Thông tư 10-LĐ/TT được ban hành ngày 28 tháng 5 năm 1986 bởi Bộ Lao động, hướng dẫn thực hiện chế độ bồi dưỡng và nâng bậc nghề đối với công nhân trong các doanh nghiệp nhà nước và tổ chức kinh tế. Văn bản này nhằm mục đích khuyến khích người lao động không ngừng học tập, nâng cao trình độ kỹ thuật, tay nghề, đồng thời bảo đảm quyền lợi về tiền lương phù hợp với năng lực thực tế của công nhân trong bối cảnh cải cách tiền lương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư áp dụng đối với toàn bộ công nhân đang làm việc trong các xí nghiệp quốc doanh, các liên hiệp xí nghiệp, các tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc khu vực nhà nước. Quy định tập trung vào việc tổ chức bồi dưỡng kỹ thuật nghiệp vụ và tổ chức thi nâng bậc thợ định kỳ hàng năm cho công nhân trực tiếp sản xuất.

Điều kiện và tiêu chuẩn tham gia thi nâng bậc nghề

Để được xét tham gia kỳ thi nâng bậc, công nhân phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn và điều kiện cơ bản sau:

• Thời gian giữ bậc: Công nhân phải có đủ thời gian làm việc ở bậc thợ hiện tại theo quy định của từng ngành nghề cụ thể nhằm bảo đảm tích lũy đủ kinh nghiệm thực tiễn cần thiết.
• Hoàn thành nhiệm vụ: Luôn hoàn thành và hoàn thành vượt mức định mức lao động được giao, bảo đảm chất lượng sản phẩm hoặc hiệu quả công việc ổn định trong suốt thời gian giữ bậc.
• Chấp hành kỷ luật: Chấp hành nghiêm chỉnh kỷ luật lao động, nội quy của xí nghiệp, quy trình kỹ thuật, an toàn lao động và vệ sinh lao động; không vi phạm kỷ luật từ mức cảnh cáo trở lên trong năm xét thi.
• Trình độ kiến thức: Có hiểu biết về lý thuyết kỹ thuật và kỹ năng thực hành đáp ứng yêu cầu của bậc thợ đăng ký thi theo Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật do Nhà nước hoặc Bộ chủ quản ban hành.

Tổ chức công tác bồi dưỡng nâng cao tay nghề

Các xí nghiệp và cơ quan quản lý có trách nhiệm tạo điều kiện và tổ chức các lớp bồi dưỡng cho công nhân trước khi thi:

• Xây dựng kế hoạch: Hàng năm, giám đốc xí nghiệp phối hợp với Ban chấp hành Công đoàn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng kỹ thuật và nâng bậc cho công nhân, gắn liền với kế hoạch sản xuất của đơn vị.
• Hình thức bồi dưỡng: Tổ chức các lớp học lý thuyết ngoài giờ làm việc hoặc kèm cặp truyền nghề trực tiếp tại nơi làm việc. Nội dung bồi dưỡng phải sát với yêu cầu thực tế sản xuất và tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật của ngành nghề.
• Kinh phí thực hiện: Chi phí cho việc tổ chức học tập, tài liệu, bồi dưỡng cho giáo viên được hạch toán vào giá thành sản phẩm hoặc phí lưu thông của xí nghiệp theo chế độ tài chính hiện hành.

Quy trình và thủ tục tổ chức thi nâng bậc

Việc thi nâng bậc phải được thực hiện nghiêm túc, khách quan và đúng quy định pháp luật:

• Thành lập Hội đồng thi: Giám đốc xí nghiệp ra quyết định thành lập Hội đồng thi nâng bậc kỹ thuật. Thành phần Hội đồng gồm đại diện Ban giám đốc làm Chủ tịch hội đồng, đại diện Công đoàn, cán bộ kỹ thuật, cán bộ tiền lương và các thợ giỏi có uy tín.
• Nội dung thi: Kỳ thi gồm hai phần bắt buộc là thi lý thuyết kỹ thuật và thi thực hành tay nghề. Bài thi thực hành phải yêu cầu thí sinh tự lực thực hiện các bước công việc hoặc chế tạo sản phẩm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật của bậc thi trong thời gian quy định.
• Đánh giá kết quả: Hội đồng thi chấm điểm độc lập, công khai. Công nhân đạt yêu cầu cả hai phần thi lý thuyết và thực hành mới được công nhận trúng tuyển nâng bậc.

Quyền lợi của công nhân và giải quyết khiếu nại

• Chế độ tiền lương mới: Công nhân thi đỗ nâng bậc sẽ được xếp lương và hưởng lương theo bậc mới kể từ ngày có quyết định chính thức của Giám đốc xí nghiệp hoặc cơ quan quản lý cấp trên có thẩm quyền.
• Giải quyết khiếu nại: Trường hợp công nhân không đồng ý với kết quả thi hoặc phát hiện có vi phạm trong quá trình tổ chức thi, người lao động có quyền khiếu nại lên Hội đồng thi hoặc Giám đốc xí nghiệp để được xem xét, giải quyết thỏa đáng theo quy định của pháp luật lao động.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 10-LĐ/TT có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây của Bộ Lao động và các Bộ, ngành khác trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Các địa phương, Bộ, ngành có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị cơ sở thực hiện nghiêm túc chế độ bồi dưỡng và nâng bậc nghề cho công nhân theo đúng tinh thần của văn bản này.