Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2061:1977 về Vòng đệm - Kích thước là văn bản kỹ thuật pháp lý quy định các thông số kích thước hình học cơ bản và các yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm vòng đệm (lông đền) dùng trong các mối liên kết ren của ngành cơ khí chế tạo và xây dựng. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc đồng bộ hóa, chuẩn hóa các chi tiết lắp xiết, đảm bảo tính lắp lẫn và độ an toàn của các liên kết cơ khí tại Việt Nam.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại vòng đệm phẳng thông thường được sử dụng kết hợp với bu lông, vít, vít cấy và đai ốc nhằm phân bố đều lực ép của đai ốc lên bề mặt chi tiết ghép, bảo vệ bề mặt chi tiết không bị trầy xước khi xiết chặt.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan thiết kế, cơ sở sản xuất chế tạo cơ khí, các đơn vị nghiệm thu và sử dụng các chi tiết lắp xiết trên phạm vi toàn quốc.

- Các thông số kích thước cơ bản của vòng đệm

• Đường kính trong (d1): Được thiết kế lớn hơn đường kính danh nghĩa của ren bu lông tương ứng một khoảng hở nhất định để đảm bảo việc lắp ráp dễ dàng nhưng không quá rộng làm giảm diện tích tiếp xúc.
• Đường kính ngoài (d2): Quy định cụ thể tùy thuộc vào đường kính ren danh nghĩa, đảm bảo đủ diện tích bề mặt để phân tán lực ép hiệu quả lên chi tiết liên kết.
• Chiều dày vòng đệm (s): Được xác định dựa trên khả năng chịu lực và độ bền cơ học, tránh hiện tượng vòng đệm bị biến dạng hoặc cong vênh khi chịu lực xiết lớn.
• Dung sai kích thước: Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt sai lệch giới hạn cho phép đối với đường kính trong, đường kính ngoài và chiều dày nhằm đảm bảo tính đồng nhất của sản phẩm trong sản xuất hàng loạt.

- Yêu cầu kỹ thuật và vật liệu chế tạo

• Vật liệu: Vòng đệm phải được chế tạo từ các loại vật liệu có cơ tính phù hợp như thép carbon, thép hợp kim, hoặc các kim loại màu tùy thuộc vào môi trường làm việc và yêu cầu của mối ghép.
• Bề mặt sản phẩm: Bề mặt của vòng đệm phải phẳng, nhẵn, không được có các khuyết tật như vết nứt, ba via, rỉ sét hoặc các vết lõm sâu ảnh hưởng đến khả năng tiếp xúc phẳng.
• Độ cứng: Quy định về độ cứng tối thiểu của vòng đệm để đảm bảo không bị biến dạng dẻo quá mức dưới tác dụng của lực xiết từ bu lông và đai ốc.

- Ký hiệu quy ước và cách ghi nhãn

• Ký hiệu quy ước của vòng đệm phải thể hiện đầy đủ các thông tin bao gồm: Tên gọi sản phẩm, đường kính danh nghĩa của ren bu lông đi kèm, chiều dày, mác vật liệu và số hiệu tiêu chuẩn TCVN 2061:1977.
• Việc quy định ký hiệu thống nhất giúp đơn giản hóa quá trình thiết kế bản vẽ kỹ thuật, đặt hàng vật tư và quản lý kho bãi tại các nhà máy, xí nghiệp.

Tóm lại, TCVN 2061:1977 là một tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng trong lĩnh vực cơ khí chế tạo tại Việt Nam. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về kích thước và yêu cầu kỹ thuật của vòng đệm theo tiêu chuẩn này giúp nâng cao chất lượng mối ghép, kéo dài tuổi thọ cho các máy móc, thiết bị và công trình xây dựng.