Thông tư 45/1998/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 09 tháng 04 năm 1998 hướng dẫn thực hiện việc giao hàng trả nợ cho Rumani. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các hiệp định giữa Chính phủ hai nước về việc xử lý nợ thông qua phương thức xuất khẩu hàng hóa, góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại song phương và hoàn thành nghĩa vụ tài chính quốc tế của Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các doanh nghiệp Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế được phép xuất khẩu hàng hóa sang Rumani để trừ nợ Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan bao gồm Bộ Tài chính, Bộ Thương mại, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam và các tổ chức tài chính, tín dụng tham gia vào quy trình thanh toán nợ.

Các nội dung cốt lõi của Thông tư 45/1998/TT-BTC

1. Nguyên tắc tổ chức giao hàng trả nợ

• Hàng hóa xuất khẩu trả nợ phải nằm trong danh mục mặt hàng được Bộ Thương mại phê duyệt và phù hợp với thỏa thuận giữa hai Chính phủ Việt Nam và Rumani.
• Các doanh nghiệp tham gia phải đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, quy cách sản phẩm và tiến độ giao hàng theo đúng hợp đồng thương mại đã ký kết với đối tác Rumani.
• Giá trị hàng hóa xuất khẩu được tính toán và quy đổi theo đồng tiền thanh toán quy định trong hiệp định để khấu trừ trực tiếp vào nghĩa vụ nợ của Việt Nam.

2. Cơ chế tài chính và phương thức thanh toán

• Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam là đầu mối thực hiện các thủ tục mở thư tín dụng (L/C), tiếp nhận chứng từ giao hàng và thực hiện hạch toán ghi có, ghi nợ theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.
• Bộ Tài chính thực hiện việc cấp phát, tạm ứng vốn từ ngân sách nhà nước hoặc Quỹ tích lũy trả nợ nước ngoài để thanh toán cho các doanh nghiệp xuất khẩu sau khi nhận được bộ chứng từ hợp lệ chứng minh hàng hóa đã được giao nhận thực tế.
• Quy trình quyết toán tài chính giữa doanh nghiệp, ngân hàng và Bộ Tài chính phải được thực hiện định kỳ, đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khớp đúng số liệu nợ quốc gia.

3. Chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ doanh nghiệp

• Doanh nghiệp thực hiện xuất khẩu hàng hóa trả nợ Rumani được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế xuất khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo quy định pháp luật hiện hành đối với hàng hóa xuất khẩu theo hiệp định Chính phủ.
• Trong trường hợp gặp khó khăn khách quan về giá cả thị trường hoặc chi phí vận chuyển tăng cao, Bộ Tài chính phối hợp với các bộ ngành liên quan xem xét các biện pháp hỗ trợ tài chính hợp pháp để doanh nghiệp không bị thua lỗ, đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu giao hàng.

4. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý và doanh nghiệp

• Bộ Tài chính: Chủ trì theo dõi, đối chiếu số liệu nợ với phía Rumani; quản lý nguồn vốn thanh toán cho doanh nghiệp và giám sát toàn bộ quy trình tài chính của hoạt động giao hàng trả nợ.
• Bộ Thương mại: Phối hợp phân bổ chỉ tiêu, hạn ngạch xuất khẩu cho các doanh nghiệp có năng lực; hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục xuất nhập khẩu và thủ tục hải quan.
• Doanh nghiệp xuất khẩu: Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về chất lượng hàng hóa, tính hợp pháp của bộ chứng từ thanh toán và thực hiện đúng tiến độ giao hàng đã cam kết.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 45/1998/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quy định trước đây của Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan về việc giao hàng trả nợ Rumani trái với hướng dẫn tại Thông tư này đều bãi bỏ. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc phát sinh, các đơn vị và doanh nghiệp cần kịp thời báo cáo Bộ Tài chính để xem xét, giải quyết.