Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12210:2018 (ISO/IEC TR 19791:2010) về Công nghệ thông tin - Các kỹ thuật an toàn - Đánh giá an toàn hệ thống vận hành được ban hành nhằm cung cấp các nguyên tắc, tiêu chí và phương pháp luận chuyên sâu để đánh giá một cách toàn diện mức độ an toàn của các hệ thống công nghệ thông tin trong quá trình vận hành thực tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động thiết kế, xây dựng, tích hợp, thử nghiệm, vận hành và đánh giá an toàn các hệ thống thông tin. Đối tượng áp dụng trọng tâm bao gồm các đơn vị vận hành hệ thống mạng, các nhà phát triển giải pháp bảo mật, các chuyên gia đánh giá độc lập và các tổ chức quản lý an toàn thông tin.

Khái niệm cơ bản về hệ thống vận hành và phân vùng an toàn

• Hệ thống vận hành được cấu thành từ các phần riêng biệt và có thể định danh rõ ràng, mỗi phần thực hiện một vai trò hoặc chức năng cụ thể trong tổng thể hệ thống.
• Một phần của hệ thống vận hành được xác định là thực hiện cùng một tập hợp các chính sách an toàn thông tin thống nhất, giúp thiết lập ranh giới kiểm soát an toàn rõ ràng.

Sự khác biệt giữa Đánh giá hệ thống vận hành và Đánh giá sản phẩm

• Đánh giá hệ thống vận hành: Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo các mục tiêu an toàn đối với hệ thống vận hành được thực thi một cách chính xác và hiệu quả. Tuy nhiên, việc đánh giá các biện pháp kiểm soát (dù là kỹ thuật hay vận hành) không thể mang lại sự đảm bảo tuyệt đối trong mọi tình huống. Luôn tồn tại rủi ro còn lại (residual risk) khi các biện pháp kiểm soát không hoạt động như dự kiến. Rủi ro này chỉ có thể được xác định và giảm thiểu thông qua quá trình đánh giá và giám sát liên tục hoặc bổ sung các biện pháp bảo đảm có độ tin cậy cao hơn.
• Đánh giá sản phẩm: Tập trung vào việc đảm bảo khả năng an toàn của sản phẩm được thực hiện chính xác dựa trên Đích an toàn của sản phẩm (ST). Phạm vi đánh giá bị giới hạn trong các yêu cầu an toàn CNTT được phân bổ theo đánh giá mối đe dọa giả định trong môi trường phát triển. Đánh giá sản phẩm thiết lập biên cho "cấu hình đánh giá" nhưng không tính đến môi trường vận hành thực tế cụ thể. Do đó, sau khi đánh giá sản phẩm, việc tích hợp sản phẩm vào hệ thống vận hành và kiểm tra thực tế là bắt buộc để xác nhận các thuộc tính an toàn.

Mối quan hệ phối hợp với Tiêu chuẩn TCVN 8709

• TCVN 8709-1: Định nghĩa các khái niệm về đích an toàn và hồ sơ bảo vệ, làm khuôn mẫu đặc tả các yêu cầu cơ sở để xây dựng Hồ sơ bảo vệ hệ thống (SPP) và Đích an toàn hệ thống (SST), bao gồm cả các biện pháp kiểm soát vận hành.
• TCVN 8709-2: Đưa ra các tiêu chí đánh giá yêu cầu chức năng an toàn cho sản phẩm và hệ thống CNTT. Đây là nền tảng để định nghĩa các thành phần, họ và lớp bổ sung tập trung vào kiểm soát vận hành của hệ thống vận hành, bao gồm khía cạnh cấu hình thực tế của các chức năng và cơ chế.
• TCVN 8709-3: Xác định tiêu chí đánh giá yêu cầu đảm bảo an toàn, cung cấp cơ sở để đánh giá kiểm soát an toàn hệ thống vận hành như một bộ phận tích hợp, yêu cầu các bằng chứng cụ thể về chính sách và thủ tục được thực hiện trong môi trường vận hành thực tế.

Nội dung cốt lõi của Đích an toàn hệ thống (SST)

Đích an toàn hệ thống (SST) định nghĩa khái niệm và nội dung an toàn cho hệ thống vận hành cụ thể, bao gồm các phần chính:

• Phần giới thiệu: Định danh SST và Đối tượng đánh giá hệ thống vận hành (STOE), cung cấp cái nhìn tổng quan về STOE, tổ chức miền và mô tả chi tiết hệ thống cùng công tác quản lý tài liệu.
• Tuyên bố tuân thủ: Cung cấp bằng chứng chứng minh SST tuân thủ các SPP, PP, ST hoặc gói yêu cầu an toàn liên quan, đảm bảo tính nhất quán giữa các mục tiêu an toàn của hệ thống với các tiêu chuẩn đã tuyên bố.
• Yêu cầu an toàn: Cung cấp bộ yêu cầu hoàn chỉnh và nhất quán bao gồm cả chức năng an toàn và đảm bảo an toàn hệ thống vận hành. Các yêu cầu này áp dụng cho cả biện pháp kiểm soát kỹ thuật và vận hành nhằm chống lại rủi ro xác định, làm cơ sở phát triển quy trình, thủ tục và dịch vụ an toàn.
• Thông tin miền an toàn: Cung cấp thông tin chi tiết liên quan đến từng miền an toàn cấu thành nên hệ thống vận hành hoàn chỉnh, định danh chính xác và quy định cụ thể cho từng miền.

Nội dung cốt lõi của Hồ sơ bảo vệ hệ thống (SPP)

Hồ sơ bảo vệ hệ thống (SPP) định nghĩa các yêu cầu an toàn chung cho một nhóm hệ thống vận hành, bao gồm:

• Phần giới thiệu: Định danh SPP, tổng quan về STOE và tổ chức miền an toàn.
• Tuyên bố tuân thủ: Chứng minh SPP là sự thuyết minh chấp nhận được của các SPP, PP hoặc gói yêu cầu khác được tuyên bố tuân thủ.
• Yêu cầu an toàn: Mô tả toàn bộ chức năng an toàn và đảm bảo an toàn hệ thống vận hành dưới dạng các thành phần an toàn hoàn chỉnh, làm cơ sở phát triển quy trình và thủ tục an toàn.

Các thành phần đảm bảo bổ sung và Tiêu chí đánh giá hệ thống

• Đánh giá SPP: Chứng minh SPP là đúng đắn, có nguồn gốc phù hợp và được cài đặt chính xác. Mục tiêu an toàn (ASP_OBJ.1) phụ thuộc trực tiếp vào việc định nghĩa vấn đề an toàn (ASP_SPD.1).
• Mô tả miền an toàn: Xác định các họ miền an toàn trong SPP theo ba cấp độ trừu tượng: miền an toàn tham chiếu, miền an toàn tổng quan và miền an toàn mô tả.
• Đánh giá SST: Chứng minh SST phù hợp, nhất quán và được xây dựng chính xác dựa trên các SPP hoặc gói yêu cầu. Mô tả STOE theo bốn mức trừu tượng: Tham chiếu SST/STOE, Tổng quan STOE, Mô tả chi tiết STOE và tổ chức miền.
• Đặc điểm kỹ thuật tổng thể STOE: Cung cấp mô tả mức cao về cách thức nhà phát triển/tích hợp đáp ứng các chức năng an toàn hệ thống (SSFs) và đảm bảo an toàn hệ thống (SSAs).
• Phạm vi áp dụng mã nguồn: Không bắt buộc thực hiện cho toàn bộ hệ thống hoạt động, mà chỉ tập trung vào các phần cấu hình quan trọng hoặc thực hiện chức năng an toàn tới hạn để hỗ trợ các thành phần khác.

Duy trì an toàn và Thử nghiệm hệ thống vận hành

• Duy trì hiệu lực an toàn: Chứng minh các yêu cầu an toàn trong SST và tài liệu thiết kế vẫn giữ nguyên giá trị và hiệu lực sau khi có sự thay đổi, hiệu chỉnh về rủi ro, môi trường hoặc các thành phần hệ thống.
• Thử nghiệm giao diện (AOT_FUN): Thiết lập và kiểm nghiệm tất cả các giao diện cũng như thông số giao diện cho chức năng an toàn hệ thống (SSF) thông qua thử nghiệm thấu đáo.
• Thử nghiệm của nhà phát triển và thử nghiệm độc lập: Nhà phát triển phải chứng minh các chức năng an toàn hoạt động đúng quy định thông qua tài liệu hướng dẫn và kết quả thử nghiệm. Đồng thời, cần có bằng chứng đánh giá độc lập để xác nhận tính khách quan.
• Phân tích điểm yếu: Xác định xem các điểm yếu tiềm ẩn phát hiện trong quá trình xây dựng và vận hành có thể bị khai thác để xâm nhập vào các yêu cầu chức năng an toàn (SFRs) hay không.
• Đảm bảo tính rõ ràng của thuật ngữ: Thực hiện các đơn vị làm việc nhằm đảm bảo các yêu cầu chức năng an toàn (SFR) và yêu cầu đảm bảo an toàn (SAR) được định nghĩa rõ ràng, không gây mơ hồ hoặc hiểu lầm trong SPP và SST.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12210:2018 (ISO/IEC TR 19791:2010) có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố ban hành theo quy định của pháp luật hiện hành về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Các tổ chức vận hành hệ thống thông tin cần chủ động áp dụng tiêu chuẩn này để chuẩn hóa quy trình đánh giá và nâng cao năng lực bảo mật hệ thống.