Chính phủ đã ban hành Nghị định số 33/2003/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 41/CP ngày 06 tháng 7 năm 1995 hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất. Nghị định này tập trung điều chỉnh các quy định về đăng ký nội quy lao động, các hình thức xử lý kỷ luật, thời hiệu xử lý kỷ luật, thẩm quyền và thủ tục xử lý kỷ luật lao động nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động cũng như quyền quản lý của người sử dụng lao động.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức và cá nhân có sử dụng lao động theo hợp đồng lao động, các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và tổ chức Công đoàn các cấp.

Nội dung cốt lõi của Nghị định số 33/2003/NĐ-CP

1. Quy định về đăng ký nội quy lao động

• Thẩm quyền đăng ký: Nội quy lao động của doanh nghiệp thông thường được đăng ký tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đối với các doanh nghiệp nằm trong khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, nội quy lao động được đăng ký tại Ban Quản lý khu công nghiệp theo ủy quyền của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi có trụ sở chính của Ban Quản lý đó. Định kỳ 6 tháng một lần, Ban Quản lý phải tổng hợp, báo cáo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội về tình hình đăng ký.
• Hồ sơ kèm theo: Khi đăng ký nội quy lao động, doanh nghiệp phải nộp kèm theo các văn bản quy định liên quan đến kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất (nếu có).
• Thời hạn giải quyết: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được nội quy, cơ quan tiếp nhận phải thông báo bằng văn bản về việc đăng ký. Nếu quá thời hạn này mà không có thông báo thì nội quy lao động đương nhiên có hiệu lực. Trường hợp phát hiện điều khoản trái pháp luật, cơ quan quản lý sẽ hướng dẫn doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung để đăng ký lại.

2. Các hình thức xử lý vi phạm kỷ luật lao động

• Khiển trách: Áp dụng hình thức khiển trách bằng miệng hoặc bằng văn bản đối với người lao động phạm lỗi lần đầu ở mức độ nhẹ.
• Kéo dài thời hạn nâng lương, chuyển công tác hoặc cách chức: Áp dụng đối với người lao động đã bị khiển trách bằng văn bản mà tái phạm trong vòng 3 tháng kể từ ngày bị khiển trách, hoặc có hành vi vi phạm đã được quy định cụ thể trong nội quy lao động. Người sử dụng lao động được lựa chọn một trong ba hình thức: kéo dài thời hạn nâng bậc lương không quá 6 tháng; chuyển làm việc khác có mức lương thấp hơn trong thời hạn tối đa 6 tháng; hoặc cách chức.
• Sa thải: Áp dụng đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng được quy định tại Khoản 1 Điều 85 của Bộ luật Lao động và được cụ thể hóa trong nội quy lao động, bao gồm:
  • Hành vi vi phạm chưa có đầy đủ hoặc khó xác định chứng cứ thì phải yêu cầu cơ quan có thẩm quyền điều tra, xác minh làm căn cứ xử lý.
  • Người lao động tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong một tháng hoặc 20 ngày cộng dồn trong một năm (tính theo tháng dương lịch hoặc năm dương lịch) mà không có lý do chính đáng.
  • Các trường hợp được coi là có lý do chính đáng gồm: thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở y tế hợp pháp, và các trường hợp khác quy định trong nội quy lao động.

3. Thời hiệu xử lý vi phạm kỷ luật lao động

• Thời hiệu chung: Tối đa là 3 tháng kể từ ngày xảy ra hoặc phát hiện vi phạm. Đối với vi phạm liên quan đến tài chính, tài sản, tiết lộ bí mật công nghệ hoặc kinh doanh của doanh nghiệp, thời hiệu tối đa là 6 tháng.
• Các trường hợp không được xử lý kỷ luật: Không thực hiện xử lý kỷ luật khi người lao động đang nghỉ ốm đau, điều dưỡng, nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động; đang bị tạm giam, tạm giữ; đang chờ kết quả điều tra, xác minh của cơ quan có thẩm quyền; lao động nữ có thai, nghỉ thai sản, nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi; lao động nam phải nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi.
• Khôi phục và kéo dài thời hiệu: Khi hết các khoảng thời gian không được xử lý kỷ luật nêu trên, nếu còn thời hiệu thì tiến hành xử lý ngay. Nếu hết thời hiệu thì được khôi phục thời hiệu xử lý nhưng tối đa không quá 30 ngày. Riêng đối với trường hợp nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi hoặc thai sản, khi hết thời gian này mà thời hiệu đã hết thì được kéo dài thời hiệu xử lý kỷ luật tối đa không quá 60 ngày.

4. Thẩm quyền và thủ tục xử lý kỷ luật lao động

• Thẩm quyền xử lý: Người sử dụng lao động là người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động và tạm đình chỉ công việc. Người được ủy quyền chỉ được xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách. Các hình thức kỷ luật nặng hơn chỉ được ủy quyền bằng văn bản khi người sử dụng lao động vắng mặt.
• Thủ tục ra quyết định: Quyết định kỷ luật phải được lập bằng văn bản (trừ hình thức khiển trách bằng miệng). Đối với hình thức sa thải, người sử dụng lao động phải trao đổi và đạt được sự nhất trí với Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở. Nếu không thống nhất, hai bên phải báo cáo lên Công đoàn cấp trên trực tiếp và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Sau 20 ngày kể từ ngày báo cáo Sở, người sử dụng lao động mới có quyền ra quyết định sa thải và tự chịu trách nhiệm về quyết định đó.

5. Giảm thời hạn hoặc xóa kỷ luật lao động

• Khi quyết định giảm thời hạn hoặc xóa kỷ luật đối với người lao động bị kéo dài thời hạn nâng lương hoặc chuyển công tác, người sử dụng lao động phải ra quyết định bằng văn bản.
• Đối với người bị kéo dài thời hạn nâng lương: Việc nâng lương được thực hiện ngay sau khi có quyết định giảm thời hạn hoặc xóa kỷ luật nếu người lao động đã đủ điều kiện nâng bậc lương.
• Đối với người bị chuyển làm việc khác có mức lương thấp hơn: Người sử dụng lao động phải bố trí người lao động trở lại làm công việc cũ theo hợp đồng lao động đã giao kết.

6. Trách nhiệm xây dựng và đăng ký lại nội quy lao động

• Các đơn vị chưa có hoặc đã có nội quy lao động phải chủ động xây dựng mới hoặc sửa đổi, bổ sung cho phù hợp và đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền chậm nhất sau 3 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực.
• Đối với các đơn vị mới thành lập, người sử dụng lao động phải đăng ký bản nội quy lao động tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày bắt đầu hoạt động.

Hiệu lực thi hành

Nghị định số 33/2003/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành.