Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10128:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10128:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế CAC/RCP 55-2004. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng đưa ra các quy phạm thực hành nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu tối đa sự nhiễm độc tố vi nấm aflatoxin trong sản phẩm lạc (đậu phộng). Aflatoxin là một nhóm độc tố cực kỳ nguy hiểm do các loài nấm mốc, chủ yếu là Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus sinh ra trong các điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và giá trị kinh tế của nông sản.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các biện pháp kỹ thuật và quản lý áp dụng cho toàn bộ chuỗi sản xuất lạc, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với tất cả các loại lạc (lạc nhân, lạc còn vỏ) dùng làm thực phẩm cho người hoặc làm nguyên liệu để chế biến thực phẩm.
• Bao quát toàn bộ quy trình từ khâu canh tác, thu hoạch, làm khô, bảo quản, vận chuyển cho đến khâu chế biến và phân phối ra thị trường.
• Hướng dẫn các nhà sản xuất, chế biến và các cơ quan quản lý áp dụng các biện pháp thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và thực hành sản xuất tốt (GMP) nhằm kiểm soát nguy cơ nhiễm aflatoxin ở mức thấp nhất có thể.

Đối tượng áp dụng và tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Tiêu chuẩn hướng tới các đối tượng tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào chuỗi giá trị lạc:

• Các hộ nông dân, hợp tác xã sản xuất và canh tác lạc.
• Các doanh nghiệp thu mua, sơ chế, sấy khô và bảo quản lạc nguyên liệu.
• Các nhà máy chế biến thực phẩm sử dụng nguyên liệu từ lạc.
• Các cơ quan kiểm tra, giám sát chất lượng an toàn thực phẩm của Nhà nước.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa quan trọng sau:

• Aflatoxin: Là độc tố thứ cấp được sinh ra bởi một số loài nấm mốc thuộc chi Aspergillus, có khả năng gây độc cấp tính và mãn tính, đặc biệt là tác nhân gây ung thư gan mạnh mẽ ở người.
• Lạc thương phẩm: Là sản phẩm lạc đã qua sơ chế (bóc vỏ hoặc để nguyên vỏ) đạt tiêu chuẩn chất lượng để lưu thông trên thị trường hoặc đưa vào chế biến sâu.
• Độ ẩm an toàn: Giới hạn độ ẩm của hạt lạc mà tại đó nấm mốc Aspergillus không thể phát triển và sinh độc tố (thường dưới 9% đối với lạc nhân).

Nguyên tắc chung trong việc ngăn ngừa và giảm thiểu aflatoxin (Điều 4)

Việc kiểm soát aflatoxin đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống và liên tục dựa trên các nguyên tắc chủ đạo:

• Phòng ngừa chủ động: Việc ngăn ngừa sự phát triển của nấm mốc ngay từ ngoài đồng ruộng (trước thu hoạch) luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn việc xử lý lạc đã bị nhiễm độc tố sau thu hoạch.
• Kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ: Đây là hai yếu tố quyết định sự phát triển của nấm Aspergillus. Việc làm khô nhanh chóng sau khi thu hoạch và duy trì điều kiện bảo quản khô ráo, thoáng mát là nguyên tắc sống còn.
• Quản lý theo chuỗi: Mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng từ người nông dân đến nhà bán lẻ đều phải chịu trách nhiệm duy trì các điều kiện vệ sinh và kỹ thuật để tránh tái nhiễm hoặc làm tăng hàm lượng độc tố.
• Phân loại và loại bỏ: Sử dụng các biện pháp cơ học hoặc thủ công để loại bỏ những hạt lạc bị mốc, sứt mẻ, biến màu hoặc bị côn trùng phá hoại, vì đây là những hạt có nguy cơ chứa hàm lượng aflatoxin cao nhất.