Từ ngày 21/8/2026, một bước tiến lớn trong công cuộc cải cách thủ tục hành chính và số hóa dịch vụ công sẽ chính thức được áp dụng. Theo đó, người mua hàng miễn thuế sẽ không còn phải mang theo và xuất trình các loại giấy tờ bản giấy rườm rà nếu thông tin cá nhân đã được kết nối, chia sẻ trên hệ thống dữ liệu điện tử quốc gia.

Bước đột phá trong số hóa thủ tục mua hàng miễn thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 273/2026/NĐ-CP quy định về quản lý hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, thay thế hoặc sửa đổi các quy định trước đây nhằm tạo điều kiện tối đa cho người dân và du khách, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan Hải quan. Điểm sáng đáng chú ý nhất của văn bản này nằm ở khoản 6 Điều 5 Nghị định 273/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, quy định nêu rõ:

Khi mua hàng miễn thuế, trường hợp thông tin của người mua đã được kết nối, chia sẻ từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành, người mua không phải xuất trình bản giấy của các giấy tờ có chứa thông tin đó.

Quy định mới này không chỉ giúp rút ngắn thời gian giao dịch tại các cửa hàng miễn thuế (Duty Free) mà còn giảm thiểu tối đa các rủi ro liên quan đến việc thất lạc, hư hỏng giấy tờ tùy thân của hành khách trong quá trình di chuyển quốc tế.

Những đối tượng nào được hưởng lợi từ chính sách mới?

Chính sách đơn giản hóa thủ tục bằng công nghệ số này được áp dụng rộng rãi đối với tất cả các nhóm đối tượng được phép mua hàng miễn thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam. Cụ thể bao gồm:

• Người xuất cảnh, quá cảnh: Hành khách chuẩn bị rời Việt Nam hoặc đang trong quá trình quá cảnh tại các sân bay, cảng biển quốc tế.
• Người nhập cảnh: Hành khách vừa đáp chuyến bay hoặc cập cảng quốc tế vào Việt Nam.
• Hành khách trên các chuyến bay quốc tế: Người mua hàng trực tiếp trên các chuyến bay thương mại quốc tế của các hãng hàng không đăng ký tại Việt Nam.
• Đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ: Các nhân viên ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế tại Việt Nam được hưởng định mức miễn thuế theo quy định.
• Thuyền viên làm việc trên tàu biển chạy tuyến quốc tế: Bao gồm cả thuyền viên nước ngoài và thuyền viên Việt Nam phục vụ trên tàu biển vận tải quốc tế.

Sự khác biệt so với quy định hiện hành tại Nghị định 100/2020/NĐ-CP

Để thấy rõ tầm quan trọng của cải cách này, chúng ta cần đối chiếu với quy định hiện hành tại Nghị định 100/2020/NĐ-CP. Hiện nay, khi mua hàng miễn thuế, từng nhóm đối tượng bắt buộc phải xuất trình các loại giấy tờ bản giấy để chứng minh đủ điều kiện mua hàng:

• Người xuất cảnh, quá cảnh phải xuất trình hộ chiếu hoặc giấy thông hành còn hiệu lực.
• Đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ phải xuất trình sổ định mức hàng miễn thuế kèm theo chứng minh thư ngoại giao hoặc hộ chiếu.
• Thuyền viên phải xuất trình hộ chiếu hoặc giấy phép đi bờ (Shore Pass).
• Người đại diện tàu phải nộp đơn đặt hàng kèm danh sách thuyền viên đối với trường hợp mua hàng phục vụ nhu cầu sinh hoạt của tàu trong thời gian neo đậu tại cảng Việt Nam.

Việc đối chiếu, kiểm tra thủ công các loại giấy tờ này thường tốn nhiều thời gian, dễ gây ùn ứ tại các quầy thanh toán của cửa hàng miễn thuế vào các khung giờ cao điểm tại sân bay.

Nguyên tắc áp dụng: Không bãi bỏ giấy tờ, chỉ thay đổi phương thức xác thực

Cần lưu ý rằng, Nghị định 273/2026/NĐ-CP không bãi bỏ yêu cầu về việc chứng minh tư cách pháp lý của người mua hàng miễn thuế. Bản chất của quy định mới là bổ sung cơ chế xác thực điện tử liên thông.

Nếu các thông tin về hộ chiếu, chuyến bay, đối tượng ưu đãi... đã được các cơ quan quản lý nhà nước (như Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Tổng cục Hải quan) kết nối và chia sẻ trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành, doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế sẽ trực tiếp khai thác dữ liệu này để phục vụ việc bán hàng và báo cáo hải quan.

Ngược lại, trong trường hợp hệ thống dữ liệu chưa được kết nối, gặp sự cố kỹ thuật hoặc thông tin của người mua chưa thể khai thác trực tuyến, người mua vẫn phải thực hiện việc xuất trình các loại giấy tờ bản giấy theo quy định truyền thống để đảm bảo tính chặt chẽ của công tác quản lý thuế và hải quan.

Chính sách mới này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế tại Việt Nam nhanh chóng nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, đồng thời giúp cơ quan Hải quan quản lý chặt chẽ hơn, ngăn ngừa hiệu quả các hành vi gian lận thương mại, lợi dụng chính sách miễn thuế để trục lợi.