Thông báo 178/TB-VPCP năm 2024 truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khai tại cuộc họp về thực trạng và đề xuất phương án giải quyết vướng mắc trong việc thực hiện bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của chủ hộ kinh doanh cá thể. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia bảo hiểm.

- Thực trạng và vướng mắc trong việc thực hiện bảo hiểm xã hội đối với chủ hộ kinh doanh cá thể

• Trong giai đoạn trước đây, cơ quan BHXH tại nhiều địa phương đã thực hiện thu BHXH bắt buộc đối với các chủ hộ kinh doanh cá thể. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, đối tượng này không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc mà chỉ thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện.
• Việc thu BHXH bắt buộc không đúng đối tượng pháp luật quy định dẫn đến hệ quả là các chủ hộ kinh doanh cá thể đã đóng tiền đầy đủ nhưng không được giải quyết các chế độ BHXH, BHYT, BHTN (như chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản) do vướng mắc về mặt pháp lý.
• Tình trạng này gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp, tạo tâm lý lo lắng, bức xúc cho người dân và gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan bảo hiểm xã hội tại địa phương.

- Nguyên tắc giải quyết vướng mắc được Phó Thủ tướng chỉ đạo

• Việc giải quyết vướng mắc phải đặt quyền lợi của người dân, người lao động (chủ hộ kinh doanh cá thể) lên hàng đầu, bảo đảm hài hòa, hợp lý, không để người dân chịu thiệt thòi do các bất cập trong quy định pháp luật hoặc quá trình thực thi công vụ.
• Xử lý dứt điểm các trường hợp đã thu BHXH bắt buộc trên tinh thần cầu thị, trách nhiệm, đúng quy định của pháp luật và phù hợp với thực tế phát sinh.
• Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong việc áp dụng chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp trên phạm vi cả nước.

- Phương án giải quyết cụ thể và phân công nhiệm vụ cho các Bộ, ngành

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì, phối hợp với Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện báo cáo, đề xuất phương án xử lý cụ thể đối với các trường hợp chủ hộ kinh doanh cá thể đã đóng BHXH bắt buộc. Nghiên cứu, đề xuất giải pháp giải quyết quyền lợi cho người lao động tương ứng với thời gian và số tiền đã đóng bảo hiểm.
• Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Rà soát, thống kê chính xác số lượng chủ hộ kinh doanh cá thể đã đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN trên toàn quốc; làm rõ số tiền đã thu, số tiền đã chi trả chế độ (nếu có) và các vướng mắc phát sinh tại từng địa phương để cung cấp số liệu thực tế cho việc xây dựng phương án xử lý.
• Bộ Tư pháp: Phối hợp chặt chẽ với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trong việc thẩm định các phương án giải quyết, bảo đảm tính hợp pháp, đúng thẩm quyền và phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.

- Định hướng hoàn thiện khung pháp lý trong tương lai

• Phó Thủ tướng chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu, tiếp thu ý kiến để đưa nội dung quy định về đối tượng chủ hộ kinh doanh cá thể thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc vào dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) trình Quốc hội xem xét, thông qua.
• Việc luật hóa đối tượng này nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc, lâu dài, giải quyết triệt để các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước.