Thông báo 584/TB-VPCP năm 2025 truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại cuộc họp về dự thảo Nghị định quy định việc giao nhiệm vụ, đặt hàng và tiêu chí lựa chọn tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam được giao nhiệm vụ, đặt hàng cung cấp dịch vụ, hàng hóa công nghiệp đường sắt. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ chế đột phá thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp đường sắt trong nước, đặc biệt là chuẩn bị cho các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị quy mô lớn.

Mục tiêu và sự cần thiết ban hành Nghị định

• Thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước: Nhằm cụ thể hóa các định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt, tạo cơ chế ưu đãi đột phá để các doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, sản xuất linh kiện, thiết bị và phương tiện đường sắt.
• Xây dựng nền công nghiệp tự chủ: Giảm thiểu sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài, tối ưu hóa chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì hệ thống đường sắt quốc gia cũng như đường sắt đô thị.
• Tạo cơ chế đặc thù: Thiết lập hành lang pháp lý rõ ràng cho việc giao nhiệm vụ, đặt hàng trực tiếp cho các tổ chức, doanh nghiệp trong nước có đủ năng lực, thay vì áp dụng các quy trình đấu thầu thông thường vốn chưa tối ưu hóa được yếu tố nội địa hóa.

Các chỉ đạo trọng tâm của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà

• Xác định rõ tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp: Bộ Giao thông vận tải phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng bộ tiêu chí minh bạch, khoa học để lựa chọn các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam. Các tiêu chí phải bao gồm năng lực tài chính, trình độ công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và cam kết chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm.
• Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật: Việc xây dựng Nghị định phải bảo đảm tính tương thích, đồng bộ với Luật Đường sắt, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công và các quy định pháp luật liên quan khác, tránh chồng chéo hoặc tạo ra kẽ hở pháp lý trong quá trình thực thi.
• Phân định rõ danh mục sản phẩm, dịch vụ: Cần phân loại cụ thể danh mục hàng hóa, dịch vụ công nghiệp đường sắt có thể giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng trực tiếp, ưu tiên các sản phẩm mang tính chiến lược như đầu máy, toa xe, hệ thống thông tin tín hiệu, và ray đường sắt.
• Cơ chế hỗ trợ đi đôi với ràng buộc trách nhiệm: Đi đôi với quyền lợi được giao nhiệm vụ, đặt hàng, các doanh nghiệp phải cam kết về lộ trình tiếp nhận công nghệ, tự chủ sản xuất và bảo đảm chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các Bộ, ngành

• Bộ Giao thông vận tải: Chủ trì, tiếp thu toàn bộ ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng và ý kiến đóng góp của các Bộ, ngành tại cuộc họp để khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, trình Chính phủ xem xét, ban hành đúng tiến độ.
• Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ: Phối hợp xác định các tiêu chuẩn kỹ thuật, đánh giá năng lực công nghệ của doanh nghiệp trong nước và xây dựng các chính sách hỗ trợ chuyển giao công nghệ từ các đối tác nước ngoài.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính: Tham mưu về cơ chế vốn, ưu đãi thuế, phí và các điều kiện tài chính ưu việt để hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp đường sắt phát triển bền vững.