Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12246:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 16362:2005) về Không khí xung quanh - Xác định các hydrocarbon thơm đa vòng pha hạt bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao quy định phương pháp xác định hàm lượng các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) liên kết với các hạt lơ lửng trong không khí xung quanh bằng kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này hướng dẫn chi tiết quy trình lấy mẫu, xử lý mẫu và phân tích định lượng các hợp chất PAHs pha hạt trong không khí xung quanh. Phương pháp này có khả năng xác định nồng độ vết của các PAHs tùy thuộc vào thể tích không khí được lấy mẫu và giới hạn phát hiện của thiết bị phân tích.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý môi trường, các phòng thử nghiệm, tổ chức quan trắc môi trường và các đơn vị nghiên cứu liên quan đến kiểm soát chất lượng không khí và đánh giá tác động của ô nhiễm khí thải.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định phương pháp đo lường các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) bám dính trên các hạt bụi lơ lửng thu thập từ không khí xung quanh.
• Phương pháp này đặc biệt hiệu quả đối với các PAHs có từ 3 vòng thơm trở lên, vốn là những hợp chất có độc tính cao và khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là nền tảng bắt buộc để thực hiện đúng quy trình kỹ thuật.
• Bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về lấy mẫu không khí xung quanh, yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị lấy mẫu bụi thể tích lớn hoặc thể tích trung bình, và các tiêu chuẩn về dung môi, hóa chất dùng trong phân tích hóa học.

3. Nguyên tắc của phương pháp (Điều 3)

• Lấy mẫu: Một thể tích không khí xung quanh xác định được hút qua một bộ lọc (thường là bộ lọc sợi thủy tinh hoặc bộ lọc thạch anh) để giữ lại các hạt bụi chứa PAHs.
• Chiết tách: Các hợp chất PAHs bám trên bộ lọc được chiết tách ra khỏi pha rắn bằng dung môi hữu cơ thích hợp (như axetonitril, metanol hoặc diclorometan) thông qua phương pháp chiết siêu âm, chiết Soxhlet hoặc chiết lỏng áp suất cao.
• Phân tích bằng HPLC: Dịch chiết sau khi được làm sạch và cô đặc sẽ được bơm vào hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Quá trình phân tách các chất được thực hiện trên cột pha đảo (C18), và việc định lượng được thực hiện bằng đầu dò huỳnh quang (FLD) hoặc đầu dò tử ngoại (UV) dựa trên thời gian lưu và diện tích pic sắc ký so với mẫu chuẩn.

4. Các yếu tố ảnh hưởng và gây nhiễu (Điều 4)

• Sự phân hủy quang hóa: Các PAHs rất nhạy cảm với ánh sáng mặt trời (đặc biệt là tia cực tím) và các chất oxy hóa mạnh trong không khí như ozon (O3) và các oxit nitơ (NOx). Do đó, mẫu phải được bảo vệ tránh ánh sáng trực tiếp trong suốt quá trình lấy mẫu, vận chuyển và lưu trữ.
• Nhiễm bẩn dụng cụ và hóa chất: Các dung môi, chất chuẩn và dụng cụ thủy tinh sử dụng trong phân tích phải đạt độ tinh khiết cực cao để tránh hiện tượng dương tính giả hoặc làm tăng giới hạn phát hiện của phương pháp.
• Sự trùng lặp pic sắc ký: Sự hiện diện của các hợp chất hữu cơ đồng phân hoặc các tạp chất khác có thể gây nhiễu tín hiệu sắc ký. Việc tối ưu hóa chương trình dung môi (gradient) và lựa chọn bước sóng kích thích/phát xạ phù hợp trên đầu dò huỳnh quang là bắt buộc để đảm bảo độ chọn lọc.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12246:2018 (ISO 16362:2005) có hiệu lực kể từ ngày ban hành và được áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước đối với các hoạt động quan trắc và phân tích hydrocarbon thơm đa vòng pha hạt trong không khí xung quanh.