Sắc lệnh số 83/SL do Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh ban hành nhằm thiết lập Viện Huân chương, một cơ quan chuyên trách trực thuộc Chủ tịch Phủ. Sắc lệnh này đặt nền móng pháp lý quan trọng cho hệ thống thi đua khen thưởng cấp quốc gia, quy định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của cơ quan quản lý huân chương, huy chương trong giai đoạn đầu của chính quyền cách mạng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của Sắc lệnh

Sắc lệnh áp dụng đối với tất cả các cơ quan Chính phủ, các Bộ, các đoàn thể xã hội, tư nhân có nhu cầu đề nghị cấp phát huân chương, huy chương. Đồng thời, văn bản cũng điều chỉnh trực tiếp đối với các cá nhân, quân nhân được xét tặng thưởng và các cơ quan, cá nhân có trách nhiệm thi hành tổ chức bộ máy của Viện Huân chương.

Nội dung cốt lõi của Sắc lệnh số 83/SL

1. Vị trí pháp lý và nhiệm vụ của Viện Huân chương

• Viện Huân chương được thành lập với tư cách là cơ quan trực thuộc trực tiếp vào Chủ tịch Phủ, thể hiện tầm quan trọng của công tác thi đua khen thưởng dưới sự chỉ đạo sát sao của Chủ tịch nước.
• Nhiệm vụ tập trung và xét duyệt: Tiếp nhận và thẩm định toàn bộ đơn từ, đề xuất xin cấp các loại huân chương, huy chương từ phía tư nhân, các Bộ, cơ quan Chính phủ và các đoàn thể.
• Nhiệm vụ tham mưu và đề xuất: Trực tiếp đề xuất lên Chủ tịch nước việc cấp phát các loại, các hạng huân chương, huy chương; đồng thời soạn thảo các dự thảo Sắc lệnh trình Chủ tịch nước để sửa đổi, bổ sung các thể lệ hiện hành về khen thưởng.
• Nhiệm vụ chuyên môn: Ấn định và đề nghị các chi tiết hướng dẫn thi hành luật lệ về huân, huy chương; trực tiếp phụ trách việc chế tác, sản xuất các loại huân chương, huy chương theo đúng kiểu mẫu quy chuẩn đã được phê duyệt.

2. Quy định về lệ phí và chính sách ưu đãi đối với quân nhân

• Viện Huân chương được quyền thu một khoản tiền cấp bằng tùy thuộc vào từng loại và từng hạng huân chương, huy chương theo quy định cụ thể bằng Sắc lệnh ban hành sau đó.
• Các cá nhân hoặc đoàn thể khi được tặng thưởng huân chương, huy chương có nghĩa vụ nộp một khoản tiền sổ phí cho Viện Huân chương để nhận hiện vật.
• Chính sách ưu đãi đặc biệt: Miễn hoàn toàn tiền sổ phí và tiền cấp bằng đối với những người phục vụ trong quân đội hoặc những người được hưởng chế độ như quân nhân, thể hiện sự quan tâm và tôn vinh sâu sắc của Nhà nước đối với lực lượng vũ trang.

3. Cơ cấu tổ chức và bộ máy giúp việc

• Hội đồng Huân chương: Là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Viện, gồm có một Viện trưởng Giám đốc (đồng thời là Chủ tịch Hội đồng) và 4 hội viên. Tất cả các thành viên này đều do Chủ tịch Chính phủ bổ nhiệm bằng Sắc lệnh.
• Văn phòng Viện: Do một Chánh Văn phòng điều hành, người này đồng thời đảm nhận vai trò Thư ký của Hội đồng Huân chương để ghi chép và quản lý hồ sơ cuộc họp.
• Phòng Chấp ấn: Bộ phận chuyên trách thực hiện việc đóng dấu, cấp phát huân chương, huy chương và thực hiện thu nhận các khoản tiền cấp bằng, tiền sổ phí theo quy định.

4. Nguyên tắc làm việc và cơ chế thông qua quyết định

• Để thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, Viện trưởng và các hội viên phải tiến hành họp Hội đồng để thảo luận và lấy biểu quyết.
• Mọi nghị quyết của Hội đồng được thông qua theo nguyên tắc đa số thông thường. Trong trường hợp số phiếu biểu quyết ngang nhau, ý kiến của Viện trưởng (với tư cách Chủ tịch Hội đồng) sẽ là quyết định cuối cùng và được coi là nghị quyết chung của Hội đồng.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn thực hiện

Sắc lệnh giao trách nhiệm cho Viện Huân chương hoặc Chủ tịch Phủ ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành sau đó. Thủ trưởng Chủ tịch Phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính và Chánh Văn phòng Chủ tịch Chính phủ chịu trách nhiệm thi hành Sắc lệnh này kể từ ngày ký ban hành.