Nghị định 331-TTg được ban hành năm 1959 bởi Thủ tướng Chính phủ quy định về hệ thống cấp bậc hàm, công an hiệu, cấp hiệu, phù hiệu và lễ phục của lực lượng Công an nhân dân vũ trang. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc chính quy hóa lực lượng Công an nhân dân vũ trang, áp dụng đối với toàn thể sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ trong lực lượng và có một số quy định liên đới áp dụng cho lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Hệ thống cấp bậc hàm của Công an nhân dân vũ trang

Hệ thống cấp bậc hàm trong lực lượng Công an nhân dân vũ trang được phân chia thành các cấp và bậc cụ thể từ thấp đến cao như sau:

• Binh sĩ: Gồm hai bậc là Binh nhì và Binh nhất.
• Hạ sĩ quan: Gồm ba bậc là Hạ sĩ, Trung sĩ và Thượng sĩ.
• Sĩ quan cấp Úy: Gồm bốn bậc là Thiếu úy, Trung úy, Thượng úy và Đại úy.
• Sĩ quan cấp Tá: Gồm bốn bậc là Thiếu tá, Trung tá, Thượng tá và Đại tá.
• Sĩ quan cấp Tướng: Gồm bốn bậc là Thiếu tướng, Trung tướng, Thượng tướng và Đại tướng.
• Cấp Chuẩn úy: Được xác định là một cấp bậc chuyển tiếp, chuẩn bị để phong lên sĩ quan và chưa chính thức xếp vào hàng ngũ sĩ quan.

Quy định chi tiết về Công an hiệu

Công an hiệu dành cho sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ thuộc lực lượng Công an nhân dân vũ trang được thiết kế thống nhất theo tiêu chuẩn kỹ thuật và mỹ thuật sau:

• Hình dáng và kích thước: Thiết kế hình tròn, đường kính toàn vành là 32 ly.
• Họa tiết trung tâm: Nền màu xanh, ở giữa có hình quốc kỳ đường kính 20 ly.
• Họa tiết bao quanh: Xung quanh quốc kỳ có hai bông lúa ôm dọc, phía dưới hai bông lúa khắc hai chữ "CA", phía ngoài cùng của hai bông lúa là vành màu vàng.
• Phạm vi áp dụng mở rộng: Mẫu công an hiệu này cũng được áp dụng đồng bộ cho các lực lượng thuộc Cảnh sát nhân dân.

Cấp hiệu và phù hiệu của sĩ quan Công an nhân dân vũ trang

Hệ thống cấp hiệu và phù hiệu của sĩ quan được quy định nghiêm ngặt để phân biệt rõ ràng giữa các cấp bậc và các ngành chuyên môn nghiệp vụ:

• Cấp hiệu sĩ quan (đeo ở vai áo): Sử dụng nền màu xanh tươi lá cây, số lượng sao thể hiện cấp bậc cụ thể (Thiếu: 1 sao; Trung: 2 sao; Thượng: 3 sao; Đại: 4 sao).
  • Cấp tướng: Sao màu vàng, cúc áo in hình quốc huy màu vàng, nền cấp hiệu dệt nổi theo kiểu chữ "nhân" và ô vuông.
  • Cấp tá: Sao màu bạc, cúc màu bạc có hình sao ở giữa hai bông lúa, có hai vạch màu vàng đặt dọc, nền dệt nổi lóng dọc.
  • Cấp úy: Thiết kế tương tự cấp tá nhưng chỉ có một vạch màu vàng đặt dọc.
  • Chuẩn úy: Thiết kế giống cấp úy nhưng hoàn toàn không có sao.
• Phù hiệu sĩ quan (đeo ở ve cổ áo): Có nền màu xanh tươi lá cây. Phù hiệu của cấp tướng được viền màu vàng xung quanh, trong khi phù hiệu của cấp tá và cấp úy không có đường viền này.
• Ký hiệu chuyên môn trên phù hiệu sĩ quan: Các ngành chuyên môn được phân biệt bằng các hình tượng trưng riêng biệt đính trên phù hiệu:
  • Công binh: Hình nửa bánh xe kết hợp xẻng và cuốc.
  • Thông tin: Hình luồng điện.
  • Quân y, thú y: Hình chữ thập đỏ (hồng thập tự).
  • Quân pháp: Hình chiếc mộc và hai thanh kiếm đặt chéo nhau.
  • Quân nhu: Hình bông lúa và tấm vải.
  • Xe hơi, mô tô: Hình tay lái và nhíp xe.
  • Kỵ binh: Hình móng ngựa cùng thanh kiếm và khẩu súng trường đặt chéo.
  • Thủy đội: Hình mỏ neo.
  • Văn công: Hình dấu hiệu âm nhạc và cây đàn nguyệt.
  • Thể công: Hình cung tên.

Phù hiệu kết hợp cấp hiệu của sĩ quan

Loại phù hiệu này được đeo ở ve cổ áo (áp dụng cho cả trang phục mùa hạ và mùa đông) nhằm nhận diện nhanh chóng cấp bậc từ Chuẩn úy trở lên:

• Quy định về vạch và viền: Cấp úy có một vạch màu vàng nằm ngang; Cấp tá có hai vạch màu vàng nằm ngang; Cấp tướng có đường viền màu vàng xung quanh phù hiệu.
• Quy định về sao:
  • Chuẩn úy: Không có sao trên phù hiệu.
  • Thiếu úy và Thiếu tá: Có một sao màu bạc đính trên vạch vàng.
  • Trung úy và Trung tá: Có hai sao màu bạc đính trên vạch vàng.
  • Thượng úy và Thượng tá: Có ba sao màu bạc đính trên vạch vàng.
  • Đại úy và Đại tá: Có bốn sao màu bạc đính trên vạch vàng.
  • Cấp tướng: Sao màu vàng đặt ở giữa phù hiệu (Thiếu tướng: 1 sao; Trung tướng: 2 sao; Thượng tướng: 3 sao; Đại tướng: 4 sao).
• Đối với sĩ quan chuyên môn: Phù hiệu kết hợp cấp hiệu được chia làm hai phần rõ rệt: phần phía trên (hướng về vai) thể hiện hình tượng trưng chuyên môn; phần phía dưới (hướng về cúc cổ áo) thể hiện cấp bậc tương ứng của sĩ quan đó.

Cấp hiệu và phù hiệu của hạ sĩ quan và binh sĩ

Quy chuẩn nhận diện dành cho lực lượng hạ sĩ quan và binh sĩ được quy định đơn giản hơn nhưng vẫn đảm bảo tính thống nhất:

• Hạ sĩ quan:
  • Cấp hiệu (đeo ở vai): Nền màu xanh tươi lá cây, cúc màu bạc có hình sao giữa hai bông lúa, có vạch màu vàng đặt ngang (Hạ sĩ: 1 vạch; Trung sĩ: 2 vạch; Thượng sĩ: 3 vạch).
  • Phù hiệu kết hợp cấp hiệu (đeo ở ve cổ áo): Nền màu xanh tươi lá cây, có vạch màu vàng và sao màu bạc (Hạ sĩ: 1 sao; Trung sĩ: 2 sao; Thượng sĩ: 3 sao). Nếu là hạ sĩ quan chuyên môn thì đính kèm thêm hình tượng trưng chuyên môn ở phần trên phù hiệu.
• Binh sĩ:
  • Cấp hiệu (đeo ở vai): Nền màu xanh tươi lá cây, cúc màu bạc có hình hai bông lúa, hoàn toàn không có vạch ngang.
  • Phù hiệu kết hợp cấp hiệu (đeo ở ve cổ áo): Nền màu xanh tươi lá cây, sử dụng sao màu bạc để phân cấp (Binh nhì: 1 sao; Binh nhất: 2 sao).

Quy định về lễ phục của sĩ quan cấp tướng và cấp tá

Lễ phục của các sĩ quan cao cấp được thiết kế trang trọng, thể hiện uy nghiêm của lực lượng vũ trang:

• Lễ phục cấp Tướng:
  • Mũ: Kiểu mũ lưỡi trai, thân mũ viền màu xanh tươi lá cây dệt nổi vân, quai mũ tết màu vàng, có hai cành tùng màu vàng ôm lấy công an hiệu ở giữa.
  • Áo: Thiết kế gài chéo với hai hàng cúc màu vàng (cúc in hình sao giữa hai bông lúa). Cổ áo và bác tay áo viền màu xanh tươi lá cây kèm hai đường chỉ màu vàng; phía dưới bác tay áo có thêm một cành tùng màu vàng. Ve áo đính một cành tùng và một ngôi sao màu vàng.
  • Quần: Có nẹp màu xanh tươi lá cây dệt kiểu chữ "nhân", chạy dọc ở giữa là đường viền màu đồng tươi.
  • Phụ kiện đi kèm: Cà vạt màu đen vào mùa hạ hoặc màu xám nhạt vào mùa đông; áo sơ mi và găng tay màu trắng; giày da đen ngắn cổ.
• Lễ phục cấp Tá: Được thiết kế tương tự như lễ phục của cấp tướng nhưng giản lược một số chi tiết: mũ lưỡi trai không có cành tùng bao quanh công an hiệu; ve áo không đính sao; bác tay áo không có hình cành tùng; nẹp và đường dọc trên quần có kích thước hẹp hơn so với cấp tướng.
• Các trang bị khác: Ngoài lễ phục của cấp tướng và cấp tá, toàn bộ các trang bị, quân trang khác của sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ trong lực lượng sẽ do Bộ Công an chịu trách nhiệm quy định chi tiết.

Chính sách chuyển đổi cấp bậc hàm và hiệu lực thi hành

Nghị định đưa ra quy định mang tính chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, chiến sĩ khi chuyển đổi lực lượng công tác:

• Chuyển đổi cấp bậc hàm tương đương: Tất cả sĩ quan, hạ sĩ quan và binh sĩ thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam đã được phong quân hàm, hiện đang phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân vũ trang sẽ được hưởng cấp bậc hàm Công an nhân dân vũ trang tương đương với cấp bậc quân hàm cũ của mình.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Công an chịu trách nhiệm tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra việc thi hành toàn bộ các nội dung quy định tại Nghị định này.