Giới thiệu chung và Hiệu lực thi hành

Quyết định số 22/2016/QĐ-UBND ban hành Quy chế xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Quy chế này chính thức thay thế cho Quyết định số 1045/2003/QĐ-UBND ngày 12/9/2003 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam và có hiệu lực thi hành sau 10 ngày kể từ ngày ký ban hành. Các cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm thi hành quyết định này bao gồm Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thủ trưởng các sở, ban, ngành liên quan, cùng Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp huyện, xã và các tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn tỉnh Hà Nam.

Phân loại, hình thức và điều kiện xếp hạng di tích cấp tỉnh

Quy chế quy định chi tiết về các loại hình di tích, hình thức xếp hạng và các điều kiện bắt buộc để một di tích được công nhận cấp tỉnh:

• Loại hình di tích cấp tỉnh: Được phân chia thành 4 nhóm cụ thể bao gồm di tích lịch sử (gồm di tích lưu niệm sự kiện và di tích lưu niệm danh nhân); di tích kiến trúc nghệ thuật; di tích khảo cổ; và danh lam thắng cảnh.
• Hình thức xếp hạng: Áp dụng linh hoạt theo các hình thức xếp hạng từng di tích độc lập; xếp hạng theo cụm di tích nằm trên cùng một thửa đất hoặc ở các thửa đất liền kề nhau; hoặc xếp hạng kết hợp nhiều loại hình di tích khác nhau trong cùng một đối tượng.
• Điều kiện để được xếp hạng: Di tích đề nghị xếp hạng phải nhận được sự đồng thuận và nguyện vọng của chính quyền cùng nhân dân địa phương nơi quản lý di tích; địa phương phải chủ động, tích cực trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Về mặt giá trị, di tích phải tiêu biểu cho lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, danh lam thắng cảnh hoặc khảo cổ học của địa phương, đồng thời phải đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật như: có quy mô lớn về kiến trúc và diện tích; trạng thái di tích còn tương đối nguyên vẹn; không xảy ra tình trạng vi phạm hay tranh chấp về đất đai.

Quy trình đề nghị và các bước lập hồ sơ khoa học di tích

Quy trình đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh được thực hiện tuần tự qua các bước chặt chẽ từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh:

1. Bước 1: Các tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quyền quản lý di tích làm đơn đề nghị kèm theo các tư liệu liên quan (nếu có) gửi lên Ủy ban nhân dân cấp xã.
2. Bước 2: Ủy ban nhân dân cấp xã xem xét và lập tờ trình đề nghị lên Ủy ban nhân dân cấp huyện.
3. Bước 3: Ủy ban nhân dân cấp huyện chỉ đạo Phòng Văn hóa và Thông tin tiến hành khảo sát thực tế, lập danh sách cụ thể từng di tích, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện xem xét để gửi văn bản đề nghị đến Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
4. Bước 4: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp nhận văn bản đề nghị, giao cho cơ quan chuyên môn khảo sát thực tế, đánh giá điều kiện để xây dựng kế hoạch xếp hạng hàng năm, đồng thời phối hợp với địa phương hoàn thiện hồ sơ khoa học của di tích.
5. Bước 5: Hội đồng xét duyệt di tích cấp tỉnh tiến hành kiểm tra thực tế, họp xét duyệt hồ sơ và trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ra quyết định xếp hạng chính thức.

Trong quá trình lập hồ sơ khoa học, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm chỉ đạo cơ quan chuyên môn thực hiện, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân cấp huyện tổ chức hội nghị thông qua hồ sơ và xác định rõ ràng các khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích tại địa phương.

Thành phần hồ sơ khoa học di tích cấp tỉnh

Một bộ hồ sơ khoa học di tích cấp tỉnh đầy đủ và hợp lệ phải bao gồm các thành phần tài liệu sau:

• Đơn đề nghị xếp hạng của tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quản lý di tích.
• Lý lịch di tích (bao gồm các nội dung: tên gọi; địa điểm, đường đi; phân loại di tích; sự kiện, nhân vật lịch sử liên quan; sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng; khảo tả chi tiết di tích; sơ đồ phân bố di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; thực trạng và phương hướng bảo vệ, phát huy giá trị; kiến nghị của người lập hồ sơ; tài liệu tham khảo; xác định rõ cá nhân, tổ chức lập lý lịch).
• Bản đồ vị trí và sơ đồ chỉ dẫn đường đi đến di tích.
• Bản vẽ kỹ thuật chi tiết của di tích.
• Tập ảnh màu khảo tả toàn diện di tích và các hiện vật thuộc di tích.
• Bản thống kê chi tiết các hiện vật thuộc di tích.
• Bản dập, bản dịch các văn bia, câu đối, đại tự và các tư liệu Hán Nôm hoặc tài liệu bằng ngôn ngữ khác hiện có tại di tích.
• Biên bản và bản đồ khoanh vùng xác định các khu vực bảo vệ di tích.
• Tờ trình của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh.
• Biên bản họp chính thức của Hội đồng xét duyệt di tích cấp tỉnh.

Tổ chức xét duyệt, xếp hạng và nguồn kinh phí thực hiện

Công tác xét duyệt và xếp hạng di tích cấp tỉnh được thực hiện định kỳ vào tháng 10 hàng năm theo quy trình cụ thể:

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch gửi hồ sơ xin ý kiến đến các thành viên Hội đồng cấp tỉnh, tổ chức cho Hội đồng đi kiểm tra thực tế tại di tích đề nghị xếp hạng.
• Hội đồng cấp tỉnh tổ chức họp xét duyệt: nghe cơ quan chuyên môn báo cáo tóm tắt hồ sơ; các thành viên thảo luận, tiến hành biểu quyết thông qua hồ sơ; Chủ tịch Hội đồng kết luận cuộc họp.
• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện các thủ tục, hồ sơ pháp lý trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ra quyết định xếp hạng và cấp bằng xếp hạng di tích cấp tỉnh.
• Kinh phí thực hiện: Toàn bộ nguồn kinh phí phục vụ cho việc lập hồ sơ khoa học, tổ chức họp Hội đồng cấp tỉnh, in ấn bằng xếp hạng di tích được trích từ nguồn ngân sách sự nghiệp hàng năm của Bảo tàng tỉnh thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước và Ủy ban nhân dân các cấp

Quy chế phân định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong công tác quản lý, xếp hạng di tích:

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Làm đầu mối tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập Hội đồng cấp tỉnh; chuẩn bị đầy đủ nội dung, điều kiện để Hội đồng kiểm tra thực tế và họp xét duyệt; trình Chủ tịch UBND tỉnh quyết định xếp hạng; hướng dẫn, phối hợp với các địa phương xây dựng hồ sơ; thực hiện công tác hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý, tu bổ, tôn tạo di tích.
• Hội đồng cấp tỉnh: Chịu trách nhiệm thẩm định hồ sơ khoa học di tích; trực tiếp kiểm tra, đánh giá giá trị thực tế của di tích và biểu quyết thông qua hồ sơ đề nghị xếp hạng.
• Các Sở, ngành liên quan: Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao để phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc xác định khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích, xây dựng kế hoạch sử dụng đất, bảo vệ môi trường và quản lý các hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng liên quan nhằm phát huy tối đa giá trị di tích.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện: Đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa di tích trên địa bàn vào kế hoạch khảo sát, xếp hạng; phối hợp lập hồ sơ khoa học; chỉ đạo, hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng; thực hiện quản lý nhà nước, bảo vệ và phát huy giá trị di tích trước và sau khi được xếp hạng.
• Ủy ban nhân dân cấp xã: Hướng dẫn các tổ chức, cá nhân lập thủ tục đề nghị xếp hạng; phối hợp với các cơ quan chuyên môn cấp huyện, cấp tỉnh trong quá trình lập hồ sơ khoa học trên địa bàn; tổ chức Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích theo hướng dẫn; trực tiếp thực hiện công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích đã được xếp hạng.

Điều khoản thi hành và giải quyết vướng mắc

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các Sở, Ban, Ngành, Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm nghiêm túc triển khai thực hiện Quy chế này. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các cơ quan, đơn vị, địa phương phải kịp thời gửi văn bản về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quyết định điều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp với thực tế.