Nghị quyết 35/NQ-HĐND năm 2023 được Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Định Khóa XIII thông qua tại Kỳ họp thứ 11 ngày 14 tháng 7 năm 2023. Nghị quyết này chính thức thông qua Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Tây Sơn, tỉnh Bình Định, nhằm thiết lập công cụ pháp lý quan trọng trong việc quản lý, quy hoạch và phát triển không gian kiến trúc cảnh quan đô thị Tây Sơn theo hướng bền vững và giàu bản sắc.

- Mục tiêu ban hành Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Tây Sơn

Quy chế được xây dựng nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi sau:

• Quản lý chặt chẽ kiến trúc và cảnh quan đô thị Tây Sơn, kiểm soát hiệu quả các hoạt động xây dựng mới, cải tạo và chỉnh trang đô thị theo định hướng phát triển bền vững.
• Bảo tồn và phát huy giá trị của các công trình kiến trúc có giá trị, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, giữ gìn bản sắc văn hóa đặc trưng, đồng thời đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
• Tạo cơ sở pháp lý vững chắc để lập đồ án quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng, thiết kế đô thị riêng và cấp giấy phép xây dựng trên địa bàn.
• Làm căn cứ xây dựng kế hoạch triển khai thiết kế đô thị riêng, chỉnh trang không gian kiến trúc cảnh quan tại các khu dân cư hiện hữu, lập danh mục dự án cải tạo đô thị để đầu tư xây dựng.
• Xác định rõ ràng trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong quá trình thực thi Quy chế.

- Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Quy chế

• Đối tượng áp dụng: Tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến kiến trúc và xây dựng công trình kiến trúc trong ranh giới đô thị Tây Sơn.
• Phạm vi điều chỉnh: Áp dụng trực tiếp tại khu vực nội thị theo quy hoạch định hướng đô thị Tây Sơn, bao gồm 09 trên tổng số 15 đơn vị hành chính cấp xã: Thị trấn Phú Phong và các xã: Tây Giang, Bình Tường, Tây Phú, Tây Xuân, Bình Nghi, Bình Thành, Bình Hòa, Tây Bình.
• Đối với các xã chưa hình thành đô thị, khuyến khích áp dụng các quy định tại Quy chế này; khi các xã này chính thức hình thành đô thị thì bắt buộc phải áp dụng.

- Cấu trúc và nội dung chi tiết của Quy chế quản lý kiến trúc

Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Tây Sơn được kết cấu chặt chẽ gồm 04 Chương và 17 Điều, cụ thể:

• Chương I: Quy định chung (Từ Điều 1 đến Điều 5): Quy định về mục tiêu, đối tượng, phạm vi áp dụng, giải thích từ ngữ, các nguyên tắc quản lý kiến trúc đô thị và danh mục các công trình bắt buộc phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.
• Chương II: Quản lý kiến trúc, không gian cảnh quan (Từ Điều 6 đến Điều 11): Định hướng phát triển kiến trúc, không gian cảnh quan; yêu cầu giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; quy định đối với các khu vực quản lý đặc thù; quy định kiến trúc cho từng loại hình công trình và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị.
• Chương III: Quản lý, bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị (Điều 12 và Điều 13): Quy định chi tiết về việc quản lý các công trình đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và các công trình thuộc Danh mục kiến trúc có giá trị cần bảo tồn.
• Chương IV: Tổ chức thực hiện (Từ Điều 14 đến Điều 17): Phân công trách nhiệm tổ chức thực hiện; quy định công tác kiểm tra, thanh tra, báo cáo, xử lý vi phạm và quy trình điều chỉnh, bổ sung Quy chế khi cần thiết.

- Các yêu cầu cốt lõi trong quản lý và thiết kế kiến trúc đô thị

Quy chế đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt đối với ba nhóm nội dung chính:

• Yêu cầu về quản lý kiến trúc: Đảm bảo tính thống nhất từ quy hoạch tổng thể đến chi tiết từng công trình; bảo đảm an toàn tuyệt đối trước thiên tai và tác động nhân tạo; bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử và môi trường sinh thái; ưu tiên sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
• Yêu cầu đối với kiến trúc đô thị: Kiến trúc công trình phải hài hòa với cảnh quan chung, kết nối đồng bộ giữa khu vực hiện hữu, khu phát triển mới và khu bảo tồn. Màu sắc, vật liệu trang trí mặt ngoài không được gây ảnh hưởng xấu đến thị giác, sức khỏe con người và an toàn giao thông. Nhà ở riêng lẻ phải kết hợp hài hòa giữa cải tạo và xây mới, phù hợp khí hậu địa phương. Các công trình công cộng, biển quảng cáo, hệ thống chiếu sáng, tượng đài, đài phun nước và hạ tầng giao thông phải được thiết kế đồng bộ, thẩm mỹ và an toàn.
• Yêu cầu về thiết kế kiến trúc: Thiết kế phải tích hợp giải pháp kiến trúc với quy hoạch; cân đối hài hòa giữa công năng, kỹ thuật, an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa. Đặc biệt, thiết kế phải đảm bảo khả năng tiếp cận, sử dụng thuận tiện cho người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em và đảm bảo bình đẳng giới.

- Tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành Nghị quyết

• Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định: Hội đồng nhân dân tỉnh giao Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành chính thức Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Tây Sơn và tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
• Trách nhiệm giám sát: Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, các Ban của Hội đồng nhân dân tỉnh, các Tổ đại biểu và các đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện Nghị quyết này.
• Hiệu lực thi hành: Nghị quyết 35/NQ-HĐND chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 14 tháng 7 năm 2023.