Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4255:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60529:2013) quy định chi tiết về Cấp bảo vệ bằng vỏ ngoài (mã IP) đối với các thiết bị điện. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở kỹ thuật quan trọng nhằm phân loại và đánh giá mức độ bảo vệ của vỏ bọc thiết bị trước các tác động bất lợi từ môi trường bên ngoài, đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho con người trước các nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với các bộ phận nguy hiểm bên trong thiết bị.

Mặc dù các thông tin về cơ quan ban hành, ngày ban hành và ngày có hiệu lực cụ thể chưa được cập nhật chi tiết trong hệ thống dữ liệu hiện tại, TCVN 4255:2025 vẫn là tiêu chuẩn cốt lõi được áp dụng rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và vận hành các thiết bị điện, điện tử tại Việt Nam.

Phạm vi bảo vệ của vỏ ngoài thiết bị điện

Theo nội dung tiêu chuẩn, vỏ ngoài của thiết bị điện thực hiện chức năng bảo vệ kép bao gồm:

• Bảo vệ thiết bị bên trong chống lại các ảnh hưởng có hại từ môi trường bên ngoài (như sự xâm nhập của vật thể rắn, bụi bẩn và nước).
• Bảo vệ chống tiếp xúc trực tiếp từ tất cả các hướng nhằm ngăn ngừa con người tiếp cận gần hoặc chạm vào các bộ phận nguy hiểm bên trong thiết bị.

Các định nghĩa và thuật ngữ cốt lõi về an toàn thiết bị

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc đánh giá cấp bảo vệ IP, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa đối với các bộ phận cấu thành bên trong thiết bị điện, cụ thể như sau:

• Phần nguy hiểm (hazardous part): Được xác định là bất kỳ bộ phận hoặc chi tiết nào nằm bên trong vỏ ngoài có khả năng gây ra nguy hiểm, thương tích cho con người khi tiếp cận gần hoặc chạm trực tiếp vào.
• Phần mang điện nguy hiểm (hazardous live part): Là bộ phận dẫn điện hoặc mang điện áp mà trong các điều kiện ảnh hưởng nhất định từ môi trường bên ngoài (ví dụ như độ ẩm, sự xâm nhập của nước hoặc vật thể lạ) có thể gây ra tai nạn điện giật cho người tiếp xúc. Định nghĩa này được đối chiếu và đồng bộ với tiêu chuẩn hệ thống IEC 60050-195 (195-06-05).
• Phần cơ khí nguy hiểm (hazardous mechanical part): Là các bộ phận chuyển động cơ học bên trong thiết bị có khả năng gây ra va đập, kẹt hoặc chấn thương khi chạm vào. Tiêu chuẩn loại trừ các trục quay nhẵn (không có gờ, cạnh sắc hoặc chi tiết nhô ra gây nguy hiểm) ra khỏi nhóm này do tính chất an toàn tự nhiên của chúng khi vận hành.

Ý nghĩa của việc phân loại cấp bảo vệ (Mã IP)

Việc xác định rõ ràng các bộ phận nguy hiểm (bao gồm phần mang điện và phần cơ khí) giúp các nhà sản xuất thiết kế vỏ ngoài có cấp bảo vệ IP phù hợp. Mã IP không chỉ thể hiện khả năng chống bụi, chống nước mà quan trọng hơn là khả năng ngăn chặn sự tiếp cận của ngón tay, dụng cụ hoặc dây dẫn của con người vào các vùng nguy hiểm nêu trên, từ đó giảm thiểu tối đa rủi ro tai nạn lao động và sự cố vận hành thiết bị.