Nghị định số 197-CP do Hội đồng Chính phủ ban hành năm 1961 quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Tài chính, nhằm xác định rõ vai trò quản lý nhà nước đối với toàn bộ công tác tài chính quốc gia trong giai đoạn xây dựng xã hội chủ nghĩa.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với Bộ Tài chính, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Hội đồng Chính phủ, Ủy ban hành chính các địa phương, các xí nghiệp quốc doanh, đơn vị sự nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý tài chính, ngân sách nhà nước.

Vị trí và chức năng của Bộ Tài chính

• Bộ Tài chính là cơ quan của Hội đồng Chính phủ có trách nhiệm quản lý toàn bộ công tác tài chính Nhà nước theo đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.
• Bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ và kế hoạch thu, chi, thực hiện giám đốc tài chính Nhà nước, tăng cường quản lý kinh tế tài chính và xây dựng cơ sở tài chính vững chắc nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa xã hội chủ nghĩa.
• Hỗ trợ, giúp đỡ các hợp tác xã trong việc quản lý tài vụ và kế toán.

Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Bộ Tài chính

• Xây dựng chính sách và quản lý ngân sách: Nghiên cứu, trình ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách, chế độ, thể lệ tài chính; lập dự án ngân sách nhà nước hàng năm và dự án quyết toán nhà nước hàng năm (bao gồm cả quyết toán trung ương và địa phương) trình Hội đồng Chính phủ xét duyệt.
• Chỉ đạo thu, chi và phân bổ ngân sách: Hướng dẫn các Bộ, ngành, địa phương chấp hành ngân sách nhà nước; tổ chức và chỉ đạo công tác thu thuế, thu các khoản nộp của xí nghiệp, đơn vị sự nghiệp; phân phối nhiệm vụ thu và hạn mức chi hàng quý, hàng tháng cho các đơn vị.
• Quản lý kế toán và giám đốc tài chính: Ban hành các chế độ kế toán áp dụng chung; duyệt các chế độ kế toán riêng của từng ngành, địa phương; giám đốc hoạt động kinh tế của xí nghiệp quốc doanh và đơn vị sự nghiệp nhằm thúc đẩy hạch toán kinh tế, hoàn thành kế hoạch sản xuất, giá thành, khấu hao và nộp ngân sách.
• Kiểm tra tài chính và quản lý vốn đầu tư: Kiểm tra việc chấp hành ngân sách và chế độ tài chính tại các Bộ, ngành, địa phương; tổ chức, chỉ đạo và giám đốc công tác cấp phát, cho vay, quản lý, quyết toán vốn kiến thiết cơ bản.
• Quản lý ngoại tệ, viện trợ và biên chế: Phối hợp xây dựng kế hoạch thu chi ngoại tệ, ngoại hối, quản lý kinh phí đối ngoại, tiền viện trợ và tiền vay; phối hợp xây dựng kế hoạch biên chế hành chính, sự nghiệp và quản lý quỹ lương tương ứng.
• Quản lý tài sản nhà nước và đào tạo cán bộ: Nghiên cứu chế độ sử dụng, bảo quản và thống kê tài sản Nhà nước; tổng kết kinh nghiệm quản lý tài chính; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tài chính, tài vụ, kế toán trung và cao cấp.
• Quản lý nội bộ: Quản lý tổ chức, cán bộ, biên chế và lao động tiền lương của Bộ theo chế độ chung; tham gia quản lý tổ chức, cán bộ, biên chế và lao động tiền lương trong toàn ngành tài chính.

Quyền hạn của Bộ trưởng Bộ Tài chính

• Bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Hội đồng Chính phủ và Quốc hội về toàn bộ hoạt động của Bộ; các Thứ trưởng giúp việc và được ủy nhiệm chỉ đạo từng phần công tác.
• Ban hành thông tư, quyết định trong phạm vi thẩm quyền và kiểm tra việc thực hiện; yêu cầu các ngành, các cấp báo cáo, cung cấp tài liệu liên quan đến ngân sách.
• Quyết định chấm dứt các hành vi vi phạm chế độ tài chính; tạm thời đình chỉ hoặc đề nghị Hội đồng Chính phủ đình chỉ cấp phát kinh phí đối với đơn vị vi phạm; buộc truy nạp vào ngân sách các khoản chi sai chế độ.
• Sửa đổi, bãi bỏ quyết định không phù hợp của cơ quan cấp dưới thuộc ngành; đề nghị sửa đổi, bãi bỏ các văn bản không thích đáng về tài chính của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc hoặc Ủy ban hành chính địa phương.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bộ Tài chính

• Các đơn vị chức năng và chuyên môn: Văn phòng, Ban Thanh tài chính, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Tổng dự toán, Vụ Chế độ kế toán, Vụ Quản lý ngoại tệ, Viện Nghiên cứu khoa học tài chính, Ngân hàng kiến thiết và các đơn vị sự nghiệp trực thuộc.
• Các Vụ quản lý tài vụ theo ngành: Vụ Tài vụ Công nghiệp, Kiến trúc; Vụ Tài vụ Nông lâm, Thủy lợi; Vụ Tài vụ Thương nghiệp, Ngân hàng; Vụ Tài vụ Giao thông, Vận tải, Bưu điện; Vụ Tài vụ Văn hóa xã hội; Vụ Tài vụ Hành chính; Vụ Tài vụ Hợp tác xã và Thuế nông nghiệp; Vụ Thu Quốc doanh và Thuế.
• Nguyên tắc tổ chức: Việc thành lập, sáp nhập hoặc giải thể các đơn vị cấu thành bộ máy của Bộ phải do Hội đồng Chính phủ phê chuẩn. Nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị được quy định trong điều lệ tổ chức của Bộ.

Hiệu lực thi hành

Nghị định có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này. Văn bản được ký thay mặt Hội đồng Chính phủ bởi Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng.