Quyết định 01/2009/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ ban hành là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi mô hình hoạt động mang tính lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam. Quyết định này chính thức thành lập Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, chuyển đổi từ đơn vị sự nghiệp có thu sang mô hình doanh nghiệp nhà nước hoạt động chuyên nghiệp và tự chủ tài chính.

Địa vị pháp lý và thông tin định danh của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội

Quyết định quy định rõ ràng về mô hình hoạt động và tư cách pháp lý của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội như sau:

• Mô hình hoạt động: Thành lập trên cơ sở chuyển đổi, tổ chức lại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (được thành lập theo Quyết định số 127/1998/QĐ-TTg ngày 11 tháng 7 năm 1998) từ đơn vị sự nghiệp có thu sang hoạt động theo mô hình Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thuộc sở hữu Nhà nước.
• Tên gọi chính thức: Tên đầy đủ là Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội; tên giao dịch quốc tế là Hanoi Stock Exchange; tên viết tắt là HNX.
• Tư cách pháp nhân: HNX có tư cách pháp nhân đầy đủ, có con dấu riêng; được phép mở tài khoản bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ tại Kho bạc Nhà nước cũng như các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước.
• Chế độ tài chính: Là đơn vị hạch toán độc lập, tự chủ về tài chính, thực hiện đầy đủ chế độ tài chính, chế độ báo cáo thống kê, kế toán, kiểm toán và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.
• Kế thừa pháp lý: HNX kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ hợp pháp của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trước đây, đồng thời thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp, Điều lệ tổ chức và hoạt động của Sở cùng các quy định pháp luật khác có liên quan.

Nhiệm vụ và chức năng hoạt động cốt lõi

Nhiệm vụ trọng tâm của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được xác định rõ nhằm vận hành thị trường giao dịch chứng khoán một cách minh bạch và hiệu quả:

• Tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán cho các loại chứng khoán của tổ chức phát hành có đủ điều kiện niêm yết chứng khoán theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 14/2007/NĐ-CP ngày 19 tháng 01 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán.

Cơ cấu vốn hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội

Để bảo đảm năng lực tài chính cho hoạt động vận hành thị trường, nguồn vốn của HNX được cấu thành từ các nguồn cụ thể:

• Vốn điều lệ: Ấn định ở mức 1.000 tỷ đồng. Nguồn vốn này bao gồm vốn ngân sách nhà nước cấp do Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội bàn giao lại và vốn ngân sách nhà nước cấp bổ sung trong quá trình hoạt động.
• Vốn tự bổ sung: Được trích từ nguồn lợi nhuận sau thuế của đơn vị và các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định.
• Vốn huy động: Các nguồn vốn vay và vốn huy động hợp pháp khác nhằm mục đích đầu tư, nâng cấp và phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin phục vụ thị trường giao dịch.

Cơ cấu tổ chức quản lý và chế độ nhân sự

Mô hình quản trị của HNX được thiết kế theo chuẩn mực doanh nghiệp hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều hành:

• Bộ máy quản lý và điều hành: Gồm có Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Ban kiểm soát và các phòng, ban nghiệp vụ chuyên môn được phân định rõ chức năng, nhiệm vụ.
• Chế độ đãi ngộ và lương bổng: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được phép vận dụng chế độ thưởng an toàn. Đối với viên chức làm việc tại Sở, được vận dụng xếp lương theo thang bảng lương hạng Tổng công ty.
• Quy chế hoạt động chi tiết: Toàn bộ cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động cụ thể của Sở được quy định chi tiết trong Điều lệ tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Phân công trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước liên quan

Quyết định phân định rõ vai trò giám sát, hướng dẫn và quản lý của các Bộ, ngành đối với hoạt động của HNX:

• Bộ Tài chính: Có trách nhiệm phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của HNX; ban hành cơ chế tài chính áp dụng cho Sở; phê chuẩn các chức danh chủ chốt gồm Chủ tịch, các thành viên Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc theo đề nghị của Hội đồng quản trị (sau khi có ý kiến của Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Đồng thời, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn thực hiện Quyết định này.
• Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Thực hiện việc cấp chứng nhận đăng ký kinh doanh, trực tiếp quản lý và giám sát toàn bộ hoạt động nghiệp vụ của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn HNX thực hiện việc xếp lương và áp dụng chế độ thưởng an toàn cho người lao động theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
• Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc HNX: Chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật về việc tổ chức, điều hành toàn bộ hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội theo đúng quy định.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Điều khoản chuyển tiếp và thi hành của Quyết định được quy định cụ thể:

• Hiệu lực pháp lý: Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo.
• Thay thế văn bản cũ: Quyết định này chính thức thay thế Quyết định số 127/1998/QĐ-TTg ngày 11 tháng 7 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Trung tâm Giao dịch Chứng khoán.
• Trách nhiệm thi hành: Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Quyết định này.