Quyết định 711/2001/QĐ-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định về Quy chế mở thư tín dụng nhập hàng trả chậm nhằm thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ, an toàn cho các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp trong hoạt động thanh toán quốc tế và quản lý nợ nước ngoài.

Quy chế này áp dụng đối với các ngân hàng thương mại, ngân hàng được phép thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế và các doanh nghiệp có nhu cầu mở thư tín dụng (L/C) trả chậm để nhập khẩu hàng hóa.

Điều kiện và phạm vi thực hiện nghiệp vụ L/C trả chậm của ngân hàng

• Để thực hiện nghiệp vụ L/C trả chậm, ngân hàng phải được phép thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế.
• Ngân hàng phải ban hành quy trình, thủ tục và hồ sơ cụ thể bằng văn bản phù hợp với Quy tắc Thực hành Thống nhất về Tín dụng Chứng từ (UCP) của Phòng Thương mại Quốc tế (theo phiên bản ngân hàng lựa chọn áp dụng) và quy định tại Quy chế này.
• Có văn bản quy định cụ thể về tiêu chuẩn đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp nhằm đảm bảo khả năng thanh toán L/C đúng hạn.
• Số dư L/C trả chậm mở cho một khách hàng và tổng số dư L/C trả chậm cho toàn bộ khách hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt giới hạn về tổng mức bảo lãnh quy định tại Quy chế bảo lãnh ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước.
• Đối với các mặt hàng nhập khẩu do Thủ tướng Chính phủ chỉ định, việc mở L/C trả chậm phải thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Điều kiện đối với doanh nghiệp khi yêu cầu mở L/C trả chậm

Doanh nghiệp muốn được ngân hàng xem xét mở L/C trả chậm ngắn hạn (thời hạn đến 01 năm) phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Có năng lực tài chính lành mạnh, đảm bảo khả năng thanh toán L/C đúng thời hạn đã cam kết theo tiêu chuẩn của ngân hàng.
• Có cam kết bằng văn bản về lịch trình chuyển tiền cho ngân hàng để thanh toán cho đối tác nước ngoài, phù hợp với nghĩa vụ thanh toán của ngân hàng đối với L/C được mở.
• Tại thời điểm đề nghị mở L/C, doanh nghiệp không vi phạm các cam kết chuyển tiền thanh toán L/C trả chậm trước đó và không có nợ quá hạn tại ngân hàng đối với các trường hợp bắt buộc phải ghi nợ.
• Thực hiện các biện pháp bảo đảm hợp pháp theo yêu cầu của ngân hàng như ký quỹ, cầm cố, thế chấp tài sản hoặc được bên thứ ba bảo lãnh.
• Đáp ứng đầy đủ các điều kiện về vay nước ngoài ngắn hạn theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Đối với L/C trả chậm trung và dài hạn (thời hạn trên 01 năm), ngoài việc đáp ứng các điều kiện nêu trên, doanh nghiệp bắt buộc phải có văn bản xác nhận đã đăng ký vay, trả nợ nước ngoài do Ngân hàng Nhà nước cấp.

Biện pháp bảo đảm nghĩa vụ và quy định ký quỹ

• Ngân hàng và doanh nghiệp thỏa thuận áp dụng một hoặc nhiều biện pháp bảo đảm (ký quỹ, cầm cố, thế chấp tài sản, bảo lãnh) và xác định trị giá tài sản bảo đảm dựa trên uy tín, năng lực tài chính và đặc điểm của lô hàng nhập khẩu.
• Trong trường hợp cần thiết, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước sẽ quyết định mức ký quỹ tối thiểu đối với các mặt hàng thuộc danh mục hạn chế nhập khẩu theo quy định của Chính phủ trong từng thời kỳ.
• Doanh nghiệp tuyệt đối không được sử dụng nguồn vốn vay từ ngân hàng hoặc các khoản vốn đang được ngân hàng bảo lãnh để thực hiện ký quỹ mở L/C trả chậm.

Cơ chế thanh toán và xử lý vi phạm cam kết chuyển tiền

Doanh nghiệp có nghĩa vụ chuyển tiền đầy đủ và đúng hạn cho ngân hàng để thanh toán cho nước ngoài. Ngân hàng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho nước ngoài theo đúng cam kết của L/C bất kể doanh nghiệp có chuyển tiền hay không. Trường hợp doanh nghiệp không chuyển tiền đúng hạn, ngân hàng sẽ thực hiện ghi nợ và xử lý theo các phương án sau:

• Trường hợp do nguyên nhân khách quan: Ngân hàng thực hiện ghi nợ doanh nghiệp với lãi suất tín dụng trong hạn. Thời hạn trả nợ đối với L/C ngắn hạn tối đa bằng một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhưng không quá 12 tháng; đối với L/C trung và dài hạn tối đa bằng 1/2 thời hạn của L/C đó tính từ ngày ngân hàng thanh toán cho nước ngoài (trừ trường hợp đặc biệt được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho phép).
• Trường hợp do nguyên nhân chủ quan hoặc quá hạn: Ngân hàng thực hiện ghi nợ quá hạn hoặc chuyển nợ quá hạn, áp dụng mức lãi suất nợ quá hạn theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tại thời điểm chuyển nợ, đồng thời áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết để thu hồi nợ.
• Ngay sau khi thực hiện ghi nợ hoặc chuyển nợ quá hạn, ngân hàng phải thông báo kịp thời bằng văn bản cho doanh nghiệp biết.

Quy định về biểu phí nghiệp vụ L/C trả chậm

Mức phí áp dụng cho nghiệp vụ L/C trả chậm (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) được khống chế giới hạn như sau:

• Tổng phí mở L/C và phí kiểm tra chứng từ tối đa là 2%/năm tính trên trị giá L/C được mở, tính trong thời hạn hiệu lực của L/C.
• Phí chấp nhận thanh toán tối đa là 2%/năm tính trên số tiền đã chấp nhận thanh toán nhưng chưa thanh toán cho người thụ hưởng, tính từ thời điểm chấp nhận đến khi đến hạn thanh toán.
• Phí chuyển tiền ra nước ngoài, phí sửa đổi L/C, điện phí, telex phí và các chi phí phát sinh hợp lý khác do ngân hàng tự quy định phù hợp với quy định chung của Ngân hàng Nhà nước.

Chế độ kiểm tra, thanh tra, báo cáo và xử lý vi phạm

• Ngân hàng chịu sự thanh tra, kiểm tra của Ngân hàng Nhà nước; doanh nghiệp chịu sự giám sát, kiểm tra của ngân hàng mở L/C và Ngân hàng Nhà nước về tình hình vay, trả nợ nước ngoài dưới hình thức mở L/C trả chậm. Các bên có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác số liệu, chứng từ khi có yêu cầu.
• Định kỳ, các ngân hàng phải gửi báo cáo về nghiệp vụ L/C trả chậm cho Ngân hàng Nhà nước (Vụ Quản lý Ngoại hối) và các Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố theo quy định về quản lý vay, trả nợ nước ngoài.
• Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố có trách nhiệm báo cáo ngay cho Ngân hàng Nhà nước khi phát hiện các hành vi vi phạm Quy chế này và đề xuất biện pháp xử lý.
• Mọi tổ chức, cá nhân vi phạm quy định của Quy chế này sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Quyết định 711/2001/QĐ-NHNN có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký và thay thế hoàn toàn Quyết định số 207/QĐ-NH7 ngày 01/07/1997 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quy chế mở thư tín dụng nhập hàng trả chậm. Việc sửa đổi, bổ sung các điều khoản của Quy chế này thuộc thẩm quyền quyết định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.