Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12705-1:2021 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 12944-1:2017) về Sơn và vecni - Bảo vệ chống ăn mòn kết cấu thép bằng các hệ sơn bảo vệ - Phần 1: Giới thiệu chung, được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này đưa ra những định nghĩa, khái niệm cơ bản và nguyên tắc chung cho việc thiết kế, lựa chọn và thi công các hệ sơn bảo vệ nhằm chống ăn mòn cho các kết cấu thép.

Phạm vi áp dụng và đối tượng sử dụng

TCVN 12705-1:2021 quy định phạm vi áp dụng cụ thể đối với các kết cấu thép và hệ sơn bảo vệ, bao gồm:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho việc bảo vệ chống ăn mòn các kết cấu được làm bằng thép cacbon hoặc thép hợp kim thấp có chiều dày không nhỏ hơn 3 mm. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các kết cấu bằng thép không gỉ.
• Hệ sơn bảo vệ: Áp dụng đối với các hệ sơn khô tự nhiên hoặc khô ở nhiệt độ môi trường xung quanh. Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại chất phủ khác như sơn sấy nhiệt độ cao, chất phủ bột, chất phủ đông cứng bằng bức xạ, hoặc các phương pháp bảo vệ bề mặt khác như mạ điện, phun kim loại nóng chảy trừ khi các phương pháp này được kết hợp với hệ sơn phủ (hệ duplex).
• Môi trường ăn mòn: Tiêu chuẩn phân loại và áp dụng cho các kết cấu thép tiếp xúc với các môi trường ăn mòn khác nhau bao gồm khí quyển, đất, nước ngọt, nước biển và nước lợ.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Cấu trúc của bộ tiêu chuẩn TCVN 12705 (ISO 12944)

Để hiểu rõ và áp dụng đúng Phần 1, người sử dụng cần nắm được mối liên hệ giữa các phần trong toàn bộ bộ tiêu chuẩn này:

• Phần 1: Giới thiệu chung – Đưa ra các khái niệm cơ bản, thuật ngữ và định nghĩa chung.
• Phần 2: Phân loại môi trường – Xác định các cấp độ ăn mòn của môi trường khí quyển, đất và nước.
• Phần 3: Yêu cầu thiết kế – Hướng dẫn thiết kế kết cấu thép để hạn chế tối đa nguy cơ ăn mòn và tạo thuận lợi cho việc sơn phủ.
• Phần 4: Loại bề mặt và chuẩn bị bề mặt – Quy định các phương pháp làm sạch bề mặt thép trước khi sơn.
• Phần 5: Hệ sơn bảo vệ – Cung cấp các hệ sơn điển hình cho các môi trường ăn mòn khác nhau.
• Phần 6: Phương pháp thử tính năng trong phòng thử nghiệm – Quy định các quy trình thử nghiệm để đánh giá chất lượng hệ sơn.
• Phần 7: Thực hiện và giám sát công việc sơn – Hướng dẫn quy trình thi công sơn và kiểm tra chất lượng thực tế tại công trường.
• Phần 8: Xây dựng chỉ dẫn kỹ thuật cho công việc mới và bảo trì – Hướng dẫn lập kế hoạch và viết chỉ dẫn kỹ thuật chi tiết.
• Phần 9: Hệ sơn bảo vệ và phương pháp thử tính năng trong phòng thử nghiệm cho các kết cấu ngoài khơi và các kết cấu liên quan – Quy định riêng cho môi trường biển khắc nghiệt.

2. Khái niệm về độ bền (Durability)

Tiêu chuẩn định nghĩa rõ ràng về "độ bền" của hệ sơn bảo vệ. Độ bền là thời gian dự kiến của hệ sơn bảo vệ trước khi phải tiến hành công việc bảo trì lớn đầu tiên. Tiêu chuẩn phân loại độ bền thành 4 mức độ cụ thể:

• Thấp (L - Low): Thời gian bảo vệ từ 2 năm đến 7 năm.
• Trung bình (M - Medium): Thời gian bảo vệ từ 7 năm đến 15 năm.
• Cao (H - High): Thời gian bảo vệ từ 15 năm đến 25 năm.
• Rất cao (VH - Very High): Thời gian bảo vệ trên 25 năm.

Lưu ý quan trọng: Độ bền không phải là thời gian bảo hành của nhà sản xuất sơn hay nhà thầu thi công. Đây là một thông số kỹ thuật giúp chủ đầu tư và đơn vị thiết kế lập kế hoạch bảo trì định kỳ cho công trình.

3. Yêu cầu về an toàn, sức khỏe và bảo vệ môi trường

TCVN 12705-1:2021 nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật quốc gia về an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong suốt quá trình chuẩn bị bề mặt và thi công sơn:

• Hạn chế tối đa việc sử dụng các loại sơn chứa dung môi hữu cơ dễ bay hơi (VOC) vượt quá mức cho phép.
• Tránh sử dụng các chất màu độc hại như chì, cromat trong thành phần của sơn.
• Đảm bảo các biện pháp bảo hộ lao động cho công nhân trực tiếp thi công sơn và xử lý bề mặt (chống bụi, chống độc, phòng chống cháy nổ).
• Quản lý và xử lý chất thải nguy hại phát sinh từ quá trình làm sạch bề mặt (như hạt mài đã qua sử dụng, cặn sơn) theo đúng quy định pháp luật về môi trường.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12705-1:2021 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này thay thế cho các quy định cũ không còn phù hợp và trở thành căn cứ kỹ thuật quan trọng cho các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và giám sát các công trình kết cấu thép tại Việt Nam.