Sắc lệnh số 73 do Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành quy định chi tiết về các điều kiện, thủ tục và quyền lợi liên quan đến việc nhập quốc tịch Việt Nam đối với người nước ngoài. Đây là một trong những văn bản pháp lý đặt nền móng đầu tiên cho hệ thống pháp luật về quốc tịch của nước Việt Nam độc lập, thể hiện chính sách mở rộng, tự do và tôn trọng quyền con người của chính quyền cách mạng non trẻ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Sắc lệnh này áp dụng đối với tất cả người nước ngoài (người ngoại quốc) có nguyện vọng gia nhập quốc tịch Việt Nam, con vị thành niên của họ, cùng các cơ quan nhà nước có thẩm quyền từ cấp tỉnh, cấp kỳ cho đến các Bộ ngành Trung ương chịu trách nhiệm tiếp nhận, thẩm định và phê duyệt hồ sơ.

Để được xem xét nhập quốc tịch Việt Nam, người ngoại quốc phải đáp ứng đầy đủ 6 điều kiện cơ bản sau đây:

• Phải đủ 18 tuổi trở lên (tính theo tuổi trưởng thành pháp lý).
• Đã có thời gian cư trú thực tế liên tục hoặc tích lũy từ 10 năm trở lên trên đất nước Việt Nam.
• Có địa chỉ trú quán rõ ràng và ổn định tại Việt Nam.
• Biết tiếng nói Việt Nam (tiếng Việt) để đảm bảo khả năng giao tiếp và hòa nhập vào cộng đồng.
• Có tư cách đạo đức và hạnh kiểm tốt, được cơ quan chức năng xác nhận.
• Trường hợp người nộp đơn đã kết hôn thì phải có sự thỏa thuận và đồng ý từ người vợ hoặc người chồng là người ngoại quốc của mình.

• Quyền lợi của con vị thành niên: Tất cả con chưa đến tuổi trưởng thành (vị thành niên) của người được chấp thuận nhập quốc tịch Việt Nam sẽ tự nhiên được hưởng quốc tịch Việt Nam cùng với cha hoặc mẹ của chúng mà không cần làm thủ tục riêng.
• Quyền và nghĩa vụ công dân: Người sau khi hoàn tất thủ tục nhập quốc tịch Việt Nam sẽ được hưởng đầy đủ mọi quyền lợi hợp pháp, đồng thời phải gánh vác và thực hiện toàn bộ nghĩa vụ của một công dân Việt Nam theo quy định của pháp luật.

Quy trình giải quyết hồ sơ xin nhập quốc tịch được thực hiện chặt chẽ qua các bước sau:

• Bước 1: Người xin nhập quốc tịch làm đơn đệ trình lên Ủy ban nhân dân tỉnh nơi mình đang cư trú hợp pháp.
• Bước 2: Ủy ban nhân dân tỉnh tiến hành điều tra, xác minh lý lịch, tư cách của người nộp đơn, đưa ra ý kiến nhận xét cụ thể rồi chuyển hồ sơ lên Ủy ban kỳ.
• Bước 3: Ủy ban kỳ xem xét, phê duyệt ý kiến của mình vào hồ sơ và tiếp tục đệ trình lên Bộ Tư pháp để thẩm định chuyên môn.
• Bước 4: Khi đơn xin nhập quốc tịch được Bộ Tư pháp chấp nhận, một sắc lệnh chính thức sẽ được ban hành để công nhận tư cách công dân Việt Nam cho người xin nhập quốc tịch.

Do bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ gặp nhiều khó khăn về mặt giao thông và thông tin liên lạc, Sắc lệnh đã đưa ra một cơ chế đặc cách mang tính tạm thời:

• Những người ngoại quốc xin nhập quốc tịch Việt Nam đã được Ủy ban nhân dân tỉnh thẩm định có đủ điều kiện và chấp thuận thì được phép hưởng ngay quyền bầu cử và ứng cử.
• Nhóm đối tượng này được thực hiện các quyền chính trị nêu trên ngay lập tức mà không bắt buộc phải chờ đợi cho đến khi có sắc lệnh chính thức cho phép nhập quốc tịch từ Chính phủ Trung ương.

Sắc lệnh có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm chiểu sắc lệnh này để thi hành nghiêm túc trên phạm vi cả nước.