Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8942:2011 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 190 Chất lượng đất biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng phospho dễ tiêu trong đất bằng phương pháp Bray và Kurtz (thường gọi là phương pháp Bray II).

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định quy trình chiết và xác định hàm lượng phospho dễ tiêu trong đất bằng phương pháp Bray II.
• Phương pháp này được áp dụng chủ yếu cho các loại đất có phản ứng chua (pH H2O nhỏ hơn 5,5), đất phèn, đất bạc màu và các loại đất đồi núi phát triển trên đá mẹ axit.
• Phương pháp Bray II sử dụng dung dịch chiết có nồng độ axit cao, giúp hòa tan hiệu quả các dạng phospho liên kết với sắt và nhôm trong đất chua, phản ánh chính xác khả năng cung cấp lân của đất cho cây trồng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có):

• TCVN 6647 (ISO 11464), Chất lượng đất - Tiền xử lý mẫu để phân tích hóa lý.
• Các tiêu chuẩn hiện hành về lấy mẫu đất, bảo quản mẫu và chuẩn bị dung dịch thuốc thử trong phòng thí nghiệm.

Điều 3: Nguyên tắc xác định

• Quá trình chiết: Phospho dễ tiêu trong mẫu đất được chiết bằng dung dịch hỗn hợp chứa amoni florua (NH4F) 0,03 M và axit clohydric (HCl) 0,1 M với tỷ lệ đất và dung dịch chiết phù hợp.
• Vai trò của chất chiết: Ion florua (F-) có khả năng tạo phức mạnh với nhôm (Al3+) và sắt (Fe3+), giải phóng ion phosphat (PO4 3-) bị hấp phụ hoặc liên kết trong các hợp chất nhôm phosphat và sắt phosphat. Axit clohydric (HCl) cung cấp môi trường axit mạnh để hòa tan một phần các phosphat canxi ít tan.
• Quá trình hiện màu: Phospho trong dịch chiết sau khi lọc được xác định bằng phương pháp so màu. Ion phosphat phản ứng với amoni molypdat trong môi trường axit tạo thành phức chất axit dị đa molybdophosphoric. Phức chất này sau đó được khử bằng axit ascorbic (hoặc chất khử phù hợp khác) để tạo thành phức chất màu xanh molypden (molybdenum blue).
• Đo quang: Cường độ màu xanh của phức chất tỷ lệ thuận với nồng độ phospho trong dung dịch và được đo bằng máy quang phổ ở bước sóng khoảng 880 nm (hoặc bước sóng thích hợp từ 660 nm đến 882 nm tùy thuộc vào chất khử sử dụng).

Điều 4: Hóa chất và thuốc thử

Trong quá trình phân tích, chỉ sử dụng các hóa chất có độ tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương:

• Amoni florua (NH4F): Dùng để pha chế dung dịch chiết. Cần bảo quản trong chai nhựa để tránh ăn mòn thủy tinh.
• Axit clohydric (HCl) đậm đặc: Dùng để pha chế dung dịch chiết và điều chỉnh môi trường axit cho phản ứng hiện màu.
• Dung dịch chiết Bray II: Hỗn hợp chứa NH4F 0,03 M và HCl 0,1 M. Dung dịch này cần được chuẩn bị và bảo quản trong bình nhựa polyethylene để đảm bảo tính ổn định.
• Amoni molypdat [(NH4)6Mo7O24.4H2O]: Hóa chất tạo phức với phosphat.
• Chất khử (Axit ascorbic): Dùng để khử phức chất molybdophosphoric thành phức chất màu xanh. Axit ascorbic thường được ưu tiên sử dụng do độ bền màu cao và ít độc hại.
• Dung dịch phospho tiêu chuẩn: Được pha chế từ kali dihydro phosphat (KH2PO4) đã được sấy khô ở nhiệt độ 105 độ C để lập đường chuẩn phục vụ cho việc tính toán kết quả.