Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 181:1965 quy định về dãy điện áp định mức của mạng điện, nguồn điện nối vào mạng điện và các thiết bị nhận năng lượng điện. Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng đặt cơ sở cho việc thống nhất, chuẩn hóa hệ thống lưới điện tại Việt Nam, áp dụng đối với cả dòng điện xoay chiều tần số 50 Hz và dòng điện một chiều.

Phạm vi áp dụng và nguyên tắc phân loại điện áp (Điều 1)

Tiêu chuẩn quy định các cấp điện áp định mức nhằm thống nhất thiết kế, chế tạo thiết bị điện và quy hoạch vận hành hệ thống điện quốc gia. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Mạng điện xoay chiều hình sin tần số tiêu chuẩn 50 Hz và mạng điện một chiều.
• Các nguồn sản xuất điện năng như máy phát điện, cuộn dây thứ cấp của máy biến áp lực.
• Các thiết bị thu nhận điện năng (thiết bị tiêu thụ điện) kết nối trực tiếp hoặc gián tiếp vào mạng điện.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các thiết bị công nghệ đặc biệt, thiết bị thông tin liên lạc, hoặc các mạch điều khiển nội bộ có yêu cầu kỹ thuật riêng biệt.

Dãy điện áp định mức đối với hệ thống điện một chiều (Điều 2)

Đối với mạng điện và các thiết bị sử dụng dòng điện một chiều, tiêu chuẩn phân chia cụ thể các trị số điện áp định mức nhằm đảm bảo tính tương thích tối ưu giữa nguồn cung cấp và tải tiêu thụ:

• Các cấp điện áp thấp phục vụ cho mục đích đo lường, điều khiển, tự động hóa và chiếu sáng phụ trợ: 6V, 12V, 24V, 36V, 48V, 60V.
• Các cấp điện áp động lực và truyền tải công suất nhỏ hoặc trung bình: 110V, 220V, 440V.
• Trị số điện áp định mức của nguồn điện (máy phát điện một chiều, thiết bị chỉnh lưu) được thiết kế cao hơn trị số điện áp định mức của thiết bị nhận điện tương ứng để bù lại tổn thất điện áp trên đường dây truyền tải.

Dãy điện áp định mức đối với hệ thống điện xoay chiều tần số 50 Hz (Điều 3)

Hệ thống điện xoay chiều được phân chia thành hai nhóm chính dựa trên ngưỡng điện áp giới hạn 1000V để áp dụng các biện pháp an toàn và tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau:

• Nhóm điện áp dưới 1000V (Hạ áp): Bao gồm các cấp điện áp phổ biến phục vụ sinh hoạt và sản xuất công nghiệp nhỏ như 12V, 24V, 36V, 127V, 220V, 380V, 660V. Trong đó, hệ thống điện ba pha bốn dây với cấp điện áp 220/380V là cấu trúc tiêu chuẩn phổ biến nhất.
• Nhóm điện áp trên 1000V (Trung áp và Cao áp): Bao gồm các cấp điện áp truyền tải và phân phối như 3kV, 6kV, 10kV, 20kV, 35kV, 110kV, 220kV. Các cấp điện áp này đóng vai trò quyết định trong việc truyền tải điện năng đi xa và cấp nguồn cho các trạm biến áp trung gian.

Sự phối hợp điện áp giữa nguồn điện, mạng điện và thiết bị nhận (Điều 4)

Để đảm bảo thiết bị nhận điện hoạt động đúng công suất, hiệu suất và kéo dài tuổi thọ vận hành, tiêu chuẩn quy định rõ nguyên tắc phối hợp điện áp:

• Điện áp định mức của các thiết bị nhận điện là cơ sở gốc để xác định điện áp định mức của toàn mạng điện.
• Điện áp định mức ở đầu ra của nguồn điện (máy phát điện, phía thứ cấp của máy biến áp) phải được thiết kế cao hơn điện áp định mức của mạng điện và thiết bị nhận từ 5% đến 10% nhằm bù đắp tổn thất điện áp trên đường dây trong chế độ vận hành phụ tải cực đại.
• Các đơn vị thiết kế, chế tạo và vận hành lưới điện có trách nhiệm thực hiện các biện pháp kỹ thuật để duy trì độ lệch điện áp tại cực của thiết bị nhận nằm trong giới hạn cho phép so với trị số định mức được quy định.