Lệnh số 02/L-CTN ngày 20 tháng 02 năm 1999 của Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam công bố Pháp lệnh Du lịch là một văn bản pháp lý quan trọng, đặt nền móng cho sự phát triển và quản lý nhà nước đối với ngành du lịch Việt Nam trong giai đoạn đầu mở cửa và hội nhập. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và phân tích chuyên sâu về phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của Pháp lệnh Du lịch năm 1999.

- Vị trí, vai trò của ngành du lịch và mục tiêu phát triển (Điều 1)

Điều 1 của Pháp lệnh khẳng định vị thế chiến lược của ngành du lịch trong nền kinh tế quốc dân và định hướng phát triển dài hạn:

• Vai trò kinh tế - xã hội: Du lịch được xác định là một ngành kinh tế tổng hợp quan trọng, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao. Phát triển du lịch không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển.
• Mục tiêu phát triển: Đáp ứng nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng của nhân dân trong nước và khách du lịch nước ngoài; góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nâng cao dân trí, giới thiệu hình ảnh đất nước, con người và truyền thống văn hóa Việt Nam ra thế giới.
• Mở rộng giao lưu quốc tế: Thông qua hoạt động du lịch để tăng cường tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân các nước trên thế giới.

- Chính sách của Nhà nước về phát triển du lịch (Điều 2)

Nhà nước Việt Nam ban hành các chính sách nhất quán nhằm khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động du lịch phát triển bền vững:

• Bảo hộ quyền lợi hợp pháp: Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động du lịch hoặc có hoạt động liên quan đến du lịch tại Việt Nam.
• Khuyến khích các thành phần kinh tế: Khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia phát triển du lịch dưới nhiều hình thức; tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng trước pháp luật cho các doanh nghiệp du lịch.
• Ưu đãi đầu tư: Có chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, phát triển các khu du lịch trọng điểm, các loại hình du lịch có tiềm năng lớn và các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn nhưng có tài nguyên du lịch.

- Quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên du lịch (Điều 3)

Tài nguyên du lịch là yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch, do đó Pháp lệnh quy định rõ nguyên tắc quản lý và sử dụng:

• Định nghĩa tài nguyên du lịch: Bao gồm cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, các giá trị nhân văn, công trình sáng tạo của con người được sử dụng để phục vụ nhu cầu du lịch.
• Sở hữu và quản lý: Tài nguyên du lịch thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, hoặc thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.
• Nguyên tắc khai thác: Việc khai thác, sử dụng tài nguyên du lịch phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, cảnh quan thiên nhiên và di tích lịch sử - văn hóa; nghiêm cấm mọi hành vi xâm hại, hủy hoại tài nguyên du lịch.

- Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực du lịch (Điều 4)

Để hội nhập với du lịch khu vực và thế giới, Nhà nước chủ trương mở rộng quan hệ đối ngoại:

• Nguyên tắc hợp tác: Nhà nước Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực du lịch với các nước, các tổ chức quốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, các bên cùng có lợi và phù hợp với pháp luật Việt Nam cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia.
• Nội dung hợp tác: Khuyến khích hợp tác đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực, trao đổi kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý và kinh doanh du lịch.