Nghị quyết 52/2022/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2022 nhằm thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội về việc triển khai thực hiện các nghị quyết liên quan đến ba Chương trình mục tiêu quốc gia trọng điểm giai đoạn 2021-2025 và 2021-2030. Đây là hoạt động giám sát tối cao quan trọng nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả thực thi chính sách phát triển nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thành lập và Cơ cấu nhân sự Đoàn giám sát

Đoàn giám sát chuyên đề được thành lập với cơ cấu lãnh đạo cấp cao trực thuộc Quốc hội nhằm bảo đảm tính khách quan, nghiêm túc và hiệu quả trong quá trình thực hiện nhiệm vụ:

• Trưởng Đoàn: Ông Trần Quang Phương, Phó Chủ tịch Quốc hội trực tiếp chỉ đạo và điều hành hoạt động chung của Đoàn giám sát.
• Phó Trưởng Đoàn Thường trực: Ông Y Thanh Hà Niê K’đăm, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội.
• Các Phó Trưởng Đoàn: Ông Vũ Hồng Thanh (Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội) và Bà Nguyễn Thúy Anh (Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội).
• Các thành viên khác: Các Ủy viên, đại biểu và chuyên gia mời tham gia Đoàn giám sát do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định cụ thể.

Phạm vi, Đối tượng và Nội dung giám sát

Nghị quyết quy định rõ ràng và chi tiết về giới hạn không gian, thời gian cũng như các cơ quan chịu sự giám sát trực tiếp:

• Phạm vi giám sát về mặt thời gian và không gian:
  • Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới: Giám sát việc thực hiện từ tháng 7/2021 đến hết tháng 6/2023 trên phạm vi cả nước.
  • Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững: Giám sát việc thực hiện từ tháng 7/2021 đến hết tháng 6/2023 trên phạm vi cả nước.
  • Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Giám sát việc thực hiện từ tháng 7/2020 đến hết tháng 6/2023 trên phạm vi cả nước.
• Đối tượng chịu sự giám sát:
  • Ở cấp trung ương: Chính phủ, các Bộ, ngành và cơ quan liên quan trực tiếp đến việc quản lý, điều hành các chương trình.
  • Ở cấp địa phương: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đối với hai chương trình nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Riêng đối với chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đối tượng giám sát là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân của 51 tỉnh thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 04 tháng 6 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ.
• Nội dung giám sát trọng tâm: Tập trung đánh giá toàn diện các kết quả đã đạt được, chỉ ra những hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai. Đồng thời, xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, quy trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Trên cơ sở đó, Đoàn giám sát sẽ kiến nghị các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan.

Nhiệm vụ, Quyền hạn và Phân công trách nhiệm của các cơ quan

Để bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc, Nghị quyết phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan chuyên trách của Quốc hội:

• Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Chịu trách nhiệm chỉ đạo sát sao Đoàn giám sát trong việc xây dựng kế hoạch chi tiết, các đề cương báo cáo và tổ chức triển khai thực hiện trên thực tế.
• Đoàn giám sát: Thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Đoàn có trách nhiệm báo cáo kết quả giám sát lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp tháng 9/2023 và trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV.
• Hội đồng Dân tộc của Quốc hội: Chủ trì tham mưu cho Đoàn giám sát về nội dung liên quan đến Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Đồng thời, chủ trì phối hợp với Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Xã hội và các cơ quan khác để tổng hợp xây dựng báo cáo chung về kết quả giám sát cả ba chương trình mục tiêu quốc gia.
• Ủy ban Kinh tế của Quốc hội: Chủ trì tham mưu nội dung giám sát đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.
• Ủy ban Xã hội của Quốc hội: Chủ trì tham mưu nội dung giám sát đối với Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.
• Văn phòng Quốc hội: Đóng vai trò chủ trì tham mưu, phục vụ Đoàn giám sát về mặt hậu cần, xây dựng chương trình, kế hoạch và bảo đảm mọi điều kiện hoạt động thông suốt.
• Đoàn đại biểu Quốc hội các địa phương: Tổ chức thực hiện giám sát tại địa phương mình theo nội dung chuyên đề và gửi báo cáo kết quả về Đoàn giám sát đúng thời hạn yêu cầu.

Tổ chức thực hiện và Hiệu lực thi hành

Nghị quyết quy định rõ trách nhiệm thi hành và mốc thời gian có hiệu lực pháp lý:

• Trách nhiệm thi hành: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn giám sát, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các Ban thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội, Văn phòng Quốc hội cùng các cơ quan, tổ chức có liên quan ở cả trung ương và địa phương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị quyết này.
• Hiệu lực thi hành: Nghị quyết 52/2022/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày được Quốc hội thông qua. Nghị quyết được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2022 và được ký bởi Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.