Trong bối cảnh lực lượng Công an nhân dân đang thực hiện lộ trình chính quy hóa công an xã theo quy định của Luật Công an nhân dân năm 2018, rất nhiều cán bộ, chiến sĩ công an xã bán chuyên trách quan tâm đến việc nếu nghỉ việc thì quyền lợi về trợ cấp sẽ được giải quyết như thế nào. Đặc biệt là trong năm 2020, khi các địa phương đang đẩy mạnh việc bố trí công an chính quy đảm nhiệm các chức danh công an xã.

Vị trí và chức danh của Công an xã theo quy định hiện hành

Theo quy định tại Điều 3 Pháp lệnh Công an xã năm 2008, công an xã là lực lượng vũ trang bán chuyên trách, thuộc hệ thống tổ chức của Công an nhân dân, làm nòng cốt trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã.

Lực lượng này bao gồm các chức danh cụ thể được quy định tại Điều 10 Pháp lệnh Công an xã năm 2008:

• Trưởng Công an xã: Là công chức cấp xã theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 92/2009/NĐ-CP. Do đó, Trưởng Công an xã được hưởng lương và các phụ cấp theo ngạch bậc công chức.
• Phó trưởng Công an xã và Công an viên: Đây là những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, được hưởng phụ cấp hàng tháng theo khung mức quy định của địa phương.

Điều kiện và mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ việc

Quyền lợi về bảo hiểm và trợ cấp của công an xã được đảm bảo theo Điều 19 Pháp lệnh Công an xã năm 2008. Cụ thể, khi nghỉ việc vì lý do chính đáng, công an xã sẽ được hưởng trợ cấp một lần theo quy định tại Điều 7 Nghị định 73/2009/NĐ-CP như sau:

"Công an xã có thời gian công tác liên tục từ đủ 15 năm trở lên nếu nghỉ việc vì lý do chính đáng thì được hưởng trợ cấp một lần, cứ mỗi năm công tác được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương và phụ cấp đóng bảo hiểm xã hội (đối với Trưởng Công an xã) hoặc mức bình quân phụ cấp hiện hưởng (đối với Phó trưởng Công an xã và Công an viên)."

Lưu ý quan trọng: Đối với Trưởng Công an xã, điều kiện hưởng trợ cấp một lần là phải có đủ 15 năm công tác liên tục trở lên nhưng chưa đủ điều kiện để hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Thế nào là "lý do chính đáng" để được hưởng trợ cấp?

Không phải mọi trường hợp nghỉ việc đều được nhận trợ cấp. Theo hướng dẫn tại các văn bản chuyên ngành của Bộ Công an (như Công văn 1670/BCA-V28), các lý do được coi là chính đáng bao gồm:

• Do tình trạng sức khỏe yếu, không còn đủ khả năng đáp ứng yêu cầu công tác và có xác nhận của cơ quan y tế.
• Do hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn (kinh tế sa sút, gia đình neo đơn, hoặc phải chuyển nơi cư trú, định cư nước ngoài...).
• Các trường hợp khác do cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định dựa trên tình hình thực tế.

Đặc biệt, người xin nghỉ việc phải đảm bảo không đang trong thời gian bị kỷ luật và việc nghỉ việc phải được thực hiện trên tinh thần tự nguyện, có quyết định chính thức từ cơ quan có thẩm quyền.

Lộ trình chính quy hóa Công an xã và quyền lợi chuyển tiếp

Theo Điều 17 Luật Công an nhân dân năm 2018, Chính phủ đang tích cực triển khai việc xây dựng công an xã chính quy. Trong giai đoạn chuyển tiếp năm 2020, các địa phương thực hiện theo lộ trình:

• Ưu tiên điều động công an chính quy tại các xã trọng điểm, phức tạp về an ninh trật tự hoặc các xã đang thiếu chức danh Trưởng Công an xã.
• Đối với các Phó trưởng Công an xã và Công an viên chưa thể bố trí công tác khác ngay, họ vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ và hưởng các chế độ chính sách theo Pháp lệnh hiện hành cho đến khi có quy định mới.

Như vậy, tính đến thời điểm tháng 6/2020, các quy định về trợ cấp một lần cho công an xã nghỉ việc vẫn đang được áp dụng ổn định nhằm đảm bảo quyền lợi cho những người đã có nhiều năm cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc tại cơ sở.