Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13644:2023 về Mỹ phẩm - Phương pháp phân tích - Định tính và định lượng hydroquinon bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được ban hành năm 2023 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, đưa ra quy trình kỹ thuật chuẩn hóa nhằm kiểm tra và kiểm soát hàm lượng hydroquinon trong các sản phẩm mỹ phẩm lưu thông trên thị trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 13644:2023 quy định phương pháp xác định định tính và định lượng hydroquinon trong các loại mỹ phẩm bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng mỹ phẩm, các trung tâm kiểm nghiệm, phòng thử nghiệm độc lập, cũng như các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm trong việc tự kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Nguyên tắc của phương pháp phân tích

• Phương pháp dựa trên việc chiết xuất hydroquinon từ mẫu mỹ phẩm bằng dung môi thích hợp (thường là hỗn hợp cồn/nước hoặc dung môi hữu cơ phù hợp với nền mẫu).
• Dịch chiết sau khi được lọc sạch sẽ được phân tách bằng hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) sử dụng cột pha đảo (thông thường là cột C18).
• Quá trình phát hiện và định lượng được thực hiện bằng detector tử ngoại (UV) hoặc detector mảng diod (DAD) ở bước sóng hấp thụ cực đại đặc trưng của hydroquinon (thường khoảng 290 nm).

Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu

• Thiết bị chính: Hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được trang bị bơm dung môi, bộ tiêm mẫu tự động hoặc bằng tay, buồng điều nhiệt cột và detector UV/DAD.
• Dụng cụ bổ trợ: Cân phân tích có độ chính xác đến 0,1 mg, máy lắc siêu âm, máy ly tâm, bộ lọc màng lọc dung môi và lọc mẫu (kích thước lỗ lọc 0,45 µm hoặc 0,22 µm), cùng các dụng cụ thủy tinh chuẩn phòng thí nghiệm.
• Hóa chất và chất chuẩn: Chất chuẩn hydroquinon có độ tinh khiết đã biết; các dung môi đạt tiêu chuẩn dùng cho HPLC như methanol, acetonitrile, nước cất siêu sạch; các axit hoặc muối đệm để điều chỉnh pH của pha động.

Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị dung dịch chuẩn: Tiến hành pha dung dịch chuẩn gốc hydroquinon, từ đó pha loãng thành các dung dịch chuẩn làm việc với các nồng độ khác nhau để xây dựng đường chuẩn (đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa nồng độ và diện tích pic).
• Chuẩn bị dung dịch thử: Cân một lượng mẫu mỹ phẩm xác định, thêm dung môi chiết, tiến hành lắc siêu âm hoặc ly tâm để tách hoàn toàn hydroquinon ra khỏi nền mẫu. Lọc dịch chiết qua màng lọc trước khi tiêm vào hệ thống HPLC.
• Tiến hành sắc ký: Thiết lập các điều kiện vận hành hệ thống HPLC bao gồm thành phần pha động, tốc độ dòng, nhiệt độ cột, thể tích tiêm mẫu và bước sóng phát hiện. Tiến hành tiêm lần lượt dung dịch chuẩn và dung dịch thử.

Xác nhận kết quả định tính và định lượng

• Định tính: Xác định sự có mặt của hydroquinon trong mẫu thử bằng cách so sánh thời gian lưu của pic trên sắc ký đồ của mẫu thử với thời gian lưu của pic trên sắc ký đồ của mẫu chuẩn. Nếu sử dụng detector DAD, cần so sánh thêm phổ hấp thụ UV-Vis của pic mẫu thử với pic mẫu chuẩn để tăng độ tin cậy.
• Định lượng: Tính toán hàm lượng hydroquinon trong mẫu mỹ phẩm dựa trên diện tích pic thu được từ dung dịch thử và phương trình đường chuẩn đã thiết lập. Kết quả được biểu thị bằng phần trăm khối lượng (% khối lượng) hoặc miligam trên kilogam (mg/kg).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13644:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp thống nhất phương pháp kiểm nghiệm trên toàn quốc, hỗ trợ đắc lực cho công tác hậu kiểm mỹ phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trước các sản phẩm chứa hoạt chất cấm hoặc vượt quá giới hạn cho phép.