QUYẾT ĐỊNH

SƠ THẨM GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

V/v yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự

TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Thành phần giải quyết việc dân sự gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Trần Hà Như Oanh.

Thư ký phiên họp: Bà Hoàng Thị Cẩm Vân - Thư ký Tòa án.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên họp: Bà Trần Thị Hồng Phượng - Kiểm sát viên.

Ngày 30 tháng 5 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh mở phiên họp sơ thẩm công khai giải quyết việc dân sự thụ lý số 5/2024/DSST ngày 04 tháng 01 năm 2024, về việc: “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự” theo Quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 13/2024/QĐST-DS ngày 10 tháng 4 năm 2024 và Quyết định hoãn phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự sơ thẩm số 07/2024/QĐST-DS ngày 06 tháng 5 năm 2024, gồm những người tham gia tố tụng sau đây:

Người yêu cầu giải quyết việc dân sự: Bà Mạch Thúy H, sinh năm 1955, địa chỉ thường trú: Số B N, Phường B, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

Người đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Minh T, sinh năm 1966, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).

Yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D, sinh năm 1960, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh là người mất năng lực hành vi dân sự.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ việc dân sự:

1. Bà Mạch Thúy N, sinh năm 1951, địa chỉ thường trú: Số E H, Phường T, Quận G, Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Ông Mạch Đăng K, sinh năm 1957, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Người đại diện theo ủy quyền cho bà, ông K: Ông Nguyễn Minh T, sinh năm 1966, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt).
4. Ông Mạch Hùng P, sinh năm 1960 (vắng mặt).

Địa chỉ thường trú: Số B Xóm D, Phường A, Quận A, Thành phố Hồ Chí Minh; địa chỉ cư trú: Số B đường số B, phường B, quận B, Thành phố Hồ Chí Minh.

NỘI DUNG VIỆC DÂN SỰ

Theo đơn yêu cầu và quá trình giải quyết việc dân sự, người yêu cầu là bà Mạch Thúy H do ông Nguyễn Minh T là người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Bà Mạch Thúy N (sinh năm 1924, chết năm 1998) và bà Nguyễn Thị Q (sinh năm 1923, chết năm 2021) có tất cả 8 người con chung, gồm: Bà Mạch Thúy N (sinh năm 1951), bà Mạch Thúy P1 (sinh năm 1953, chết năm 2013), bà Mạch Thúy H (sinh năm 1955), ông Mạch Hùng P1 (sinh năm 1956, chết năm 2022), ông Mạch Đăng K (sinh năm 1957), bà Mạch Thúy H1 (sinh năm 1958, chết năm 2023), bà Mạch Thúy D (sinh năm 1960) và ông Mạch Hùng P (sinh năm 1960).

Bà Mạch Thúy D bị mắc bệnh về thần kinh từ năm 1978 cho đến nay. Trước đây, gia đình có đưa bà D đi điều trị tại Bệnh viện C nhưng khi đỡ bệnh tình chưa diễn tiến nặng nên được cho điều trị tại nhà. Bà D ở chung với ông Mạch Đăng K ở địa chỉ Số A N, Phường B, Quận E, và được người giúp việc tên Vô Thị N1 (tên thường gọi L1) chăm sóc. Bà D được Ủy ban nhân dân Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận là người khuyết tật tâm thần và hàng tháng được Ủy ban nhân dân Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh trợ cấp số tiền là 760.000 đồng (bảy trăm sáu mươi ngàn đồng/tháng). Đến nay, bà D chưa lập gia đình và không có con. Năm 2023, bà Mạch Thúy H đưa bà D đến Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Thành phố Hồ Chí Minh để khám sức khỏe tâm thần thì được kết luận là bà D bị tâm thần phân liệt, thể di chứng (F20.5-ICD10).

Vì vậy, bà Mạch Thúy H yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D, sinh năm 1960, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh là người bị mất năng lực hành vi dân sự để thực hiện các giao dịch dân sự.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là bà Mạch Thúy N, ông Mạch Đăng K do ông Nguyễn Minh T làm người đại diện theo ủy quyền trình bày:

- Thống nhất với ý kiến trình bày của người yêu cầu và đồng ý để Nghị Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Mạch Hùng P đã được Tòa án thực hiện việc cấp, tống đạt các văn bản tố tụng theo quy định của pháp luật nhưng vắng mặt trong quá trình giải quyết vụ việc, không có ý kiến trình bày và không cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án đối với yêu cầu của người yêu cầu.

Tại phiên họp:

- Bà Mạch Thúy H, ông Nguyễn Minh T vẫn giữ nguyên yêu cầu và ý kiến trình bày về việc đề nghị Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất hành vi dân sự.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Mạch Hùng P vắng mặt, không rõ lý do nên không có ý kiến trình bày.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu ý kiến:

+ Về chấp hành pháp luật tố tụng: Trong quá trình giải quyết việc dân sự kể từ khi thụ lý đơn yêu cầu và tại phiên tòa hôm nay, Thẩm phán, Thư ký phiên họp đã tuân thủ đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, đảm bảo thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu. Đương sự được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tại phiên họp, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Mạch Hùng P đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai tham gia phiên họp nhưng vắng mặt, không rõ lý do nên Tòa án giải quyết vắng mặt ông P là đúng quy định tại điểm d khoản 2 Điều 227; khoản 1, khoản 3 Điều 228 và Điều 361 của Bộ luật tố tụng dân sự.

+ Về nội dung việc dân sự: Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ việc và Kết luận giám định pháp y tâm thần số 670/KLGĐ ngày 26 tháng 01 năm 2024 của Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Thành phố H, đề nghị Tòa án căn cứ khoản 1 Điều 22 của Bộ luật dân sự năm 2015 để chấp nhận yêu cầu của bà Mạch Thúy H về việc tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự. Bà Mạch Thúy H được miễn nộp tiền lệ phí theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh nhận định:

1. Về thẩm quyền giải quyết việc dân sự: Bà Mạch Thúy H có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự. Bà D có nơi cư trú tại địa chỉ số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh nên việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh theo quy định tại khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự.
2. Về sự vắng mặt của đương sự: Ông Mạch Hùng P là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án niêm yết hợp lệ quyết định mở phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự, quyết định hoãn phiên họp sơ thẩm giải quyết việc dân sự và giấy triệu tập tham gia phiên họp lần thứ hai nhưng đến vẫn vắng mặt, không rõ lý do. Do đó, căn cứ vào điểm d khoản 2 Điều 227; khoản 1, khoản 3 Điều 228 và Điều 361 của Bộ luật tố tụng dân sự, Tòa án giải quyết vắng mặt ông Mạch Hùng P.
3. Về yêu cầu giải quyết việc dân sự:
   1. Bà Mạch Thúy D là em ruột của bà Mạch Thúy N, bà Mạch Thúy H, ông Mạch Đăng K và ông Mạch Hùng P. Từ năm 1978 cho đến nay, Bà D bị mắc bệnh về thần kinh được gia đình chăm sóc, điều trị tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Bà D đã được Ủy ban nhân dân Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh cấp giấy xác nhận là người khuyết tật tâm thần và đang được hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng. Bà Mạch Thúy H yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự.
   2. Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên họp, bà Mạch Thúy H, ông Nguyễn Minh T giữ nguyên yêu cầu và ý kiến trình bày về việc đề nghị Tòa án tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự.
   3. Ngày 23 tháng 01 năm 2024, Tòa án nhân dân Quận 5 đã ban hành Quyết định trưng cầu giám định số 02/2024/QĐ-TA trưng cầu Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Thành phố H thực hiện giám định tình trạng nhân lực làm chủ hành vi của bà Mạch Thúy D. Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số 670/KLGĐ ngày 26 tháng 01 năm 2024 của Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Thành phố H đã kết luận bà Mạch Thúy D như sau:
      • Về y học: Đương sự bị tâm thần phân liệt thể di chứng (F20.5-ICD10).
      • Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Đương sự mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi dân sự”.
   4. Khoản 1 Điều 22 của Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”.
   5. Do đó, căn cứ quy định nêu trên, yêu cầu của bà Mạch Thúy H về việc tuyên bố bà Mạch Thúy D là người mất năng lực hành vi dân sự là có cơ sở để chấp nhận.
4. Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Mạch Thúy H được miễn nộp tiền lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự do thuộc trường hợp người cao tuổi theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 12 và Điều 14 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm a khoản 2 Điều 39, Điều 149, điểm d khoản 2 Điều 227, khoản 1 và khoản 3 Điều 228, các điều 361, 370, 371, 372 và 378 của Bộ luật tố tụng dân sự;

Căn cứ khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự năm 2015;

Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 12 và Điều 14 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án,

1. Chấp nhận yêu cầu giải quyết việc dân sự của bà Mạch Thúy H:

   Tuyên bố bà Mạch Thúy D, sinh ngày 18 tháng 10 năm 1960, địa chỉ thường trú: Số A N, Phường B, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh là người mất năng lực hành vi dân sự.

2. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Mạch Thúy H được miễn nộp tiền lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự.
3. Về quyền kháng cáo, kháng nghị:

   Người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự có quyền kháng cáo quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 (mười) ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định. Trường hợp không có mặt tại phiên họp giải quyết việc dân sự thì thời hạn đó được tính từ ngày họ nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định đó được thông báo, niêm yết.

   Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 (mười) ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 (mười lăm) ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.