Trong bối cảnh giao thương hàng hải quốc tế ngày càng phát triển, việc kiểm soát các tác động tiêu cực từ hoạt động tàu biển đối với môi trường trở thành ưu tiên hàng đầu. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 515/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước quốc tế về kiểm soát, quản lý nước dằn và cặn nước dằn của tàu năm 2004 (Công ước BWM 2004).

Tại sao phải quản lý nước dằn và cặn nước dằn tàu biển?

Nước dằn tàu là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo sự ổn định và an toàn cho tàu biển khi không chở hàng hoặc chở hàng không đầy. Tuy nhiên, đây cũng là "con đường" vận chuyển hàng nghìn loài sinh vật biển, vi khuẩn và mầm bệnh từ vùng biển này sang vùng biển khác. Khi được xả ra tại các cảng biển Việt Nam, những sinh vật ngoại lai này có thể phá hủy hệ sinh thái bản địa, gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho ngành thủy sản và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Việc thực hiện Công ước BWM 2004 không chỉ là nghĩa vụ quốc tế mà còn là hành động cụ thể để hiện thực hóa chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển của Việt Nam. Kế hoạch mới này đặt mục tiêu thực hiện đầy đủ, toàn diện các quy định của Công ước, nâng cao hiệu quả quản lý tại các cảng biển và vùng đặc quyền kinh tế.

Những nhiệm vụ trọng tâm trong Kế hoạch thực hiện Công ước BWM 2004

Theo Quyết định 515/QĐ-TTg, Chính phủ đã đề ra lộ trình cụ thể với các nhóm nhiệm vụ chính:

• Hoàn thiện khung pháp lý: Rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật trong nước để tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế của Công ước BWM 2004.
• Kiểm tra và giám sát: Thực hiện kiểm tra nhà nước cảng biển đối với tàu nước ngoài, bao gồm việc đo đạc, lấy mẫu và đánh giá nước dằn tàu.
• Xử lý vi phạm: Điều tra và xử lý nghiêm các hành vi không tuân thủ quy định đối với cả tàu mang cờ quốc tịch Việt Nam và tàu nước ngoài hoạt động trong vùng biển Việt Nam.

Kiểm soát nghiêm ngặt tàu nước ngoài tại các cảng biển Việt Nam

Một trong những điểm đáng chú ý là việc tăng cường năng lực cho các cơ quan quản lý hàng hải. Các sỹ quan kiểm tra tàu biển và đăng kiểm viên sẽ được đào tạo chuyên sâu về các kỹ thuật kiểm soát nước dằn. Việc lấy mẫu nước dằn không chỉ là thủ tục hành chính mà là một quy trình kỹ thuật khắt khe nhằm phát hiện sớm các nguy cơ sinh học tiềm ẩn.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng khuyến khích các doanh nghiệp vận tải biển, cơ sở đóng mới và sửa chữa tàu biển đầu tư công nghệ, phát triển các hệ thống xử lý nước dằn tiên tiến ngay trên tàu, đáp ứng các tiêu chuẩn xả thải quốc tế.

Thúc đẩy hợp tác quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực

Việt Nam sẽ tích cực phối hợp với các quốc gia thành viên Công ước để trao đổi kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu khoa học. Việc tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước tới các doanh nghiệp và tổ chức liên quan cũng được đẩy mạnh để tạo sự đồng thuận và tự giác tuân thủ trong toàn ngành hàng hải.

Kết luận, việc triển khai Quyết định 515/QĐ-TTg là bước đi chiến lược, khẳng định trách nhiệm của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ đại dương xanh và phát triển kinh tế biển bền vững.