Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 356:1970 quy định về phương pháp lấy mẫu và các yêu cầu chung khi tiến hành thử nghiệm các tính chất cơ lý của gỗ. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng, giúp đảm bảo tính thống nhất, độ chính xác và khả năng so sánh của các kết quả thử nghiệm gỗ trên phạm vi cả nước. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với việc lấy mẫu, chuẩn bị mẫu và các yêu cầu kỹ thuật chung khi tiến hành xác định các chỉ tiêu cơ lý của gỗ tự nhiên.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan nghiên cứu, phòng thí nghiệm chuyên ngành, các cơ sở sản xuất và chế biến lâm sản thực hiện việc kiểm tra chất chất lượng gỗ.
• Làm cơ sở pháp lý và kỹ thuật để xây dựng các phương pháp thử nghiệm cụ thể cho từng chỉ tiêu cơ lý riêng biệt của gỗ như độ ẩm, khối lượng thể tích, độ co rút, độ bền uốn, nén, kéo và va đập.

Điều 2: Phương pháp lấy mẫu và chọn cây mẫu

Quy trình lấy mẫu được quy định nghiêm ngặt nhằm đảm bảo mẫu thử mang tính đại diện cao nhất cho lô gỗ hoặc khu vực lâm phần cần đánh giá:

• Nguyên tắc chọn cây mẫu: Cây mẫu phải được chọn từ những khu vực rừng đặc trưng cho điều kiện sinh trưởng của loài gỗ cần nghiên cứu. Cây được chọn phải là cây phát triển bình thường, không bị sâu bệnh, không bị khuyết tật nghiêm trọng ở phần thân gỗ định lấy mẫu.
• Phương pháp cắt khúc mẫu: Từ cây mẫu đã chọn, tiến hành cắt các khúc gỗ mẫu ở các vị trí chiều cao thân cây xác định (thường là phần gốc, phần giữa và phần ngọn) để khảo sát sự biến đổi tính chất cơ lý theo chiều cao thân cây.
• Đánh dấu và bảo quản mẫu ban đầu: Ngay sau khi cắt, các khúc gỗ mẫu phải được ghi nhãn rõ ràng (ký hiệu cây, vị trí cắt, hướng la bàn) và có biện pháp bảo quản chống nứt nẻ, mục nát trong quá trình vận chuyển về phòng thí nghiệm.

Điều 3: Yêu cầu về gia công và chuẩn bị mẫu thử

Để kết quả thử nghiệm chính xác, việc gia công mẫu thử từ các khúc gỗ mẫu phải tuân thủ các quy tắc hình học và kỹ thuật chặt chẽ:

• Hình dáng và kích thước mẫu: Mẫu thử thông thường được gia công dưới dạng hình lăng trụ đứng có tiết diện vuông (kích thước chuẩn phổ biến là 20mm x 20mm) với chiều dài thay đổi tùy theo từng loại thí nghiệm cụ thể.
• Độ chính xác gia công: Các mặt của mẫu thử phải được bào nhẵn, đảm bảo độ song song và vuông góc tuyệt đối giữa các mặt đối diện và các cạnh kề nhau. Sai số kích thước cho phép cực kỳ nhỏ để tránh ảnh hưởng đến kết quả đo đạc.
• Hướng thớ gỗ: Mẫu thử phải được cắt dọc theo hướng thớ gỗ (hướng xuyên tâm hoặc tiếp tuyến), tránh các khuyết tật tự nhiên của gỗ như mắt chết, vết nứt, túi nhựa hoặc vùng gỗ bị mục.

Điều 4: Các yêu cầu chung khi tiến hành thử nghiệm cơ lý

Điều khoản này quy định các điều kiện môi trường và kỹ thuật bắt buộc phải tuân thủ trong suốt quá trình thí nghiệm:

• Điều kiện môi trường phòng thí nghiệm: Nhiệt độ và độ ẩm tương đối của không khí trong phòng thử nghiệm phải được duy trì ổn định theo tiêu chuẩn quy định để tránh làm thay đổi độ ẩm của mẫu gỗ trước và trong khi thử.
• Trạng thái độ ẩm của mẫu: Các phép thử cơ lý thông thường được thực hiện ở hai trạng thái độ ẩm chính: trạng thái ẩm tự nhiên (hoặc bão hòa nước) và trạng thái độ ẩm tiêu chuẩn (thường là 12% sau khi được sấy hoặc dưỡng mẫu). Kết quả thử nghiệm ở các độ ẩm khác nhau phải được quy đổi về độ ẩm tiêu chuẩn 12% theo công thức quy định.
• Thiết bị và dụng cụ đo: Các thiết bị gia tải (máy thử vạn năng), dụng cụ đo kích thước (thước cặp, panme) và cân điện tử phải được hiệu chuẩn định kỳ, đảm bảo độ chính xác theo đúng cấp chính xác quy định trong tiêu chuẩn.
• Tốc độ gia tải: Khi tiến hành các thử nghiệm cơ học (nén, kéo, uốn), tốc độ tăng tải trọng phải được khống chế liên tục và đều đặn cho đến khi mẫu bị phá hủy hoàn toàn, tránh hiện tượng tăng tải đột ngột gây sai lệch kết quả.