Công văn số 5728/NHNN-QLNH được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành vào ngày 26 tháng 06 năm 2008 nhằm chấn chỉnh và tăng cường quản lý hoạt động mua bán ngoại tệ của các tổ chức tín dụng trong bối cảnh thị trường ngoại hối có nhiều biến động phức tạp. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về các nội dung chỉ đạo cốt lõi của văn bản này.

1. Quy định về việc tuân thủ nghiêm ngặt tỷ giá giao dịch ngoại tệ

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối phải chấp hành nghiêm túc các quy định về tỷ giá:

• Các tổ chức tín dụng phải thực hiện mua bán ngoại tệ (đặc biệt là đồng Đô la Mỹ - USD) đúng với biên độ tỷ giá do Ngân hàng Nhà nước quy định trong từng thời kỳ.
• Nghiêm cấm việc tự ý áp dụng các loại phí, phụ phí hoặc thực hiện các giao dịch phái sinh kèm theo nhằm mục đích lách luật, đẩy tỷ giá thực tế vượt quá trần quy định.
• Mọi hành vi đầu cơ, găm giữ ngoại tệ hoặc nâng giá mua bán trái quy định đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

2. Định hướng đối tượng và thứ tự ưu tiên bán ngoại tệ

Để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và đáp ứng nhu cầu sản xuất thiết yếu, Công văn 5728/NHNN-QLNH định hướng rõ ràng về việc phân bổ nguồn ngoại tệ:

• Ưu tiên bán ngoại tệ cho các doanh nghiệp nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống như: xăng dầu, thuốc chữa bệnh, phân bón, sắt thép, và các nguyên liệu sản xuất quan trọng khác.
• Hạn chế tối đa việc bán ngoại tệ cho các nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng không khuyến khích hoặc hàng xa xỉ.
• Các tổ chức tín dụng có trách nhiệm thẩm định kỹ lưỡng hồ sơ, chứng từ của khách hàng để đảm bảo việc mua ngoại tệ phục vụ cho các mục đích hợp pháp, đúng quy định về quản lý ngoại hối.

3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát

Ngân hàng Nhà nước giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị trực thuộc nhằm siết chặt kỷ cương thị trường:

• Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất các điểm giao dịch, đại lý đổi ngoại tệ của các tổ chức tín dụng.
• Xử lý nghiêm, thu hồi giấy phép hoạt động đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về niêm yết tỷ giá, mua bán ngoại tệ trái phép hoặc thu phí ngoài quy định.

4. Chế độ báo cáo và trách nhiệm của các tổ chức tín dụng

Văn bản nhấn mạnh trách nhiệm báo cáo kịp thời của các ngân hàng thương mại:

• Các tổ chức tín dụng phải thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày về trạng thái ngoại tệ, doanh số giao dịch và tình hình đáp ứng nhu cầu ngoại tệ của khách hàng về Ngân hàng Nhà nước.
• Chủ động cân đối nguồn vốn ngoại tệ, không để xảy ra tình trạng mất cân đối thanh khoản hoặc gây áp lực lên tỷ giá chung của thị trường.

5. Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn số 5728/NHNN-QLNH đóng vai trò là một công cụ điều hành cấp bách và hiệu quả của Ngân hàng Nhà nước tại thời điểm năm 2008:

• Góp phần hạ nhiệt thị trường ngoại tệ tự do, đưa các giao dịch ngoại hối quay trở lại hệ thống ngân hàng chính thống.
• Hỗ trợ đắc lực cho việc kiềm chế lạm phát, ổn định giá trị đồng Việt Nam (VND) và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia.