Quyết định số 185/2004/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành phê duyệt Quy hoạch tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh đến năm 2010. Quyết định này được ban hành nhằm thiết lập một hệ thống quy hoạch đồng bộ, quản lý chặt chẽ việc xây dựng và phát huy giá trị các công trình tượng đài về Bác trên phạm vi cả nước, đồng thời giáo dục tư tưởng, đạo đức và nhân cách của Người cho các thế hệ mai sau.

Mục đích và ý nghĩa của việc lập quy hoạch

• Tưởng niệm và tôn vinh công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
• Tuyên truyền, giáo dục sâu rộng tư tưởng, đạo đức, nhân cách cao cả của Người đến toàn thể nhân dân và bạn bè quốc tế.
• Quản lý chặt chẽ, thống nhất việc xây dựng và phát huy giá trị các công trình tượng đài về Bác trên toàn quốc.
• Sáng tạo các công trình mỹ thuật, điêu khắc có giá trị nghệ thuật cao, góp phần làm phong phú di sản văn hóa dân tộc, tạo dựng cảnh quan thẩm mỹ và mang tính nhân dân sâu sắc.

Phạm vi quy hoạch và tiêu chí lựa chọn địa điểm

Quy hoạch áp dụng đối với việc xây dựng Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trên phạm vi cả nước đến năm 2010. Việc ưu tiên xây dựng được tập trung tại:

• Các địa phương gắn liền với các sự kiện lịch sử trọng đại của cách mạng Việt Nam, ghi dấu ấn đậm nét về cuộc đời và sự nghiệp của Người.
• Một số địa phương có vị trí đặc biệt quan trọng theo tinh thần của Chỉ thị số 32/1998/CT-TTg về quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010.

Địa điểm xây dựng tượng đài phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe sau:

• Phải nằm trong tổng thể quy hoạch hệ thống tượng danh nhân, anh hùng dân tộc của địa phương.
• Đặt tại các không gian công cộng trang trọng, trung tâm hành chính, chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh, thành phố hoặc trong khuôn viên các cơ quan, đơn vị gắn liền với các hoạt động chính trị, văn hóa thường xuyên, gần gũi với nhân dân và bảo đảm cảnh quan thẩm mỹ.

Yêu cầu chất lượng nghệ thuật và kỹ thuật

• Tượng đài phải khắc họa chân thực, sinh động thần thái, vóc dáng, phong cách, trí tuệ và nhân cách cao cả của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đáp ứng tình cảm kính yêu của nhân dân và bạn bè quốc tế.
• Chất liệu xây dựng phải có độ bền vững cao dưới tác động của thời tiết, màu sắc trang nhã, hài hòa với cảnh quan môi trường xung quanh.

Phân nhóm công trình tượng đài đến năm 2010

Hệ thống tượng đài trong quy hoạch được chia thành hai nhóm chính:

• Nhóm công trình quy mô lớn (Nhóm A):
  • Nhóm A1: Để đảm bảo chất lượng mỹ thuật và quy hoạch, từ nay đến hết năm 2010 sẽ không triển khai xây dựng mới các tượng đài thuộc nhóm này. Các dự án dự kiến sẽ được chuẩn bị để thực hiện trong giai đoạn sau năm 2010.
  • Nhóm A2: Tiến hành xây dựng mới tại các tỉnh, thành phố bao gồm: Hà Giang, Cần Thơ, Hải Phòng và Quảng Bình. Kích thước tượng sẽ được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với không gian cảnh quan cụ thể.
• Nhóm công trình quy mô nhỏ (Nhóm B): Được xây dựng trong khuôn viên cơ quan, đơn vị hoặc nơi diễn ra sự kiện lịch sử ý nghĩa về Bác.
  • Nhóm B1 (Xây dựng mới): Tại Nhà văn hóa thiếu nhi thị xã Lào Cai (tỉnh Lào Cai); khuôn viên Bảo tàng Tân Trào thuộc Khu di tích lịch sử Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang); Khu di tích Đền thờ Bác Hồ (tỉnh Trà Vinh).
  • Nhóm B2 (Xây dựng mới): Sẽ được xem xét cụ thể khi các địa phương, cơ quan có văn bản đề nghị chính thức.
• Các công trình cần tu bổ, nâng cấp:
  • Tượng đài tại huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình.
  • Tượng đài tại Trường Quốc học Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
  • Tượng đài tại Trường Dục Thanh, tỉnh Bình Thuận.
  • Tượng đài tại 3 nông trường (Nông trường 19/5, Nông trường Đông Hiếu, Nông trường Tây Hiếu) thuộc tỉnh Nghệ An.
  • Tượng đài tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình.

Nguồn vốn đầu tư và cơ chế thực hiện

• Nguồn vốn: Kết hợp giữa vốn ngân sách nhà nước (Trung ương và địa phương) và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác. Trong đó, ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ đạo đối với các công trình nhóm A. Đối với nhóm B, khuyến khích huy động nguồn đóng góp tự nguyện từ các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và nhân dân. Nhà nước áp dụng các hình thức khen thưởng, ghi công đối với các tổ chức, tập thể và cá nhân có đóng góp tích cực.
• Cơ chế lựa chọn nhà thầu: Do tính chất đặc thù về nghệ thuật và yêu cầu bảo tồn lâu dài, các dự án xây dựng tượng đài cần ưu tiên lựa chọn hoặc chỉ định các đơn vị có tư cách pháp nhân, năng lực chuyên môn cao và giàu kinh nghiệm thi công sau khi được thẩm định. Đối với tượng đài quy mô nhỏ, cho phép ký kết hợp đồng trực tiếp với các nghệ sĩ theo quy định pháp luật.
• Thời gian thực hiện quy hoạch: Từ năm 2004 đến năm 2010.

Phân công trách nhiệm triển khai thực hiện

• Bộ Văn hóa - Thông tin: Chủ trì, phối hợp với các Bộ: Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính cùng các cơ quan liên quan xây dựng, hướng dẫn thực hiện quy định quản lý quy hoạch. Nhiệm vụ bao gồm từ khâu chọn địa điểm, sáng tác, trưng bày lấy ý kiến nhân dân, phê duyệt mẫu tượng, kích thước, chất liệu đến giám sát thi công, nghiệm thu, duy tu bảo dưỡng và quản lý công trình.
• Các Bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình, có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ để triển khai thực hiện quy hoạch tượng đài đúng tiến độ và chất lượng.

Hiệu lực thi hành

Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.