Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13664:2023 về Adapter - Hiệu suất năng lượng được ban hành năm 2023 nhằm thiết lập các yêu cầu kỹ thuật về hiệu suất năng lượng và phương pháp thử nghiệm đối với các bộ nguồn ngoại vi (thường gọi là adapter). Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với các thiết bị điện tử phổ biến trên thị trường Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 13664:2023 quy định giới hạn hiệu suất năng lượng và phương pháp thử đối với các bộ nguồn ngoại vi (adapter) xoay chiều và một chiều có các đặc tính sau:

• Được thiết kế để chuyển đổi điện áp nguồn xoay chiều (AC) thành điện áp đầu ra một chiều (DC) hoặc xoay chiều (AC) ở mức điện áp thấp.
• Có công suất đầu ra định mức không vượt quá 250 W.
• Được sử dụng phổ biến để cấp nguồn hoặc sạc pin cho các thiết bị điện tử gia dụng, thiết bị văn phòng, thiết bị công nghệ thông tin và truyền thông.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các bộ sạc pin tích hợp bên trong thiết bị, các bộ biến áp điện lực, hoặc các bộ nguồn chuyên dụng trong y tế và công nghiệp quốc phòng.

Các quy định cốt lõi về hiệu suất năng lượng

Tiêu chuẩn tập trung vào hai chỉ số kỹ thuật quan trọng nhất để đánh giá hiệu suất năng lượng của adapter, bao gồm:

• Hiệu suất trung bình ở chế độ chủ động (Active Mode Efficiency): Đây là giá trị trung bình cộng của hiệu suất đo được tại các mức tải khác nhau (thường là 25%, 50%, 75% và 100% tải định mức). Tiêu chuẩn đưa ra công thức tính toán cụ thể dựa trên công suất đầu ra định mức để xác định mức hiệu suất tối thiểu mà thiết bị phải đạt được.
• Công suất tiêu thụ ở chế độ không tải (No-load Power Consumption): Quy định mức công suất tiêu thụ tối đa cho phép khi adapter vẫn cắm vào nguồn điện nhưng không kết nối với thiết bị tiêu thụ (tải bằng 0). Chỉ số này giúp giảm thiểu hao phí điện năng "chờ" trong đời sống hàng ngày.

Phương pháp thử nghiệm xác định hiệu suất

Để đảm bảo tính chính xác và thống nhất trong việc đánh giá, TCVN 13664:2023 hướng dẫn chi tiết quy trình thử nghiệm:

• Điều kiện môi trường thử nghiệm: Quy định cụ thể về nhiệt độ phòng thử nghiệm, độ ẩm tương đối và tốc độ lưu thông không khí để tránh ảnh hưởng đến kết quả đo.
• Nguồn điện thử nghiệm: Yêu cầu về độ ổn định của điện áp nguồn và tần số nguồn điện cấp cho thiết bị thử nghiệm.
• Thiết bị đo lường: Các yêu cầu kỹ thuật đối với máy đo công suất, thiết bị đo điện áp và dòng điện nhằm đảm bảo sai số trong giới hạn cho phép.
• Trình tự tiến hành: Đo công suất không tải trước, sau đó tiến hành đo hiệu suất tại các mức tải tăng dần từ 25% đến 100% sau khi thiết bị đã đạt trạng thái ổn định nhiệt.

Hiệu lực thi hành và định hướng áp dụng

TCVN 13664:2023 là cơ sở kỹ thuật quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện hoạt động kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm adapter nhập khẩu và sản xuất trong nước. Đồng thời, tiêu chuẩn này giúp các doanh nghiệp định hướng cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu suất năng lượng cho sản phẩm, góp phần thực hiện chương trình dán nhãn năng lượng quốc gia và mục tiêu phát triển bền vững.