Giới thiệu chung về Nghị quyết số 56/2010/QH12

Nghị quyết số 56/2010/QH12 được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 24 tháng 11 năm 2010. Nghị quyết này quy định chi tiết về việc thi hành Luật tố tụng hành chính, đặc biệt là các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong quá trình chuyển giao áp dụng pháp luật từ Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính sang Luật tố tụng hành chính mới.

1. Hiệu lực thi hành của Luật tố tụng hành chính

Theo quy định tại Điều 1 của Nghị quyết, Luật tố tụng hành chính năm 2010 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2011.

2. Quy định chuyển tiếp trong giai đoạn từ ngày công bố đến trước ngày Luật có hiệu lực

Trong khoảng thời gian từ ngày Luật tố tụng hành chính được công bố cho đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2011, việc áp dụng pháp luật đối với các thủ tục kháng nghị được phân chia cụ thể như sau:

• Đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trước ngày công bố Luật: Thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm được áp dụng theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 69 của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
• Đối với bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật từ ngày công bố Luật: Thời hạn đề nghị xem xét kháng nghị giám đốc thẩm, cũng như thời hạn kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm sẽ áp dụng theo các điều 211, 215 và 236 của Luật tố tụng hành chính.
• Về thủ tục giải quyết: Thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với cả hai trường hợp nêu trên đều phải thực hiện theo các quy định của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.

3. Quy định áp dụng pháp luật kể từ ngày Luật tố tụng hành chính có hiệu lực (từ ngày 01/07/2011)

Kể từ ngày Luật tố tụng hành chính chính thức có hiệu lực, việc giải quyết các vụ án hành chính ở các giai đoạn tố tụng khác nhau được thực hiện như sau:

• Giai đoạn sơ thẩm: Những vụ án hành chính đã được Tòa án thụ lý trước ngày 01/07/2011 nhưng đến ngày này mới tiến hành xét xử sơ thẩm thì áp dụng các quy định của Luật tố tụng hành chính để giải quyết.
• Giai đoạn phúc thẩm: Những vụ án đã được xét xử sơ thẩm trước ngày 01/07/2011 và có kháng cáo, kháng nghị, nhưng đến ngày này mới xét xử phúc thẩm thì áp dụng Luật tố tụng hành chính.
• Giai đoạn giám đốc thẩm, tái thẩm:
  • Trường hợp bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và bị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trước ngày 01/07/2011 nhưng đến ngày này mới xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm thì áp dụng Luật tố tụng hành chính.
  • Trường hợp có đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm nộp trong khoảng thời gian từ ngày công bố Luật đến trước ngày 01/07/2011 mà chưa có kháng nghị của người có thẩm quyền, thì việc thực hiện kháng nghị sẽ áp dụng theo Luật tố tụng hành chính.
  • Trường hợp vụ án đã được xét xử và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trước ngày 01/07/2011, nhưng sau ngày này mới thực hiện kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm thì căn cứ để thực hiện kháng nghị vẫn phải dựa theo quy định của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
• Về thi hành án hành chính: Đối với các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật trước ngày 01/07/2011 nhưng chưa được thi hành hoặc chưa thi hành xong, thì kể từ ngày Luật tố tụng hành chính có hiệu lực sẽ được thi hành theo các quy định của Luật tố tụng hành chính.

4. Quy định đặc biệt về quyền khởi kiện vụ án hành chính liên quan đến đất đai

Nghị quyết dành riêng Điều 3 để giải quyết các vướng mắc liên quan đến khiếu nại đất đai trong giai đoạn chuyển tiếp:

• Đối tượng áp dụng: Người khiếu nại đã thực hiện việc khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện (huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 6 năm 2006 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2011.
• Điều kiện khởi kiện: Áp dụng trong trường hợp khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại đó.
• Thời hạn thực hiện quyền khởi kiện: Người khiếu nại có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân theo quy định của Luật tố tụng hành chính trong thời hạn 01 năm kể từ ngày Luật tố tụng hành chính có hiệu lực (tức là từ ngày 01/07/2011 đến hết ngày 01/07/2012).

5. Trách nhiệm thi hành, phổ biến và hướng dẫn áp dụng

Điều 4 của Nghị quyết phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bảo đảm việc thi hành Luật tố tụng hành chính đạt hiệu quả cao nhất:

• Củng cố nguồn lực và đào tạo cán bộ: Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Chính phủ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm khẩn trương củng cố cơ sở vật chất; bổ sung, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ công chức của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và cơ quan thi hành án dân sự nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết án và thi hành án hành chính khi Luật tố tụng hành chính có hiệu lực.
• Tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Các cơ quan nêu trên có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận để tuyên truyền, phổ biến rộng rãi Luật tố tụng hành chính trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa và bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.
• Hướng dẫn thi hành: Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình chịu trách nhiệm thực hiện và hướng dẫn thi hành Nghị quyết này.