Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10908:2016 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hạt giống vừng (Sesamum indicum L.) nhằm đảm bảo chất lượng gieo trồng, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao năng suất sản xuất nông nghiệp. Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với hạt giống vừng (Sesamum indicum L.) thuộc các cấp hạt giống khác nhau phục vụ cho mục đích gieo trồng và nhân giống.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm định chất lượng hạt giống vừng tại Việt Nam.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần sử dụng các tài liệu viện dẫn liên quan về phương pháp thử nghiệm hạt giống cây trồng.
• Tài liệu viện dẫn cốt lõi là TCVN 8548 (Hạt giống cây trồng - Phương pháp thử) nhằm xác định các chỉ tiêu chất lượng quan trọng như độ sạch, tỷ lệ nảy mầm, độ ẩm và tỷ lệ hạt khác giống. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc sửa đổi, bổ sung thì áp dụng phiên bản mới nhất.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm về các cấp hạt giống vừng để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế sản xuất và lưu thông:

• Hạt giống tác giả: Là hạt giống do tác giả chọn tạo ra, có độ thuần di truyền và độ sạch cao nhất, làm cơ sở để nhân ra các cấp hạt giống tiếp theo.
• Hạt giống siêu nguyên chủng: Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống tác giả hoặc hạt giống siêu nguyên chủng thế hệ trước theo quy trình sản xuất hạt giống siêu nguyên chủng và đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định.
• Hạt giống nguyên chủng: Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống siêu nguyên chủng theo quy trình sản xuất hạt giống nguyên chủng và đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định.
• Hạt giống xác nhận: Là hạt giống được nhân ra từ hạt giống nguyên chủng theo quy trình sản xuất hạt giống xác nhận và đạt tiêu chuẩn chất lượng quy định để cung cấp cho người sản xuất đại trà.

- Yêu cầu kỹ thuật đối với hạt giống vừng (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi quy định các chỉ tiêu chất lượng bắt buộc đối với từng cấp hạt giống vừng, bao gồm các chỉ tiêu vật lý và sinh học cụ thể:

• Độ sạch của hạt giống: Yêu cầu tỷ lệ hạt sạch tối thiểu đối với hạt giống siêu nguyên chủng, nguyên chủng và xác nhận phải đạt từ 98,0% đến 99,0% tùy theo cấp giống cụ thể để đảm bảo không lẫn tạp chất, đất cát hay các bộ phận khác của cây.
• Tỷ lệ nảy mầm: Khả năng nảy mầm của hạt giống vừng phải đạt tối thiểu là 80% đối với tất cả các cấp hạt giống nhằm bảo đảm mật độ cây trồng tối ưu trên đồng ruộng sau khi gieo.
• Độ ẩm của hạt: Hàm lượng nước tối đa cho phép trong hạt giống vừng không được vượt quá 8,0% để đảm bảo hạt không bị nấm mốc, hư hỏng hoặc giảm sức sống trong quá trình bảo quản và lưu thông.
• Tỷ lệ hạt khác giống: Giới hạn tối đa hạt khác giống hoặc hạt dị dạng được kiểm soát nghiêm ngặt, không vượt quá tỷ lệ quy định đối với từng cấp giống (thường dao động từ 0,1% đến 0,5%) nhằm bảo vệ độ thuần chủng của giống vừng.
• Hạt cỏ dại nguy hại: Tuyệt đối không được phép lẫn hạt cỏ dại nguy hại trong lô hạt giống vừng để tránh nguy cơ lây lan dịch hại và cạnh tranh dinh dưỡng với cây trồng chính trên diện rộng.