Pháp lệnh đo lường năm 1999 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành (do Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh ký) và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2000. Văn bản này quy định về đơn vị đo lường hợp pháp, chuẩn đo lường, kiểm định và hiệu chuẩn phương tiện đo, phép đo, hàng đóng gói sẵn theo định lượng, cũng như hoạt động sản xuất, buôn bán, xuất khẩu, nhập khẩu phương tiện đo nhằm bảo đảm tính thống nhất, chính xác, trung thực và từng bước hiện đại hóa hoạt động đo lường tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Pháp lệnh áp dụng đối với mọi cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhân tham gia hoạt động đo lường hoặc các hoạt động khác có liên quan trên lãnh thổ Việt Nam. Nhà nước thực hiện thống nhất quản lý đo lường, nghiêm cấm mọi hành vi gian lận trong hoạt động này. Mọi tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật về đo lường.

Đơn vị đo lường hợp pháp và Chuẩn đo lường

• Đơn vị đo lường hợp pháp: Nhà nước Việt Nam công nhận Hệ đơn vị đo lường quốc tế (SI). Các tổ chức, cá nhân bắt buộc phải sử dụng đơn vị đo lường hợp pháp trong hoạt động đo lường, trừ trường hợp đặc biệt được Chính phủ cho phép hoặc đối với hàng hóa xuất khẩu theo thỏa thuận giữa các bên liên quan.
• Chuẩn đo lường: Là phương tiện kỹ thuật để thể hiện đơn vị đo và làm chuẩn để xác định giá trị của phương tiện đo. Hệ thống chuẩn đo lường bao gồm chuẩn quốc gia (độ chính xác cao nhất, được Chính phủ phê duyệt và liên kết với chuẩn quốc tế) và các chuẩn có độ chính xác thấp hơn.
• Liên kết chuẩn: Các ngành, cơ sở nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh tự trang bị chuẩn đo lường cần thiết và liên kết với chuẩn quốc gia thông qua hoạt động hiệu chuẩn của các phòng hiệu chuẩn được công nhận.

Kiểm định phương tiện đo

• Đối tượng bắt buộc kiểm định: Phương tiện đo sử dụng cho mục đích định lượng hàng hóa, dịch vụ trong mua bán, thanh toán; bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe và môi trường; giám định tư pháp và phục vụ các hoạt động công vụ khác của Nhà nước.
• Chế độ kiểm định: Gồm kiểm định ban đầu (sau khi sản xuất hoặc nhập khẩu), kiểm định định kỳ (theo chu kỳ sử dụng) và kiểm định bất thường (sau khi sửa chữa, theo yêu cầu hoặc phục vụ thanh tra, giám định).
• Yêu cầu quản lý: Tổ chức, cá nhân sản xuất, sửa chữa, nhập khẩu, sử dụng phương tiện đo thuộc danh mục bắt buộc phải đăng ký kiểm định. Phương tiện đạt yêu cầu sẽ được dán tem, đóng dấu kiểm định hoặc cấp giấy chứng nhận kiểm định.
• Hành vi bị nghiêm cấm: Cấm sử dụng phương tiện đo thuộc diện bắt buộc kiểm định nếu không có dấu, tem, giấy chứng nhận kiểm định hoặc đã hết hiệu lực, bị sai hỏng. Cấm giả mạo hoặc sử dụng dấu, tem, giấy chứng nhận kiểm định để lừa đảo, gian dối.

Hiệu chuẩn phương tiện đo

• Khái niệm và áp dụng: Hiệu chuẩn là việc so sánh giá trị của phương tiện đo với chuẩn đo lường. Hoạt động này áp dụng cho phương tiện đo dùng làm chuẩn và phương tiện đo ngoài danh mục bắt buộc kiểm định.
• Phòng hiệu chuẩn: Việc hiệu chuẩn được thực hiện bởi các phòng hiệu chuẩn được tổ chức công nhận có thẩm quyền đánh giá và cấp phép. Nhà nước khuyến khích phát triển hoạt động hiệu chuẩn để phục vụ sản xuất, kinh doanh và nghiên cứu khoa học.

Phép đo và Hàng đóng gói sẵn theo định lượng

• Yêu cầu về phép đo: Các phép đo quan trọng liên quan đến thương mại, an toàn, sức khỏe, môi trường và công vụ phải sử dụng phương tiện đo đã kiểm định và phương pháp đo đúng quy định, đồng thời phải tạo điều kiện cho khách hàng hoặc người có trách nhiệm kiểm tra.
• Hàng đóng gói sẵn theo định lượng: Là hàng hóa được định lượng và đóng gói sẵn không có sự chứng kiến của khách hàng. Lượng hàng thực tế phải được ghi rõ trên bao bì và độ chênh lệch so với ghi nhãn không được vượt quá giới hạn cho phép do cơ quan quản lý quy định.

Sản xuất, buôn bán, xuất khẩu, nhập khẩu phương tiện đo

• Phê duyệt mẫu: Tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu phương tiện đo thuộc danh mục phải kiểm định để buôn bán phải thực hiện theo mẫu đã được cơ quan quản lý nhà nước về đo lường phê duyệt.
• Điều kiện buôn bán và xuất khẩu: Chỉ được buôn bán phương tiện đo thuộc danh mục bắt buộc khi đã được kiểm định. Đối với phương tiện đo xuất khẩu, việc sản xuất được thực hiện theo thỏa thuận giữa các bên liên quan.

Quản lý nhà nước về đo lường

• Nội dung quản lý: Bao gồm xây dựng quy hoạch, kế hoạch, ban hành văn bản pháp luật; quản lý hệ thống chuẩn đo lường; tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, phê duyệt mẫu; nghiên cứu khoa học công nghệ; đào tạo nghiệp vụ; hợp tác quốc tế và thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Phân công trách nhiệm: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước trên phạm vi cả nước. Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về đo lường. Các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp phối hợp thực hiện quản lý trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Thanh tra chuyên ngành và Xử lý vi phạm

• Thanh tra chuyên ngành: Do cơ quan quản lý nhà nước về đo lường thực hiện. Thanh tra viên và đoàn thanh tra có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu, kiểm tra hiện trường, đình chỉ sử dụng/buôn bán phương tiện đo vi phạm, tạm dừng sản xuất/kiểm định trái phép, xử phạt hành chính hoặc niêm phong tang vật, chuyển hồ sơ hình sự nếu có dấu hiệu tội phạm.
• Quyền của đối tượng thanh tra: Có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định thanh tra nhưng vẫn phải chấp hành quyết định trong thời gian chờ giải quyết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
• Xử lý vi phạm: Tổ chức, cá nhân có hành vi gian lận, không kiểm định phương tiện đo, giả mạo dấu tem kiểm định hoặc vi phạm các quy định khác sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh đo lường năm 1999 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2000. Pháp lệnh này thay thế cho Pháp lệnh đo lường ban hành ngày 06 tháng 7 năm 1990. Các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ. Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh này.