Tóm tắt Quyết định 291-TTg năm 1979 về việc tổ chức tiền lương của công nhân xếp dỡ

Quyết định 291-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 1979 nhằm mục đích cải tiến chế độ tiền lương, thúc đẩy năng suất lao động và giải tỏa nhanh chóng hàng hóa tại các đầu mối giao thông vận tải quan trọng. Văn bản tập trung điều chỉnh cách thức tính lương, xây dựng định mức lao động và bổ sung các chế độ đãi ngộ đặc thù cho lực lượng công nhân xếp dỡ trong thời kỳ kinh tế bao cấp.

Mục tiêu và phạm vi áp dụng của chính sách tiền lương mới

Quyết định xác định rõ các định hướng cải cách tiền lương áp dụng riêng cho đối tượng công nhân xếp dỡ với các nội dung trọng tâm sau:

• Đối tượng áp dụng: Toàn bộ công nhân xếp dỡ chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp làm việc tại các cảng biển, cảng sông, ga đường sắt, kho bãi thuộc khu vực nhà nước và các đơn vị liên doanh vận tải.
• Mục tiêu cốt lõi: Khắc phục triệt để tình trạng bình quân chủ nghĩa trong phân phối thu nhập, tạo động lực kinh tế mạnh mẽ để giải phóng tàu xe nhanh chóng, giảm thiểu tối đa tình trạng ứ đọng hàng hóa tại các cửa ngõ giao thương.

Nguyên tắc tổ chức tiền lương và hình thức trả lương

Quyết định 291-TTg đưa ra các nguyên tắc mang tính đột phá trong việc tính toán và chi trả lương cho công nhân xếp dỡ:

• Áp dụng triệt để hình thức lương sản phẩm: Chuyển đổi mạnh mẽ từ hình thức trả lương theo thời gian sang trả lương theo sản phẩm (lương khoán) cá nhân hoặc tập thể (tổ, đội xếp dỡ). Thu nhập của công nhân được tính trực tiếp dựa trên khối lượng hàng hóa thực tế đã xếp dỡ hoàn thành đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn.
• Xây dựng định mức lao động khoa học: Yêu cầu các bộ, ngành liên quan phối hợp xây dựng hệ thống định mức lao động sát với thực tế, có phân loại cụ thể theo tính chất hàng hóa (hàng nặng, hàng cồng kềnh, hàng độc hại) và phương thức xếp dỡ (thủ công, bán cơ giới, cơ giới).
• Đơn giá tiền lương linh hoạt: Đơn giá xếp dỡ được xác định rõ ràng và có thể điều chỉnh phù hợp với điều kiện lao động cụ thể của từng khu vực cảng, ga nhằm bảo đảm tái sản xuất sức lao động cho công nhân.

Các chế độ phụ cấp và bảo đảm điều kiện làm việc

Bên cạnh tiền lương cơ bản theo sản phẩm, quyết định cũng quy định chi tiết về các khoản phụ cấp nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe cho người lao động:

• Phụ cấp độc hại và nguy hiểm: Công nhân xếp dỡ các loại hàng hóa hóa chất, phân bón, than, quặng hoặc làm việc trong môi trường hầm tàu kín, độc hại được hưởng thêm các khoản phụ cấp đặc thù theo quy định của pháp luật lao động.
• Chế độ làm đêm và ngoài giờ: Quy định mức phụ cấp thỏa đáng cho ca đêm và các đợt huy động xếp dỡ khẩn cấp ngoài giờ hành chính để giải phóng phương tiện vận tải đúng tiến độ.
• Trang bị bảo hộ lao động: Các đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân và bảo đảm an toàn lao động tuyệt đối trong quá trình tác nghiệp.

Tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan liên quan

Để quyết định đi vào cuộc sống một cách đồng bộ và hiệu quả, Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan quản lý nhà nước:

• Bộ Giao thông vận tải và các Bộ quản lý ngành: Chịu trách nhiệm ban hành các hướng dẫn kỹ thuật, quy trình xếp dỡ tiêu chuẩn và phối hợp với Bộ Lao động để phê duyệt đơn giá tiền lương sản phẩm cho từng loại hình bến cảng, nhà ga.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Giám sát chặt chẽ việc thực hiện chế độ tiền lương mới tại các doanh nghiệp địa phương, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và ngăn ngừa các biểu hiện tiêu cực trong phân phối tiền lương.
• Các doanh nghiệp, cảng, ga: Phải chủ động cải tiến tổ chức lao động, hợp lý hóa quy trình công nghệ xếp dỡ để tạo điều kiện cho công nhân tăng năng suất lao động, từ đó nâng cao thu nhập thực tế của người lao động.