Nghị quyết số 32/2024/NQ-HĐND được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua ngày 19 tháng 11 năm 2024 nhằm cụ thể hóa quy định tại Điều 7 Luật Thủ đô. Văn bản này quy định chi tiết về điều kiện, quy trình, thủ tục tặng và thu hồi danh hiệu "Công dân danh dự Thủ đô" dành cho người nước ngoài có đóng góp lớn cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô Hà Nội.

Thông tin chung về văn bản pháp quy

• Tên văn bản: Nghị quyết số 32/2024/NQ-HĐND về Danh hiệu Công dân danh dự Thủ đô do Thành phố Hà Nội ban hành (Thực hiện Điều 7 Luật Thủ đô).
• Cơ quan ban hành: Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVI, kỳ họp thứ 19.
• Người ký ban hành: Chủ tịch Hội đồng nhân dân Nguyễn Ngọc Tuấn.
• Ngày thông qua: 19/11/2024.
• Hiệu lực thi hành: Kể từ ngày 01/01/2025.
• Văn bản bị thay thế: Nghị quyết này thay thế hoàn toàn Nghị quyết số 10/2013/NQ-HĐND ngày 17 tháng 7 năm 2013 của Hội đồng nhân dân Thành phố về thẩm quyền, điều kiện, thủ tục tặng danh hiệu Công dân danh dự Thủ đô Hà Nội.

Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc xét tặng

Nghị quyết quy định rõ ràng các giới hạn pháp lý và nguyên tắc cốt lõi trong việc vinh danh cá nhân nước ngoài:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định chi tiết về điều kiện, thủ tục tặng và thu hồi danh hiệu Công dân danh dự Thủ đô.
• Đối tượng áp dụng: Cá nhân là người nước ngoài đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định. Đồng thời, xác định rõ các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xét, giới thiệu và trình tặng danh hiệu bao gồm: các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội Thành phố, Ủy ban nhân dân cấp huyện, các cơ quan Trung ương, cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế trong và ngoài nước.
• Nguyên tắc xét tặng: Đảm bảo tính chính xác, công khai, minh bạch và kịp thời. Mỗi cá nhân chỉ được tặng danh hiệu này duy nhất một lần và tuyệt đối không áp dụng hình thức truy tặng.

Thẩm quyền và điều kiện xét tặng danh hiệu

Việc xét tặng danh hiệu Công dân danh dự Thủ đô được kiểm soát chặt chẽ thông qua các tiêu chuẩn cụ thể:

• Thẩm quyền quyết định: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền tặng và thu hồi danh hiệu này.
• Điều kiện xét tặng đối với người nước ngoài: Cá nhân được đề nghị xét tặng phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện:
  • Tuân thủ nghiêm túc Hiến pháp, pháp luật và các quy định của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
  • Có đóng góp đặc biệt xuất sắc trong công cuộc xây dựng, phát triển, quản lý và bảo vệ Thủ đô, hoặc có công lao lớn trong việc thiết lập, mở rộng, tăng cường tình đoàn kết hữu nghị, quan hệ hợp tác quốc tế của Thủ đô Hà Nội.

Quy trình và hồ sơ đề nghị xét tặng

Quy trình xét tặng được thực hiện qua nhiều bước thẩm định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính khách quan và uy tín của danh hiệu:

• Quy trình thực hiện:
  • Bước 1: Các cơ quan, đơn vị thuộc Thành phố tiến hành xét và trình Ủy ban nhân dân Thành phố. Đối với các cơ quan Trung ương, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế thì gửi văn bản giới thiệu và đề nghị trực tiếp đến Ủy ban nhân dân Thành phố.
  • Bước 2: Sở Nội vụ thành phố Hà Nội tiếp nhận hồ sơ, tiến hành thẩm định và lấy ý kiến từ các cơ quan chuyên môn trung ương và địa phương bao gồm: Ban Đối ngoại Trung ương, Bộ Ngoại giao, Bộ Công an và các đơn vị liên quan trực tiếp đến lĩnh vực hoạt động của cá nhân được đề nghị.
  • Bước 3: Sở Nội vụ báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền về danh sách dự kiến khen thưởng, sau đó tổng hợp trình Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định. Trong trường hợp đặc biệt, Sở Nội vụ đề xuất Ủy ban nhân dân Thành phố báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
• Thành phần hồ sơ đề nghị:
  • Tờ trình hoặc văn bản đề nghị của cơ quan, đơn vị, tổ chức gửi về Sở Nội vụ.
  • Báo cáo tóm tắt thành tích của cá nhân có xác nhận của cơ quan trình. Trong trường hợp đặc biệt, cơ quan trình có thể lập bản trích ngang tóm tắt thành tích và chịu trách nhiệm hoàn toàn về nội dung đó.
  • Các tài liệu, hồ sơ minh chứng liên quan đến thành tích đóng góp (nếu có).

Quyền lợi và trách nhiệm của cá nhân được tặng danh hiệu

Nghị quyết quy định cụ thể các chế độ đãi ngộ đặc biệt nhằm tri ân những đóng góp của cá nhân:

• Quyền lợi được hưởng:
  • Được tặng Huy hiệu, Bằng công nhận Công dân danh dự Thủ đô (theo mẫu ban hành kèm theo Nghị quyết) và tặng phẩm lưu niệm "Biểu tượng của Thủ đô".
  • Được mời tham dự các sự kiện chính trị, văn hóa, xã hội quan trọng của Thủ đô do thành phố Hà Nội tổ chức.
  • Được miễn phí hoàn toàn khi sử dụng các dịch vụ công ích do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội trực tiếp quản lý.
  • Khi đến thăm và làm việc tại Thủ đô, được Thành phố tổ chức đón tiếp theo nghi lễ đối ngoại quy định tại Đề án đón tiếp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt phù hợp với quy định pháp luật.
• Trách nhiệm của cá nhân: Có nghĩa vụ tiếp tục gìn giữ, phát huy những thành tích xuất sắc đã đạt được, đóng góp tích cực vào mối quan hệ hữu nghị và sự phát triển của Thủ đô.

Hình thức trao tặng và quy định thu hồi danh hiệu

Nghị quyết quy định linh hoạt phương thức trao tặng đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt sau khi trao tặng:

• Hình thức tổ chức trao tặng: Lễ trao tặng được tổ chức trang trọng, kết hợp vào dịp kỷ niệm ngày Giải phóng Thủ đô (10/10) hoặc các ngày lễ lớn hằng năm. Trường hợp cá nhân không thể tham dự trực tiếp, Thành phố áp dụng các phương án linh hoạt:
  • Đối với cá nhân tại Hà Nội: Tổ chức đoàn công tác phối hợp với nơi làm việc của cá nhân để trao tặng trực tiếp.
  • Đối với cá nhân tại các tỉnh, thành khác: Trao tặng nhân dịp đoàn lãnh đạo Thành phố đi công tác hoặc ủy quyền, phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành nơi cá nhân cư trú để tổ chức.
  • Đối với cá nhân ở nước ngoài: Trao tặng trong các chuyến công tác nước ngoài của lãnh đạo Thành phố hoặc phối hợp với Bộ Ngoại giao đề nghị Đại sứ quán, Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước sở tại tổ chức trao tặng.
• Quy định thu hồi danh hiệu:
  • Trường hợp thu hồi: Phát hiện cá nhân không đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 5 sau khi đã được trao tặng.
  • Thủ tục thu hồi: Thực hiện bằng quyết định hành chính của Ủy ban nhân dân Thành phố. Quyết định này được gửi trực tiếp cho cá nhân bị thu hồi, đồng thời thông báo cho cơ quan ngoại giao nơi cá nhân mang quốc tịch và Bộ Ngoại giao Việt Nam.
  • Hệ quả pháp lý: Cá nhân bị thu hồi danh hiệu sẽ chấm dứt toàn bộ các quyền lợi (tham dự sự kiện, miễn phí dịch vụ công ích, nghi lễ đối ngoại) kể từ ngày quyết định thu hồi có hiệu lực. Quy trình thu hồi tuân thủ theo Luật Thi đua, khen thưởng và các quy định liên quan của Thành phố.

Tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc triển khai Nghị quyết:

• Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội: Chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện toàn diện Nghị quyết này. Trong trường hợp các văn bản dẫn chiếu được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo các văn bản mới nhất.
• Hội đồng nhân dân Thành phố: Giao Thường trực, các Ban, các Tổ đại biểu và đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố thực hiện chức năng giám sát quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết.
• Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Phối hợp tuyên truyền sâu rộng và tham gia giám sát việc thực hiện chính sách vinh danh này.