Thông tư số 18/2022/TT-BVHTTDL được ban hành bởi Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 09/2011/TT-BVHTTDL quy định về nội dung hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh. Văn bản này mang lại những cải cách quan trọng trong việc chuẩn hóa, số hóa hồ sơ di tích, đồng thời nâng cao tính chính xác và thực tiễn của các tài liệu khoa học phục vụ công tác bảo tồn di sản văn hóa tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch; các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động lập, thẩm định, lưu trữ hồ sơ khoa học để xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên phạm vi cả nước.

Sửa đổi quy định về định dạng lưu trữ hồ sơ khoa học di tích

• Hồ sơ khoa học di tích bắt buộc phải được định dạng dưới dạng đuôi ".doc" hoặc ".docx" và ".pdf" để phục vụ công tác lưu trữ một cách thống nhất và thuận tiện cho việc số hóa dữ liệu di sản.

Bổ sung các yêu cầu chi tiết trong Lý lịch di tích

• Lý lịch di tích phải được kê khai đầy đủ thông tin ngay tại thời điểm lập hồ sơ khoa học xếp hạng di tích.
• Phần mô tả di tích phải giới thiệu khái quát về phạm vi, quy mô, diện tích, bố cục mặt bằng tổng thể, cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái xung quanh khu vực di tích. Đồng thời, phải đánh giá cụ thể hiện trạng kỹ thuật, nêu rõ mức độ hư hại, xuống cấp của di tích nếu có.
• Về thực trạng bảo vệ và phát huy giá trị: Phải ghi rõ tên tổ chức, cá nhân trực tiếp sở hữu hoặc được giao quản lý di tích; báo cáo thực trạng bảo vệ, phát huy giá trị và các hành vi vi phạm di tích (nếu có). Trường hợp di tích thuộc sở hữu chung hoặc sở hữu nhà nước, hồ sơ phải ghi rõ quyết định thành lập Ban hoặc Tổ bảo vệ/quản lý di tích của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Quy chuẩn mới đối với Bản vẽ kỹ thuật và Bản đồ khoanh vùng bảo vệ

• Bản vẽ mặt bằng tổng thể: Áp dụng tỷ lệ 1/500. Đối với di tích có diện tích lớn, bản vẽ mặt bằng tổng thể được thực hiện theo tỷ lệ phù hợp nhưng phải bảo đảm thể hiện được toàn bộ phạm vi di tích.
• Yêu cầu riêng cho từng loại hình di tích trong bản vẽ tổng thể:
  • Di tích lịch sử: Bản vẽ phải thể hiện rõ vị trí các công trình, địa điểm, vết tích còn lại liên quan trực tiếp đến sự kiện, nhân vật lịch sử gắn với di tích.
  • Di tích khảo cổ: Bản vẽ phải thể hiện đầy đủ các địa điểm khảo cổ thuộc di tích đã được phát hiện, thăm dò hoặc khai quật.
  • Danh lam thắng cảnh: Bản vẽ phải thể hiện được đường đồng mức và vị trí các công trình xây dựng thuộc khu vực danh lam thắng cảnh, kèm theo chú thích rõ ràng về quy mô của các công trình đó.
• Hình thức tập bản vẽ: Tập bản vẽ kỹ thuật phải được lập tại thời điểm lập hồ sơ, đóng thành quyển khổ giấy A3, bìa mềm, có dấu giáp lai và xác nhận của thủ trưởng đơn vị lập hồ sơ khoa học di tích.
• Bản đồ khoanh vùng bảo vệ: Quy định rõ ràng về màu sắc đường ranh giới. Đường bao quanh toàn bộ khu vực bảo vệ I phải thể hiện bằng màu đỏ; đường bao quanh khu vực bảo vệ II phải thể hiện bằng màu xanh. Trong khu vực bảo vệ I, phải thể hiện rõ vị trí các công trình, địa điểm, cảnh quan thiên nhiên, khu vực thiên nhiên có giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ, địa chất, địa mạo, địa lý, đa dạng sinh học và hệ sinh thái đặc thù.

Quy định về Tập ảnh khảo tả và Bản thống kê hiện vật

• Tập ảnh khảo tả di tích và hiện vật: Ảnh phải được chụp tại thời điểm lập hồ sơ, in trên giấy ảnh với kích thước từ 10cm x 15cm trở lên, dán lên giấy bìa và đóng thành quyển khổ A4. Các bức ảnh phải được đánh số thứ tự, chú thích đầy đủ nội dung, thông tin người chụp, thời gian chụp, có dấu giáp lai và xác nhận của thủ trưởng đơn vị lập hồ sơ. Đối với ảnh tư liệu sưu tầm đưa vào tập ảnh, bắt buộc phải ghi rõ nguồn gốc, xuất xứ.
• Bản thống kê hiện vật: Phải lập tại thời điểm xây dựng hồ sơ, đóng thành quyển bìa mềm, có dấu giáp lai và xác nhận của thủ trưởng đơn vị lập hồ sơ khoa học di tích.

Thay thế căn cứ pháp lý tại Mẫu số 3

• Thay thế cụm từ "Căn cứ Luật đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003;" tại phần căn cứ của Mẫu số 3 ban hành kèm theo Thông tư số 09/2011/TT-BVHTTDL thành "Căn cứ Luật đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013;" để đảm bảo tính cập nhật và thống nhất với hệ thống pháp luật đất đai hiện hành.

Tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành

• Trách nhiệm thực hiện: Cục Di sản văn hóa chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm triển khai và đôn đốc thực hiện tại địa phương.
• Hiệu lực thi hành: Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2023.
• Quy định chuyển tiếp: Đối với các hồ sơ khoa học xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được lập và gửi lên cơ quan có thẩm quyền trước ngày 01 tháng 3 năm 2023 nhưng chưa có quyết định xếp hạng thì tiếp tục áp dụng thực hiện theo các quy định cũ tại Thông tư số 09/2011/TT-BVHTTDL.
• Giải quyết vướng mắc: Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các cơ quan, đơn vị, cá nhân cần kịp thời phản ánh về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (thông qua Cục Di sản văn hóa) để nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.