Thông báo 131/TB-VPCP năm 2024 truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang tại cuộc họp về dự thảo Nghị định quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng kinh phí thường xuyên ngân sách nhà nước để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp, mở rộng dự án đã đầu tư xây dựng; mua sắm tài sản; mua, sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị máy móc. Đây là văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài giữa chi đầu tư công và chi thường xuyên.

- Bối cảnh và mục tiêu xây dựng dự thảo Nghị định

Trong thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước, việc phân định giữa vốn đầu tư công (theo Luật Đầu tư công) và kinh phí thường xuyên (theo Luật Ngân sách nhà nước) đối với các hoạt động cải tạo, nâng cấp, sửa chữa nhỏ và mua sắm trang thiết bị gặp nhiều khó khăn. Sự thiếu rõ ràng trong quy định pháp lý dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc chậm trễ trong việc triển khai các dự án sửa chữa, nâng cấp tài sản công tại các bộ, ngành, địa phương. Việc xây dựng Nghị định này nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất, giúp các cơ quan, đơn vị chủ động thực hiện dự toán và quyết toán kinh phí thường xuyên cho các hoạt động nêu trên.

- Ý kiến chỉ đạo thống nhất của hai Phó Thủ tướng

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái và Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đã thống nhất các định hướng lớn để hoàn thiện dự thảo Nghị định, bao gồm các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật: Nội dung của dự thảo Nghị định phải hoàn toàn phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các văn bản pháp luật liên quan khác, tuyệt đối không để xảy ra xung đột pháp lý hoặc tạo ra kẽ hở trục lợi.
• Phân định rõ ràng phạm vi áp dụng: Cần xác định rõ ranh giới, tiêu chí và hạn mức kinh phí cụ thể để phân biệt giữa dự án đầu tư công và các hoạt động cải tạo, nâng cấp, sửa chữa, mua sắm sử dụng nguồn kinh phí thường xuyên. Điều này giúp tránh việc lạm dụng chi thường xuyên để thực hiện các dự án đầu tư quy mô lớn, đồng thời không gây ách tắc cho các hoạt động duy tu, bảo dưỡng thông thường.
• Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để: Tăng cường vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trong việc quyết định, phê duyệt và chịu trách nhiệm toàn diện về tính hiệu quả, tiết kiệm, không để xảy ra thất thoát, lãng phí khi sử dụng kinh phí thường xuyên.
• Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Quy trình lập dự toán, phân bổ, quản lý và quyết toán kinh phí phải rõ ràng, dễ thực hiện, giảm thiểu tối đa các thủ tục rườm rà không cần thiết nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

- Nhiệm vụ cụ thể giao cho các Bộ, ngành liên quan

Để khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định trình Chính phủ xem xét, ban hành, các Phó Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị:

• Bộ Tài chính: Chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc các ý kiến tại cuộc họp. Khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, giải trình rõ ràng, thuyết phục đối với các nội dung còn có ý kiến khác nhau, bảo đảm tính khả thi cao khi đi vào cuộc sống.
• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính rà soát kỹ các quy định liên quan đến Luật Đầu tư công để đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất, không tạo ra khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo về thẩm quyền giữa hai bộ.
• Bộ Tư pháp: Tập trung thẩm định nhanh chóng, đúng quy định pháp luật đối với dự thảo Nghị định sau khi được Bộ Tài chính hoàn thiện, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
• Các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương: Chủ động rà soát thực tiễn tại cơ quan, đơn vị mình để đóng góp ý kiến thực chất, giúp Bộ Tài chính hoàn thiện các quy định về định mức, tiêu chuẩn và hạn mức kinh phí phù hợp với thực tế quản lý.

- Ý nghĩa và tác động của việc ban hành Nghị định

Việc sớm hoàn thiện và ban hành Nghị định này có ý nghĩa quyết định trong việc:

• Khơi thông nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước cho công tác duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa tài sản công và mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động thường xuyên của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập.
• Giải quyết triệt để tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức, khơi thông điểm nghẽn trong giải ngân vốn chi thường xuyên trên phạm vi cả nước.
• Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, kéo dài tuổi thọ của các công trình, trang thiết bị đã được đầu tư, tránh lãng phí và thất thoát ngân sách nhà nước.