Nghị định số 95/2016/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2016, quy định chi tiết về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức phạt tiền, các biện pháp khắc phục hậu quả, cũng như thẩm quyền xử phạt và lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê nhà nước.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê bao gồm: vi phạm các quy định về điều tra thống kê; vi phạm quy định về báo cáo thống kê; vi phạm quy định về sử dụng dữ liệu hành chính cho hoạt động thống kê và sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê; vi phạm quy định về phổ biến, sử dụng thông tin thống kê; và vi phạm quy định về lưu trữ tài liệu thống kê.

Đối tượng bị xử phạt bao gồm cá nhân, tổ chức thực hiện chế độ báo cáo thống kê, điều tra thống kê; cá nhân, tổ chức phổ biến và sử dụng thông tin thống kê; cá nhân, tổ chức được điều tra thống kê; và cá nhân, tổ chức sử dụng dữ liệu hành chính cho hoạt động thống kê, sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê.

Đáng chú ý, cán bộ, công chức, viên chức thực hiện hành vi vi phạm thuộc công vụ, nhiệm vụ được giao và các cơ quan nhà nước thực hiện hành vi vi phạm thuộc nhiệm vụ quản lý nhà nước về thống kê sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định này mà bị xử lý theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức và các quy định liên quan khác. Ngoài ra, việc xử phạt đối với cơ quan báo chí vi phạm quy định sử dụng thông tin thống kê sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản.

Các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng trong lĩnh vực thống kê

Cá nhân, tổ chức vi phạm ngoài việc bị phạt tiền còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả sau đây nhằm khôi phục lại trật tự quản lý hành chính:

• Buộc hủy bỏ báo cáo thống kê lập không đúng quy định.
• Buộc hủy bỏ phiếu, biểu điều tra thống kê và buộc hủy kết quả điều tra thống kê đối với các hành vi vi phạm quy định điều tra thực tế hoặc khai man.
• Buộc khôi phục lại phiếu, biểu điều tra, báo cáo thống kê còn khả năng khôi phục.
• Buộc cải chính nguồn thông tin thống kê đã trích dẫn, phổ biến, đăng tải sai lệch.
• Buộc cải chính thông tin thống kê sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã phổ biến.
• Buộc đính chính những thông tin thống kê đã phổ biến, đăng tải, ghi trên các ấn phẩm sai sự thật.

Nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân và tổ chức

Mức phạt tiền quy định đối với các hành vi vi phạm tại Chương II của Nghị định này là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức có cùng một hành vi vi phạm hành chính, mức phạt tiền sẽ bằng hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Nội dung cốt lõi về các hành vi vi phạm và mức xử phạt cụ thể

Nghị định phân định rõ ràng các nhóm hành vi vi phạm với các khung hình phạt cụ thể như sau:

- Vi phạm quy định trong các hoạt động điều tra thống kê

• Phạt cảnh cáo đối với hành vi trì hoãn việc thực hiện yêu cầu của điều tra viên thống kê theo phương án điều tra.
• Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi nộp chậm phiếu, biểu điều tra gián tiếp dưới 05 ngày; nộp không đủ phiếu, biểu điều tra; hoặc ghi không đầy đủ các thông tin có phát sinh vào phiếu, biểu điều tra.
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi nộp chậm phiếu, biểu điều tra gián tiếp từ 05 ngày đến dưới 10 ngày.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi ghi sai lệch thông tin ban đầu do đối tượng cung cấp; tự ý ghi thông tin vào phiếu mà không tiến hành điều tra thực tế; ghi không trung thực, sai sự thật thông tin phát sinh; hoặc nộp chậm phiếu điều tra gián tiếp từ 10 ngày trở lên.
• Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện hoặc cản trở thực hiện điều tra thống kê; khai man hoặc ép buộc người khác khai man thông tin; không gửi báo cáo kết quả cuộc điều tra ngoài chương trình điều tra thống kê quốc gia cho cơ quan thống kê tập trung sau 15 ngày kể từ ngày công bố; không cung cấp trực tuyến nội dung và số liệu điều tra theo phương án quy định.

- Vi phạm quy định về mẫu biểu và thời hạn báo cáo thống kê, báo cáo tài chính

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lập báo cáo thống kê không đúng mẫu biểu do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
• Phạt cảnh cáo đối với hành vi nộp báo cáo chậm so với chế độ quy định: dưới 05 ngày (đối với báo cáo tháng); dưới 10 ngày (đối với báo cáo quý, 6 tháng, 9 tháng); dưới 15 ngày (đối với báo cáo năm).
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi nộp báo cáo chậm: từ 05 đến dưới 10 ngày (báo cáo tháng); từ 10 đến dưới 15 ngày (báo cáo quý, 6 tháng, 9 tháng); từ 15 đến dưới 20 ngày (báo cáo năm).
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi nộp báo cáo chậm: từ 10 đến 15 ngày (báo cáo tháng); từ 15 đến dưới 20 ngày (báo cáo quý, 6 tháng, 9 tháng); từ 20 đến dưới 30 ngày (báo cáo năm).
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi nộp báo cáo chậm: từ 20 đến 30 ngày (báo cáo quý, 6 tháng, 9 tháng); từ 30 đến 45 ngày (báo cáo năm).
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không báo cáo thống kê, báo cáo tài chính (được xác định là sau 15 ngày đối với báo cáo tháng, sau 30 ngày đối với báo cáo quý, 6 tháng, và sau 45 ngày đối với báo cáo năm kể từ ngày hết hạn quy định mà vẫn chưa gửi báo cáo).

- Vi phạm quy định về tính đầy đủ, phương pháp và độ chính xác của báo cáo thống kê

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi báo cáo không đầy đủ số lượng biểu hoặc chỉ tiêu thống kê của chế độ báo cáo tháng; từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với chế độ báo cáo quý, 6 tháng, 9 tháng; và từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với chế độ báo cáo năm.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng đối với hành vi lập báo cáo không đúng phương pháp tính chỉ tiêu, không đúng phạm vi thu thập số liệu, hoặc không đầy đủ nguồn số liệu.
• Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi khai man số liệu hoặc thỏa thuận, ép buộc người khác khai man số liệu trong báo cáo thống kê.

- Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng, phổ biến và bảo mật thông tin thống kê

• Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê của các chỉ tiêu, thông tin thống kê chưa được công bố.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng cơ sở dữ liệu hành chính không vì mục đích thống kê hoặc cung cấp dữ liệu hành chính cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý có thẩm quyền.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi phổ biến dữ liệu, thông tin trong cơ sở dữ liệu thống kê của thông tin thống kê nhà nước không thuộc danh mục bí mật nhà nước nhưng chưa được công bố.
• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi phổ biến thông tin thống kê sai sự thật hoặc hành vi tiết lộ thông tin thống kê gắn với tên, địa chỉ cụ thể của từng cá nhân, tổ chức khi chưa được sự đồng ý của họ.
• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi trích dẫn không ghi rõ nguồn hoặc trích dẫn không đúng nguồn thông tin thống kê khi phổ biến, đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc ấn phẩm.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi làm sai lệch thông tin thống kê thuộc hệ thống chỉ tiêu cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã; từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hệ thống chỉ tiêu bộ, ngành; và từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hệ thống chỉ tiêu quốc gia đã được công bố để đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc ấn phẩm.

- Vi phạm quy định về bảo quản, lưu trữ tài liệu thống kê

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi để hư hỏng phiếu, biểu điều tra, báo cáo thống kê trong thời hạn lưu trữ nhưng còn khả năng khôi phục.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi để hư hỏng tài liệu lưu trữ không còn khả năng khôi phục; để thất lạc tài liệu; hoặc tự ý hủy bỏ tài liệu thống kê khi chưa hết thời hạn lưu trữ theo quy định.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và lập biên bản

Nghị định phân định rõ thẩm quyền xử phạt của các chức danh nhằm bảo đảm tính chính xác và hiệu quả trong thực thi pháp luật:

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp: Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền đến 3.000.000 đồng; Chủ tịch UBND cấp huyện có quyền phạt tiền đến 15.000.000 đồng; Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 30.000.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
• Thanh tra chuyên ngành Thống kê: Thanh tra viên Bộ Kế hoạch và Đầu tư và người được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đang thi hành công vụ có quyền phạt cảnh cáo. Cục trưởng Cục Thống kê cấp tỉnh, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành Tổng cục Thống kê có quyền phạt tiền đến 21.000.000 đồng. Chánh Thanh tra Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê có quyền phạt tiền đến 30.000.000 đồng. Trưởng đoàn thanh tra Cục Thống kê cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 15.000.000 đồng.
• Thanh tra chuyên ngành khác: Thanh tra viên và Chánh Thanh tra thuộc các Bộ, cơ quan ngang Bộ được phân công thực hiện các chỉ tiêu thống kê quốc gia (như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước,...) có thẩm quyền xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 30.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm trong phạm vi quản lý nhà nước của mình.
• Thẩm quyền lập biên bản: Công chức ngành Thống kê đang thực hiện nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động thống kê và người có thẩm quyền xử phạt đang thi hành công vụ có trách nhiệm kịp thời lập biên bản vi phạm hành chính khi phát hiện sai phạm.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 95/2016/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2016 và thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 79/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 7 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê.

Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.