Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11967:2017 (ISO 15858:2016)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11967:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15858:2016) quy định chi tiết về các yêu cầu an toàn thông tin và giới hạn phơi nhiễm cho phép đối với con người khi tiếp xúc với bức xạ từ các thiết bị UVC. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng trước các nguy cơ tổn thương da và mắt do tia cực tím băng tần C (UVC) gây ra trong quá trình vận hành các thiết bị khử khuẩn không khí, nước và bề mặt.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại thiết bị sử dụng nguồn phát bức xạ UVC, đặc biệt là các thiết bị hoạt động ở bước sóng ưu tiên 254 nm (thường phát ra từ đèn thủy ngân áp suất thấp).
• Mục đích cốt lõi: Thiết lập các giới hạn phơi nhiễm bức xạ UVC tối đa an toàn cho con người trong môi trường làm việc và sinh hoạt, đồng thời đưa ra các hướng dẫn về nhãn cảnh báo, thông tin an toàn và biện pháp kiểm soát rủi ro.
• Giới hạn loại trừ: Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các thiết bị UVC được thiết kế chuyên dụng cho mục đích y tế điều trị trực tiếp trên cơ thể người hoặc các thiết bị bức xạ cực tím thuộc các băng tần khác như UVA và UVB.

Tài liệu viện dẫn và Thuật ngữ định nghĩa (Điều 2 và Điều 3)

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu kỹ thuật quốc tế của Ủy ban Quốc tế về Chiếu sáng (CIE) và Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) liên quan đến đo lường bức xạ quang học và an toàn sinh học của nguồn sáng.
• Bức xạ cực tím C (UVC): Được định nghĩa là bức xạ điện từ trong dải bước sóng từ 100 nm đến 280 nm. Đây là dải bức xạ có năng lượng cao, có khả năng diệt khuẩn mạnh nhưng cũng gây nguy hiểm lớn cho tế bào sống của con người.
• Độ rọi bức xạ (Irradiance - E): Là mật độ công suất bức xạ thu nhận được trên một đơn vị diện tích bề mặt, tính bằng đơn vị Watt trên mét vuông (W/m²) hoặc Microwatt trên centimet vuông (µW/cm²).
• Liều lượng phơi nhiễm bức xạ (Radiant exposure - H): Là tích phân của độ rọi bức xạ theo thời gian tiếp xúc, đo bằng đơn vị Joule trên mét vuông (J/m²) hoặc Millijoule trên centimet vuông (mJ/cm²).
• Giới hạn phơi nhiễm cho phép (PEL/MPE): Mức bức xạ UVC tối đa mà một người có thể tiếp xúc mà không phải chịu các tác động có hại tức thời hoặc lâu dài đối với mắt và da.

Giới hạn phơi nhiễm UVC cho phép đối với con người (Điều 4)

• Giới hạn phơi nhiễm trong 8 giờ làm việc: Đối với bức xạ UVC ở bước sóng 254 nm, giới hạn phơi nhiễm tối đa cho phép đối với mắt và da không được vượt quá 6,0 mJ/cm² (tương đương 60 J/m²) trong bất kỳ khoảng thời gian 8 giờ làm việc liên tục nào.
• Sự phụ thuộc vào bước sóng: Tiêu chuẩn nhấn mạnh rằng giới hạn phơi nhiễm cho phép thay đổi nghiêm ngặt theo bước sóng của nguồn phát UVC. Các bước sóng ngắn hơn hoặc dài hơn 254 nm có thể có mức giới hạn phơi nhiễm khác nhau dựa trên đường cong hiệu quả sinh học đối với da và mắt.
• Mối quan hệ giữa độ rọi và thời gian tiếp xúc: Để đảm bảo không vượt quá giới hạn 6,0 mJ/cm², thời gian tiếp xúc tối đa cho phép của con người tỷ lệ nghịch với độ rọi bức xạ tại vị trí đứng. Nếu độ rọi bức xạ tăng lên, thời gian tiếp xúc an toàn bắt buộc phải giảm xuống tương ứng theo công thức tính toán tiêu chuẩn.

Các yêu cầu về thông tin an toàn và cảnh báo trên thiết bị

• Nhãn cảnh báo bắt buộc: Tất cả các thiết bị phát ra bức xạ UVC phải được dán nhãn cảnh báo nguy hiểm rõ ràng, dễ đọc tại các vị trí dễ quan sát. Nhãn phải chứa biểu tượng cảnh báo bức xạ cực tím và các cảnh báo bằng văn bản về nguy cơ tổn thương da và mắt.
• Tài liệu hướng dẫn vận hành: Nhà sản xuất phải cung cấp đầy đủ tài liệu hướng dẫn an toàn đi kèm thiết bị, trong đó nêu rõ các thông số kỹ thuật về độ rọi bức xạ, khoảng cách an toàn tối thiểu, và các trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) cần thiết khi bảo trì, bảo dưỡng hệ thống.
• Biện pháp kiểm soát kỹ thuật: Khuyến khích tích hợp các hệ thống khóa liên động an toàn (interlocks) tự động ngắt nguồn phát UVC khi phát hiện có sự xâm nhập của con người vào vùng bức xạ nguy hiểm.