Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8633-2:2010 (hoàn toàn tương đương với ISO 13385-2:2007) quy định về Đặc tính hình học của sản phẩm (GPS) đối với dụng cụ đo kích thước, cụ thể là Phần 2: Thước đo chiều sâu - Kết cấu và yêu cầu về đo lường. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các đặc tính thiết kế và đặc tính đo lường quan trọng nhất của thước đo chiều sâu. Các quy định này áp dụng cụ thể cho:

• Thước đo chiều sâu có cơ cấu chỉ thị tương tự (chỉ thị bằng vạch chia trên thước phụ/du xích hoặc chỉ thị bằng mặt số đồng hồ).
• Thước đo chiều sâu có cơ cấu chỉ thị số (hiển thị điện tử).
• Các loại thước đo chiều sâu có dải đo lên đến 1000 mm, phục vụ cho việc đo khoảng cách từ một bề mặt chuẩn đến các bề mặt cần đo như đáy lỗ, rãnh hoặc các bậc của chi tiết.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 8244 (ISO 3534) - Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu.
• ISO 14253-1 - Đặc tính hình học của sản phẩm (GPS) - Kiểm tra đo lường chi tiết và trang bị đo - Phần 1: Quy tắc quyết định sự phù hợp hoặc không phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật.
• ISO/TS 14253-2 - Đặc tính hình học của sản phẩm (GPS) - Kiểm tra đo lường chi tiết và trang bị đo - Phần 2: Hướng dẫn ước lượng độ không đảm bảo đo trong đo lường GPS, trong hiệu chuẩn trang bị đo và trong kiểm tra sản phẩm.
• ISO/IEC Guide 99 - Từ vựng quốc tế về đo lường học (VIM).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa được nêu trong ISO/IEC Guide 99 cùng với các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi sau:

• Thước đo chiều sâu (Depth caliper): Dụng cụ đo chiều sâu của các lỗ, rãnh, bậc hoặc các khoảng cách tương tự, bao gồm một thân thước chính có bề mặt dẫn hướng và một đế đo di trượt dọc theo thân thước.
• Đế đo (Base): Bộ phận của thước đo chiều sâu có bề mặt phẳng chuẩn dùng để đặt lên bề mặt chuẩn của chi tiết cần đo.
• Thân thước (Beam): Thanh dài có thang đo chính hoặc hệ thống cảm biến, dọc theo đó đế đo hoặc đầu đo di chuyển.
• Mặt đo (Measuring face): Các bề mặt tiếp xúc trực tiếp với chi tiết cần đo trong quá trình thực hiện phép đo.

Điều 4: Đặc tính thiết kế

Tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu chi tiết về mặt kết cấu và thiết kế vật lý của thước đo chiều sâu nhằm đảm bảo độ chính xác, độ lặp lại và độ bền trong quá trình sử dụng:

• Thiết kế chung: Thước đo chiều sâu phải được thiết kế chắc chắn, giảm thiểu tối đa sai số do độ võng của thân thước hoặc do sự không vuông góc giữa thân thước và đế đo. Vật liệu chế tạo phải có tính chất cơ lý ổn định, hệ số giãn nở nhiệt phù hợp và chống mài mòn tốt (thường là thép không gỉ hoặc các hợp kim cứng tương đương).
• Bề mặt đo và bề mặt chuẩn: Bề mặt đo của thân thước và bề mặt chuẩn của đế đo phải được gia công phẳng, nhẵn mịn và có độ cứng cao để hạn chế sai số do mài mòn cơ học trong quá trình tiếp xúc.
• Cơ cấu chỉ thị: Tiêu chuẩn phân loại rõ ràng ba loại cơ cấu chỉ thị chính bao gồm:
  • Chỉ thị du xích (Vernier): Khoảng cách vạch chia và độ rõ nét của các vạch chia trên thân thước và du xích phải đảm bảo người vận hành dễ đọc, tránh hiện tượng thị sai khi nhìn nghiêng.
  • Chỉ thị đồng hồ (Circular scale): Kim chỉ thị và mặt số phải được thiết kế đồng tâm, khoảng cách giữa kim và mặt số phải nhỏ nhất có thể để giảm thiểu sai số đọc.
  • Chỉ thị số (Digital): Màn hình hiển thị số phải rõ ràng, tốc độ phản hồi nhanh, không bị nhấp nháy và có chức năng thiết lập điểm không (zero setting) ổn định.
• Cơ cấu khóa: Thước đo phải được trang bị cơ cấu khóa (vít khóa hoặc lẫy khóa) để cố định vị trí của đế đo trên thân thước khi cần đọc kết quả hoặc cố định kích thước kiểm tra, đảm bảo không làm thay đổi kết quả đo khi thực hiện thao tác khóa.