Năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 23/CP về việc thành lập Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia trên cơ sở tổ chức lại Viện Khoa học xã hội Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm kiện toàn bộ máy nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn ở quy mô cấp quốc gia, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước. Nghị định này áp dụng đối với Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia, các cơ quan, tổ chức trực thuộc Trung tâm, cùng các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cá nhân, tổ chức có liên quan trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước và phối hợp hoạt động khoa học. Vị trí pháp lý và chức năng của Trung tâm

• Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia là cơ quan khoa học trực thuộc Chính phủ, hoạt động theo quy chế riêng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
• Trung tâm chịu sự quản lý Nhà nước về hoạt động khoa học của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
• Về chức năng, Trung tâm có nhiệm vụ nghiên cứu những vấn đề về khoa học xã hội và nhân văn trọng điểm của Nhà nước; cung cấp luận cứ khoa học để các cơ quan lãnh đạo định ra đường lối, chính sách xây dựng và phát triển đất nước; đồng thời xây dựng và phát huy tiềm lực khoa học xã hội và nhân văn của cả nước.
• Trung tâm có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng để phục vụ hoạt động chuyên môn và quản lý.

Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể

• Xây dựng trình Chính phủ xem xét và quyết định phương hướng nhiệm vụ và kế hoạch dài hạn về nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn của Trung tâm.
• Tổ chức, chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch nghiên cứu và xây dựng tổ chức của Trung tâm.
• Tham gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ khoa học xã hội và nhân văn có trình độ đại học và trên đại học.
• Tham gia việc hoạch định chính sách phát triển khoa học xã hội và nhân văn của cả nước.
• Xây dựng và thực hiện kế hoạch hợp tác khoa học với nước ngoài theo các quy định hiện hành của Nhà nước.
• Quản lý tổ chức, biên chế, tài sản và kinh phí của Trung tâm theo các quy định hiện hành của Nhà nước.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Trung tâm

Cơ cấu tổ chức của Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia được phân định rõ ràng thành ba khối chính:

• Các viện nghiên cứu khoa học chuyên ngành: Gồm 16 viện thành viên bao gồm Viện Triết học, Viện Xã hội học, Viện Nghiên cứu Nhà nước và pháp luật, Viện Kinh tế học, Viện Kinh tế thế giới, Viện Sử học, Viện Khảo cổ học, Viện Dân tộc học, Viện Văn học, Viện Nghiên cứu văn hoá dân gian, Viện Ngôn ngữ học, Viện Nghiên cứu hán nôm, Viện nghiên cứu Đông Nam á, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Viện Tâm lý học, và Viện Khoa học xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Các cơ quan phục vụ nghiên cứu khoa học: Gồm Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Viện Thông tin khoa học xã hội, và Tạp chí Việt Nam khoa học xã hội (bằng tiếng Anh).
• Các cơ quan giúp việc Giám đốc Trung tâm: Gồm Văn phòng, Ban Tổ chức cán bộ và đào tạo, Ban Kế hoạch - Tài chính, Ban Hợp tác quốc tế, và Thanh tra.

Cơ chế điều hành và trách nhiệm quản lý

• Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ điều hành mọi hoạt động của Trung tâm.
• Giúp việc cho Giám đốc có một số Phó Giám đốc. Cả Giám đốc và Phó Giám đốc Trung tâm đều do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm.
• Giám đốc Trung tâm có trách nhiệm xây dựng quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định này có hiệu lực từ ngày ban hành. Bãi bỏ Nghị định số 117-CP ngày 31-7-1967 và các quy định khác trước đây trái với Nghị định này. Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia, các Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.