Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3568:1981

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3568:1981 quy định phương pháp xác định khối lượng hàng hóa rời vận chuyển bằng tàu biển dựa trên sự thay đổi lượng giãn nước của tàu (thường gọi là phương pháp đo mớn nước hay giám định mớn nước - Draft Survey). Đây là phương pháp kỹ thuật quan trọng, đòi hỏi độ chính xác cao nhằm phục vụ công tác giao nhận, xếp dỡ hàng hóa tại các cảng biển Việt Nam. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với việc xác định khối lượng của các loại hàng hóa rời, hàng không đóng bao gói (như than, quặng, cát, đá, ngũ cốc, phân bón rời...) được vận chuyển bằng tàu biển.
• Phương pháp xác định khối lượng theo mức nước được thực hiện tại các cảng xếp hàng (để xác định lượng hàng xếp lên tàu) và các cảng dỡ hàng (để xác định lượng hàng dỡ từ tàu xuống).
• Tiêu chuẩn quy định các bước kỹ thuật đồng bộ từ khâu đo đạc thông số, tính toán hiệu chỉnh đến việc lập biên bản xác nhận khối lượng cuối cùng.

- Điều 2: Nguyên tắc cơ bản của phương pháp xác định khối lượng theo mức nước

• Phương pháp dựa trên định luật Archimedes về sức nổi của vật thể trong chất lỏng. Khối lượng của tàu bằng thể tích nước bị tàu chiếm chỗ nhân với tỷ trọng của nước môi trường xung quanh tàu.
• Khối lượng hàng hóa xếp lên hoặc dỡ xuống được xác định bằng hiệu số giữa lượng giãn nước của tàu ở hai trạng thái: trạng thái trước khi xếp/dỡ hàng và trạng thái sau khi xếp/dỡ hàng, sau khi đã hiệu chỉnh các thay đổi về trọng lượng của các loại chất lỏng, nhiên liệu, nước ngọt, nước dằn và các vật tư tiêu hao khác trên tàu trong quá trình làm hàng.
• Công thức tổng quát để tính toán khối lượng hàng hóa luôn phải tính đến sự biến động của các yếu tố phi hàng hóa nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác tối đa.

- Điều 3: Yêu cầu kỹ thuật đối với tàu biển thực hiện đo đạc

• Tàu biển phải có đầy đủ các tài liệu kỹ thuật cần thiết do cơ quan đăng kiểm hoặc nhà máy đóng tàu cung cấp, bao gồm: bảng đường cong thủy tĩnh (Hydrostatic Curves), bảng dung tích các két chứa (Tank Capacity Tables) và thước mớn nước được khắc rõ ràng ở mũi, lái và giữa tàu ở cả hai mạn (trái và phải).
• Hệ thống ống đo (sounding pipes) của các két nước dằn, két nước ngọt, két dầu phải hoạt động tốt, không bị tắc nghẽn để đảm bảo việc đo chiều cao cột chất lỏng được chính xác.
• Tàu phải ở trạng thái cân bằng tương đối, không bị nghiêng quá mức cho phép của tài liệu hướng dẫn kỹ thuật để tránh sai số lớn khi đọc mớn nước.

- Điều 4: Quy định về thiết bị đo lường và điều kiện đo đạc ban đầu

• Các thiết bị sử dụng trong quá trình đo đạc bao gồm: thước dây kim loại, thước đo chiều sâu két nước/dầu, tỷ trọng kế để đo tỷ trọng nước biển và nước trong các két dằn, nhiệt kế để đo nhiệt độ nước. Tất cả các thiết bị này phải được kiểm định và hiệu chuẩn theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Trước khi tiến hành đo đạc, phải xác định chính xác tỷ trọng của nước tại khu vực tàu neo đậu bằng cách lấy mẫu nước ở độ sâu thích hợp (thường là ở khoảng giữa mớn nước của tàu).
• Việc đọc mớn nước phải được thực hiện đồng thời ở cả 6 vị trí (mũi mạn trái/phải, lái mạn trái/phải, giữa mạn trái/phải) trong điều kiện mặt nước yên tĩnh nhất có thể. Trường hợp có sóng lớn, người đo phải lấy trị số trung bình của các dao động sóng.

Lưu ý: Nội dung tóm tắt trên đây tập trung vào các điều khoản khởi đầu mang tính nguyên tắc và chuẩn bị kỹ thuật của TCVN 3568:1981, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật cho các bước tính toán chi tiết ở các phần tiếp theo của tiêu chuẩn.