Ngày 25 tháng 12 năm 1990, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 61-BTC/TCT quy định về chế độ chứng từ thuế đối với hàng hoá vận chuyển trên đường. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý thu thuế, chống thất thu thuế, đồng thời bảo đảm lưu thông hàng hoá hợp pháp trên thị trường thông qua việc kiểm soát chặt chẽ các loại hóa đơn, chứng từ đi kèm hàng hóa trong quá trình vận chuyển.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có hoạt động vận chuyển hàng hoá trên các tuyến đường bộ, đường thuỷ trong phạm vi cả nước. Các đối tượng chịu sự điều chỉnh bao gồm các doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh cá thể và cá nhân có hàng hóa lưu thông trên đường.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Quy định chung về chứng từ đối với hàng hóa lưu thông trên đường (Điều 1)

• Mọi loại hàng hoá khi vận chuyển trên các phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy đều phải có hoá đơn, chứng từ hợp pháp, hợp lệ đi kèm để chứng minh nguồn gốc xuất xứ và việc hoàn thành nghĩa vụ thuế với Nhà nước.
• Nghiêm cấm hành vi vận chuyển hàng hoá không có chứng từ hoặc sử dụng chứng từ giả mạo, chứng từ đã hết hạn sử dụng, chứng từ quay vòng nhằm mục đích trốn thuế và gian lận thương mại.

2. Các loại chứng từ bắt buộc đối với từng nguồn gốc hàng hóa (Điều 2)

• Đối với hàng hoá của các doanh nghiệp quốc doanh và tập thể: Khi xuất kho vận chuyển phải có hoá đơn kiêm phiếu xuất kho hoặc phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ do Bộ Tài chính phát hành hoặc cho phép sử dụng.
• Đối với hàng hoá mua của hộ kinh doanh cá thể, tư nhân: Phải có hoá đơn bán hàng do cơ quan thuế phát hành hoặc hoá đơn tự in đã được cơ quan thuế chấp thuận đăng ký ký hiệu, số lượng.
• Đối với hàng hoá nhập khẩu: Phải có tờ khai hải quan và biên lai nộp thuế nhập khẩu (hoặc chứng từ miễn thuế, chậm nộp thuế theo quy định của pháp luật hải quan). Trường hợp hàng hóa nhập khẩu mua lại từ các kho thanh lý, tịch thu thì phải có hóa đơn, chứng từ của cơ quan có thẩm quyền cấp.

3. Yêu cầu về tính hợp pháp và hiệu lực của chứng từ thuế (Điều 3)

• Chứng từ, hoá đơn phải được ghi chép đầy đủ, rõ ràng, chính xác các chỉ tiêu quy định bao gồm: tên, địa chỉ người bán, người mua; tên hàng hoá, chủng loại, số lượng, đơn giá, thành tiền; ngày, tháng, năm lập hoá đơn và chữ ký của người có thẩm quyền.
• Thời hạn hiệu lực của chứng từ vận chuyển phải phù hợp với thời gian và lộ trình vận chuyển thực tế của chuyến hàng. Mọi sự tẩy xóa, sửa chữa trên chứng từ mà không có sự xác nhận của cơ quan phát hành đều làm mất giá trị pháp lý của chứng từ đó.

4. Trách nhiệm của chủ hàng và người vận chuyển trong việc xuất trình chứng từ (Điều 4)

• Chủ hàng và người điều khiển phương tiện vận chuyển có trách nhiệm mang theo đầy đủ chứng từ hợp lệ suốt quá trình vận chuyển từ điểm đi đến điểm đến.
• Khi có yêu cầu kiểm tra của cơ quan thuế hoặc các cơ quan chức năng có thẩm quyền trên đường, người vận chuyển phải xuất trình ngay lập tức các chứng từ liên quan để đối chiếu, kiểm tra thực tế hàng hóa.
• Mọi hành vi cản trở, trì hoãn việc xuất trình chứng từ hoặc không hợp tác với cơ quan kiểm tra sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 61-BTC/TCT có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các quy định trước đây của Bộ Tài chính và các ngành khác trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Các cơ quan thuế địa phương có trách nhiệm phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư này.