Nghị quyết 47/NQ-CP năm 2023 được Chính phủ ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc cấp bách liên quan đến nguồn đất đắp phục vụ cho dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đoạn Vĩnh Hảo - Phan Thiết. Đây là một cơ chế thí điểm đặc thù, mang tính đột phá nhằm bảo đảm tiến độ hoàn thành của dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia.

Dưới đây là tổng hợp và phân tích chi tiết các nội dung cốt lõi của Nghị quyết:

- Mục tiêu và phạm vi áp dụng của Nghị quyết

• Đối tượng áp dụng: Các mỏ đất đắp phục vụ trực tiếp cho dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Vĩnh Hảo - Phan Thiết thuộc dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020.
• Mục tiêu cốt lõi: Tháo gỡ nhanh chóng các nút thắt về thủ tục pháp lý trong việc cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường (đất đắp), tránh nguy cơ chậm tiến độ toàn dự án do thiếu hụt nguồn vật liệu thi công.

- Cơ chế thí điểm tháo gỡ khó khăn trong cấp phép khai thác mỏ đất đắp

• Cho phép gia hạn và cấp lại giấy phép: Chính phủ đồng ý cho phép Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận áp dụng cơ chế đặc thù để xem xét, cấp lại hoặc gia hạn giấy phép khai thác đất đắp cho các nhà thầu đang thi công dự án mà không phải thực hiện lại các thủ tục đấu giá quyền khai thác khoáng sản phức tạp.
• Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt hồ sơ cấp phép khai thác mỏ. Các bước đánh giá tác động môi trường và phương án cải tạo, phục hồi môi trường được lồng ghép hoặc đơn giản hóa để đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng mỏ.
• Quản lý sản lượng khai thác: Toàn bộ khối lượng đất đắp khai thác từ các mỏ được áp dụng cơ chế thí điểm này phải được cung cấp duy nhất và trực tiếp cho dự án cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, nghiêm cấm việc thương mại hóa hoặc chuyển nhượng cho các dự án khác ngoài phạm vi quy định.

- Trách nhiệm của các cơ quan, bộ ngành và địa phương liên quan

• Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận: Chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và pháp luật về việc cấp phép, gia hạn giấy phép khai thác mỏ đất đắp bảo đảm đúng đối tượng, đúng mục đích và không để xảy ra thất thoát, lãng phí tài nguyên hoặc tiêu cực, tham nhũng. Đồng thời, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác thực tế tại các mỏ.
• Bộ Giao thông vận tải: Chỉ đạo các Ban quản lý dự án và nhà thầu thi công phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để xác định chính xác nhu cầu, khối lượng đất đắp cần thiết; cam kết sử dụng nguồn vật liệu đúng mục đích và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường.
• Bộ Tài nguyên và Môi trường: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn, giám sát tỉnh Bình Thuận trong quá trình thực hiện các thủ tục về đất đai, khoáng sản và môi trường theo đúng tinh thần thí điểm của Nghị quyết.

- Ý nghĩa thực tiễn của Nghị quyết 47/NQ-CP

• Đảm bảo tiến độ dự án trọng điểm: Việc tháo gỡ kịp thời nút thắt về đất đắp giúp dự án cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết hoàn thành đúng kế hoạch, kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông khu vực miền Trung và phía Nam.
• Tiền đề cho các cơ chế đặc thù tiếp theo: Nghị quyết là cơ sở thực tiễn quan trọng để Chính phủ xem xét, ban hành các chính sách tương tự cho các dự án hạ tầng giao thông lớn khác trên cả nước khi gặp vướng mắc về nguồn vật liệu xây dựng.