Thông tư 495-TTg được ban hành năm 1957 bởi Thủ tướng Chính phủ nhằm giải quyết tình trạng đồng bào ở các vùng nông thôn di cư tự phát ra các thành phố lớn, góp phần ổn định trật tự xã hội, điều hòa lực lượng lao động và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn khôi phục kinh tế sau chiến tranh.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với toàn thể nhân dân ở các vùng nông thôn có ý định di cư ra thành phố, các cơ quan chính quyền địa phương từ cấp xã, huyện đến tỉnh, và các cơ quan quản lý đô thị tại các thành phố lớn chịu trách nhiệm kiểm soát và điều phối dân cư.

Các chính sách và biện pháp hạn chế di cư tự phát

Thông tư đề ra các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn dòng người di cư tự phát từ nông thôn ra thành thị, cụ thể bao gồm:

• Công tác tuyên truyền và giáo dục tư tưởng: Chính quyền các cấp ở nông thôn có trách nhiệm giải thích, vận động đồng bào hiểu rõ khó khăn của thành phố về việc làm, nhà ở và lương thực. Khuyến khích người dân yên tâm bám ruộng đồng, tập trung sản xuất nông nghiệp để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.
• Quản lý chặt chẽ việc cấp giấy tờ di chuyển: Thắt chặt quy trình cấp giấy chứng nhận di chuyển, giấy giới thiệu của chính quyền địa phương. Chỉ những trường hợp thực sự cần thiết, có lý do chính đáng và được cơ quan có thẩm quyền tại nơi đến chấp thuận mới được phép di chuyển.
• Kiểm soát cư trú tại các thành phố: Lực lượng công an và chính quyền đô thị tăng cường kiểm tra đăng ký tạm trú, tạm vắng. Những trường hợp ra thành phố không có lý do chính đáng, không có việc làm ổn định sẽ được vận động và hỗ trợ phương tiện để trở về quê quán sản xuất.
• Phối hợp liên ngành và liên địa phương: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa địa phương nơi đi (nông thôn) và địa phương nơi đến (thành thị) để quản lý nguồn nhân lực, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp di cư tự phát quy mô lớn.

Giải quyết việc làm và ổn định đời sống tại nông thôn

Bên cạnh các biện pháp hành chính, Thông tư cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế nông thôn:

• Tập trung khôi phục và phát triển sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp tại địa phương để tạo thêm nhiều việc làm tại chỗ cho người lao động.
• Hỗ trợ đồng bào gặp khó khăn về sản xuất, tổ chức các phong trào hợp tác hóa, đổi công để tăng năng suất lao động và cải thiện đời sống người dân nông thôn.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 495-TTg có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các Bộ, ngành liên quan và Ủy ban hành chính các cấp có trách nhiệm tổ chức triển khai, hướng dẫn và giám sát việc thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư này nhằm đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế - xã hội.