Nghị quyết số 49/2010/QH12 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2010, quy định về tiêu chí dự án, công trình quan trọng quốc gia đầu tư tại Việt Nam và đầu tư ra nước ngoài trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, đồng thời thiết lập trình tự, thủ tục, nội dung hồ sơ và công tác giám sát thực hiện.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị quyết này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động đầu tư, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư và giám sát các dự án, công trình quan trọng quốc gia. Phạm vi điều chỉnh bao gồm cả các dự án đầu tư trong nước và các dự án đầu tư ra nước ngoài có quy mô lớn hoặc yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt.

Giải thích các thuật ngữ cốt lõi

• Dự án, công trình quan trọng quốc gia: Là dự án đầu tư, dự án công trình độc lập hoặc một cụm công trình liên kết chặt chẽ với nhau (gồm công trình chính và các công trình phụ trợ có liên kết kinh tế - kỹ thuật) đáp ứng các tiêu chí quy định tại Nghị quyết này.
• Vốn nhà nước: Bao gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước và các nguồn vốn khác do Nhà nước quản lý.

Tiêu chí xác định dự án, công trình quan trọng quốc gia đầu tư tại Việt Nam

Dự án, công trình đầu tư tại Việt Nam thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội khi đáp ứng một trong các tiêu chí sau:

• Tổng vốn đầu tư từ 35.000 tỷ đồng trở lên, trong đó phần vốn nhà nước từ 11.000 tỷ đồng trở lên.
• Dự án ảnh hưởng lớn hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, bao gồm: nhà máy điện hạt nhân; dự án chuyển mục đích sử dụng đất vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu bảo vệ cảnh quan, khu rừng nghiên cứu thực nghiệm từ 50 hécta (ha) trở lên; rừng phòng hộ đầu nguồn từ 50 ha trở lên; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay, chắn sóng lấn biển, bảo vệ môi trường từ 500 ha trở lên; rừng sản xuất từ 1.000 ha trở lên.
• Dự án yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên với quy mô từ 500 ha trở lên.
• Dự án yêu cầu di dân tái định cư từ 20.000 người trở lên ở vùng miền núi hoặc từ 50.000 người trở lên ở các vùng khác.
• Dự án đầu tư tại địa bàn có di tích quốc gia đặc biệt quan trọng về lịch sử, văn hóa hoặc danh lam thắng cảnh được xếp hạng cấp quốc gia.
• Dự án đầu tư tại địa bàn đặc biệt quan trọng đối với quốc gia về quốc phòng, an ninh (tiêu chí cụ thể do Chính phủ quy định sau khi xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội).
• Dự án đòi hỏi phải áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định.

Tiêu chí xác định dự án, công trình quan trọng quốc gia đầu tư ra nước ngoài

Dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài phải trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư khi đáp ứng một trong các tiêu chí:

• Tổng vốn đầu tư ra nước ngoài từ 20.000 tỷ đồng trở lên, trong đó vốn nhà nước đầu tư ra nước ngoài từ 7.000 tỷ đồng trở lên.
• Dự án đòi hỏi phải áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định.

Thành phần hồ sơ dự án trình Quốc hội

Hồ sơ do Chính phủ trình Quốc hội bao gồm các tài liệu bắt buộc:

• Tờ trình của Chính phủ.
• Báo cáo đầu tư (Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi).
• Báo cáo của Hội đồng thẩm định nhà nước.
• Các tài liệu khác có liên quan.

Đối với dự án có tổng vốn đầu tư rất lớn, thời gian thực hiện kéo dài nhiều năm, Quốc hội có thể xem xét quyết định chủ trương đầu tư chung dựa trên báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, sau đó giao Chính phủ lập báo cáo nghiên cứu khả thi để trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư cụ thể.

Thủ tục và nội dung thẩm tra của cơ quan thuộc Quốc hội

• Thời hạn gửi hồ sơ: Chậm nhất là 60 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, Chính phủ phải gửi hồ sơ đến cơ quan thẩm tra của Quốc hội.
• Quyền hạn của cơ quan thẩm tra: Yêu cầu chủ đầu tư, cơ quan lập và thẩm định dự án báo cáo, cung cấp thông tin, tài liệu; phối hợp khảo sát thực tế hiện trường dự án.
• Nội dung thẩm tra đối với dự án trong nước: Đánh giá sự đáp ứng tiêu chí; sự cần thiết đầu tư; tính pháp lý; sự phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành, quy hoạch sử dụng đất; phương án di dân tái định cư; các thông số kỹ thuật, công nghệ, bảo vệ môi trường, nguồn vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội.
• Nội dung thẩm tra đối với dự án ra nước ngoài: Đánh giá sự đáp ứng tiêu chí; sự cần thiết đầu tư; tính pháp lý; mức độ rủi ro tại quốc gia tiếp nhận đầu tư; các thông số cơ bản về vốn, tiến độ và hiệu quả kinh tế.

Trách nhiệm của Chính phủ và Hội đồng thẩm định nhà nước

• Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện về tính đầy đủ, chính xác và trung thực của hồ sơ trình Quốc hội.
• Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng thẩm định nhà nước chịu trách nhiệm trước pháp luật về các ý kiến, đề xuất và kết luận thẩm định của mình.

Trình tự xem xét, quyết định và điều chỉnh chủ trương đầu tư

Quốc hội xem xét và thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư đối với từng dự án, công trình quan trọng quốc gia. Nghị quyết xác định rõ quy mô, tổng vốn đầu tư, công nghệ chính (đối với dự án trong nước), địa điểm, tiến độ thực hiện và các cơ chế, chính sách đặc biệt được áp dụng.

Trong quá trình thực hiện, Chính phủ phải báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp gần nhất khi có các thay đổi sau:

• Thay đổi mục tiêu đầu tư của dự án.
• Phát sinh tăng vốn đầu tư vượt quá 10% so với tổng vốn đầu tư đã được phê duyệt.
• Kéo dài thời gian thực hiện dự án từ 01 năm trở lên.

Giám sát thực hiện dự án

Hằng năm hoặc khi có yêu cầu, Chính phủ báo cáo Quốc hội về tình hình thực hiện các dự án, công trình quan trọng quốc gia. Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội thực hiện quyền giám sát trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

Nghị quyết số 49/2010/QH12 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 8 năm 2010. Nghị quyết này thay thế hoàn toàn Nghị quyết số 66/2006/QH11.

Đối với các dự án thành phần phát sinh hoặc các dự án đang triển khai thực hiện mà phát sinh vấn đề thuộc các tiêu chí quy định tại Nghị quyết này thì phải trình Quốc hội xem xét, quyết định. Các dự án đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo các Nghị quyết đã ban hành trước đó.