Chỉ thị 38/CT-TTg năm 2024 được Thủ tướng Chính phủ ban hành trong bối cảnh tình hình ngộ độc thực phẩm có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là tại các bếp ăn tập thể trường học, khu công nghiệp và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đường phố. Chỉ thị này đề ra các giải pháp cấp bách nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, chủ động phòng ngừa và giảm thiểu tối đa các vụ ngộ độc thực phẩm trên phạm vi cả nước.

- Trách nhiệm và nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Y tế

Bộ Y tế được giao vai trò đầu mối, chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý nhà nước đối với an toàn thực phẩm, cụ thể:

• Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm; cập nhật các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các nhóm sản phẩm thuộc thẩm quyền quản lý.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm.
• Chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương nâng cao năng lực hệ thống cấp cứu, điều trị và điều tra, xử lý căn nguyên các vụ ngộ độc thực phẩm; bảo đảm trang thiết bị, thuốc, vật tư y tế kịp thời phục vụ công tác cấp cứu người bệnh.
• Đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông giáo dục về phòng chống ngộ độc thực phẩm, hướng dẫn người dân lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.

- Nhiệm vụ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công Thương

Hai bộ ngành quản lý trực tiếp chuỗi cung ứng thực phẩm cần tập trung thực hiện các nội dung sau:

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Tăng cường quản lý an toàn thực phẩm đối với sản xuất ban đầu, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, hóa chất, chất phụ gia trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản; đẩy mạnh giám sát chuỗi cung ứng nông lâm thủy sản an toàn.
• Bộ Công Thương: Tăng cường quản lý an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển và kinh doanh các loại rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, bột, tinh bột và các sản phẩm thực phẩm khác thuộc thẩm quyền quản lý; ngăn chặn triệt để tình trạng rượu giả, rượu lậu, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ lưu thông trên thị trường.
• Cả hai bộ phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế trong việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm khi xảy ra các sự cố ngộ độc thực phẩm, xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

- Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Nhằm bảo vệ sức khỏe cho học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm:

• Chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, căn tin trường học; tuyệt đối không để các cơ sở không đủ điều kiện an toàn thực phẩm cung cấp dịch vụ ăn uống cho học sinh.
• Yêu cầu các nhà trường thực hiện nghiêm túc việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm đầu vào, quy trình chế biến, bảo quản và lưu mẫu thức ăn theo đúng quy định.
• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế địa phương và ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc giám sát quá trình chế biến, cung cấp suất ăn tại trường học.
• Tuyên truyền, giáo dục cho học sinh, sinh viên về thói quen ăn uống vệ sinh, không mua bán, sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc trước cổng trường.

- Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Chính quyền địa phương đóng vai trò quyết định trong việc thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm tại cơ sở:

• Chịu trách nhiệm toàn diện về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên địa bàn quản lý.
• Tăng cường thanh tra, kiểm tra liên ngành, đặc biệt tập trung vào các đối tượng có nguy cơ cao như bếp ăn tập thể khu công nghiệp, trường học, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, các lễ hội và sự kiện lớn.
• Kiên quyết đình chỉ hoạt động và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm, các hành vi quảng cáo thực phẩm vi phạm pháp luật.
• Bố trí đầy đủ nguồn lực, kinh phí, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm và công tác phòng ngừa, khắc phục sự cố ngộ độc thực phẩm tại địa phương.

- Vai trò đấu tranh phòng chống tội phạm về an toàn thực phẩm của Bộ Công An

• Chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường công tác nắm tình hình, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm.
• Chủ trì, phối hợp điều tra, khởi tố vụ án hình sự đối với các vụ việc vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm, gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

- Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và phối hợp liên ngành

• Bộ Thông tin và Truyền thông, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tăng cường thời lượng phát sóng, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền về an toàn thực phẩm.
• Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc hướng dẫn người dân nhận biết thực phẩm an toàn, các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, công khai danh sách các cơ sở vi phạm nghiêm trọng để người dân biết và phòng tránh.
• Đề nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể tích cực tham gia giám sát, vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân thực hiện tốt các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.