Sắc lệnh số 18 về việc bãi bỏ ngạch học quan do Chủ tịch Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ban hành là một văn bản pháp lý đặt nền móng cho việc cải tổ toàn diện hệ thống giáo dục nước nhà ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công. Sắc lệnh này hướng tới mục tiêu xóa bỏ triệt để các tàn dư của chế độ giáo dục phong kiến và thực dân, mở đường cho việc xây dựng một nền giáo dục mới dân chủ, khoa học và đại chúng.

Phạm vi áp dụng của Sắc lệnh trải rộng trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, tác động trực tiếp đến toàn bộ đội ngũ nhân sự đang đảm nhiệm các chức danh quản lý giáo dục cũ và hệ thống các cơ quan quản lý giáo dục từ trung ương đến địa phương.

Bãi bỏ hoàn toàn hệ thống ngạch học quan cũ

• Chính thức xóa bỏ toàn bộ các chức danh, ngạch bậc thuộc hệ thống học quan cũ vốn được duy trì dưới thời phong kiến và thời Pháp thuộc (như Đốc học, Giáo thụ, Huấn đạo, Sát học).
• Việc bãi bỏ này thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc đoạn tuyệt với mô hình giáo dục nô dịch, chuyển dịch sang mô hình quản lý giáo dục mới phù hợp với thể chế dân chủ cộng hòa.

Phương án sắp xếp và bổ dụng lại đội ngũ nhân sự

• Đối với các viên chức thuộc ngạch học quan cũ, Chính phủ không sa thải hàng loạt mà thực hiện chính sách đãi ngộ, sử dụng hợp lý. Họ sẽ được xem xét để bổ dụng vào các ngạch giáo chức mới hoặc chuyển sang các ngạch hành chính tương đương.
• Tiêu chí bố trí công tác mới dựa trên năng lực chuyên môn, trình độ đào tạo, phẩm chất chính trị và nhu cầu thực tế của ngành giáo dục trong tình hình mới, đảm bảo tính liên tục và ổn định của hoạt động dạy học.

Phân công trách nhiệm thi hành

• Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục được giao quyền hạn và trách nhiệm cao nhất trong việc tổ chức thực hiện, hướng dẫn chi tiết việc bãi bỏ ngạch cũ và chuyển đổi ngạch bậc cho các viên chức liên quan.
• Các cơ quan hành chính địa phương và các bộ, ngành có liên quan có bổn phận phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc gia Giáo dục để đảm bảo Sắc lệnh được thực thi nghiêm túc, thống nhất trên cả nước.

Sắc lệnh số 18 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử lập pháp và lịch sử giáo dục Việt Nam hiện đại.